I PRN 79/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Knap. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ireny T. przeciwko Dolnośląskim Zakładom Peroslany Elektro-Technicznej "Polan" w M., Zakład nr 2 w J., o wynagrodzenie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się zasądzenia 15% dodatku za wysługę lat począwszy od dnia 1.XI.1977 r.W postępowaniu przed Zakładową Komisją Rozjemczą została zawarta ugoda, na podstawie której strona pozwana wyraziła zgodę na wypłacenie wnioskodawczyni zaległego dodatku stażowego w wysokości 15% od dnia 2.XII.1977 r. oraz do wypłacania tego dodatku na bieżąco. W postępowaniu tym pozwany zakład pracy był zaprezentowany przez pracownika, pełniącego w zakładzie pracy funkcję głównego ekonomisty. W związku z zawartą ugodą Zakładowa Komisja Rozjemcza umorzyła postępowanie w sprawie.W odwołaniu od orzeczenia umarzającego postępowanie pozwany zakład podniósł zarzut, że zawarcie ugody nastąpiło przez nie upoważnionego przedstawiciela, ponieważ nie legitymował się on pełnomocnictwem, jak również zarzut, że zawarcie ugody naruszało obowiązujące strony postanowienia układowe.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżonym wyrokiem oddalił odwołanie zakładu pracy. W uzasadnieniu wyroku Okręgowy Sąd Pracy ustalił, że wprawdzie przedstawiciel zakładu pracy w postępowaniu przed zakładową komisją rozjemczą nie złożył pełnomocnictwa na piśmie, niemniej jednak zeznania tego przedstawiciela przesłuchanego w postępowaniu sądowym w charakterze świadka wskazują, iż występował on z upoważnienia naczelnego dyrektora pozwanego zakładu pracy. Na podstawie tych ustaleń Okręgowy Sąd doszedł do wniosku, że zakład pracy w postępowaniu rozjemczym był reprezentowany przez upoważnionego pełnomocnika. W tych warunkach Okręgowy Sąd, nie wdając się w rozważania natury merytorycznej, przyjął, że umorzenie postępowania przez komisję na skutek zawarcia ugody było zgodne z § 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 183).Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie żądania wnioskodawczyni. Skarżący podnosi zarzut zawarcia ugody przez nie upoważnionego przedstawiciela zakładu pracy oraz merytoryczną wadliwość zawartej ugody, jako naruszającej ust. 5 załącznika nr 21 protokołu dodatkowego nr 18 z dnia 17 czerwca 1978 r. do układu zbiorowego pracy dla przemysłu maszynowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 258 § 2 k.p. w postępowaniu przed komisją rozjemczą w imieniu zakładu pracy działa jego kierownik lub upoważniony przez niego pracownik. Przepis § 3 art. 258 k.p. przewiduje dwojaką formę pełnomocnictwa, tj. udzielenie pełnomocnictwa na piśmie lub ustnie do protokołu. W świetle zatem cytowanego art. 258 k.c. pełnomocnikiem zakładu jest tylko ten, komu kierownik zakładu udzielił pełnomocnictwa na piśmie, lub ten, co do którego kierownik zakładu pracy oświadczy do protokołu, że danego pracownika upoważnia do występowania w imieniu zakładu. Innej formy udzielenia pełnomocnictwa w postępowaniu rozjemczym kodeks pracy nie przewiduje.Sąd Pracy ustalił, że pracownikowi reprezentującemu pozwany zakład pracy w postępowaniu rozjemczym nie zostało udzielone pełnomocnictwo na piśmie. Brak jest również w aktach sprawy dowodu, aby pełnomocnictwa udzielono ustnie do protokołu. Wreszcie jest niesporne, że pozwany zakład pracy nie zatwierdził czynności pracownika działającego w postępowaniu rozjemczym w imieniu zakładu pracy bez pełnomocnictwa, skoro w odwołaniu wniesionym do orzeczenia zakładowej komisji rozjemczej podniósł zarzut reprezentowania interesów zakładu pracy przez nie upoważnionego do tego przedstawiciela.Wbrew stanowisku zaskarżonego wyroku brak wspomnianego pełnomocnictwa nie może być zastąpiony zeznaniami świadka W., przesłuchanego w postępowaniu sądowym, zgodnie z którymi naczelny dyrektor strony pozwanej miał upoważnić świadka do występowania przed komisją w imieniu zakładu pracy. Takiej formy udzielenia pełnomocnictwa kodeks pracy nie przewiduje, a zakład pracy nie potwierdził czynności procesowych dokonanych przez tego świadka w postępowaniu rozjemczym.Dlatego też ugodę zawartą przez osobę nie legitymującą się pełnomocnictwem, upoważniającym ją do działania w imieniu zakładu pracy, uznać należy za prawnie bezskuteczną.W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że ugoda zawarta w postępowaniu przed zakładową komisją rozjemczą przez osobę, która nie legitymuje się pełnomocnictwem udzielonym jej przez zakład pracy w formie przewidzianej w art. 258 § 3 k.p. - przy jednoczesnym braku potwierdzenia tej czynności przez zakład pracy - jest nieważną czynnością prawną i procesową.Dlatego też za błędny uznać trzeba wyrok Okręgowego Sądu Pracy, akceptujący umarzające orzeczenie zakładowej komisji rozjemczej z uwagi na treść zawartej między stronami ugody. Wobec nieważności tej ugody sprawa podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, a w szczególności wyjaśnieniu, czy w świetle obowiązujących przepisów płacowych roszczenie wnioskodawczyni jest zasadne. W tym też kierunku Okręgowy Sąd Pracy przeprowadził postępowanie dowodowe przy ponownym rozpoznaniu sprawy.Nieważność zawartej w postępowaniu rozjemczym ugody oraz wynikająca stąd wadliwość orzeczenia komisji umarzającego postępowanie w sprawie zwalnia Sąd Najwyższy od oceny pozostałych zarzutów rewizji nadzwyczajnej.Ubocznie tylko zaznaczyć trzeba, że w razie zawarcia ugody przez przedstawiciela zakładu pracy, legitymującego się ważnym pełnomocnictwem, okoliczność, że na jej podstawie pracownik otrzymałby świadczenie nie przysługujące mu w świetle obowiązujących przepisów, nie czyni samo przez się ugody nieważną. Ugoda bowiem ma z punktu widzenia prawa materialnego charakter umowy, a stosownie do § 2 art. 18 k.p. nieważnymi są tylko postanowienia mniej korzystne dla pracownika od obowiązujących przepisów.W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.