I PRN 96/78

WyrokIzba Cywilna1978-10-26

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik biblioteki publicznej, zatrudniony w jednostce finansowanej z budżetu państwa i podlegającej resortowi kultury, jest pracownikiem państwowym w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników państwowych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik biblioteki publicznej nie jest pracownikiem państwowym w rozumieniu rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1974 r. Argumentował, że biblioteki publiczne nie są zaliczane do terenowych organów administracji państwowej, a przepisy dotyczące pracowników państwowych nie mają do nich zastosowania. W konsekwencji, pracownik biblioteki nie jest zobowiązany do wnoszenia odwołań od wypowiedzenia umowy o pracę zgodnie z procedurą przewidzianą dla pracowników państwowych.
Stan faktyczny
Alfreda K., zatrudniona jako bibliotekarz w Miejskiej Bibliotece Publicznej, otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę. Terenowa Komisja Odwoławcza uznała wypowiedzenie za bezskuteczne. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił orzeczenie, przekazując wniosek o przywrócenie do pracy do Wojewody, uznając pracownicę za pracownika państwowego podlegającego szczególnym przepisom proceduralnym. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Świeboda (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Zaziemski, Z. Stypułkowska. SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Alfredy K. przeciwko Miejskiej Bibliotece Publicznej w O. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 1 marca 1978 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie faktyczneAlfreda K., zatrudniona w Miejskiej Bibliotece Publicznej w O. na stanowisku bibliotekarza, domagała się uznania za nieskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 26.XI.1977 r. Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy przy Naczelniku Miasta orzeczeniem z dnia 17.XII.1977 r. uznała dokonane wypowiedzenie umowy o pracę za bezskuteczne. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - rozpoznając sprawę na skutek odwołania zakładu pracy - wyrokiem z dnia 1.III.1978 r. zaskarżone orzeczenie zmienił i wniosek Alfredy K. o przywrócenie do pracy przekazał do rozpoznania Wojewodzie w O. Sąd uznał, że wnioskodawczyni jest pracownikiem państwowym. Mają przeto do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 300) i jako pracownik terenowego organu administracji państwowej powinna była wnieść odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę zgodnie z § 15 cytowanego rozporządzenia do Wojewody w O. Zdaniem Sądu , badaniu Komisji Odwoławczej i Sądowi Pracy podlega jedynie zgodność dokonanego wypowiedzenia z przepisami prawa, a w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się uchybień. W rewizji nadzwyczajnej wniesionej od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, zarzucając rażące naruszenie art. 44, 264, 272 k.p., domaga się uchylenia i przekazania sprawy wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje.Niesporne jest w sprawie, że wnioskodawczyni była zatrudniona w Miejskiej Bibliotece Publicznej na stanowisku bibliotekarza. Zachodzi pytanie, czy do wnioskodawczyni jako pracownika biblioteki mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 300), czy można zatem ją uznać za pracownika państwowego w rozumieniu powołanego rozporządzenia. Za odpowiedzią przeczącą przemawiają następujące argumenty. Wnioskodawczyni jako pracownik biblioteki publicznej podlegała przepisom ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., o bibliotekach publicznych (Dz. U. Nr 12, poz. 63). W świetle art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 1 tej ustawy terenowe organy administracji państwowej obowiązane są zakładać i utrzymywać biblioteki publiczne oraz zapewnić im odpowiednie warunki działania i rozwoju. Wymienione organy administracji państwowej sprawują jedynie nadzór nad bibliotekami. Przepis § 1 ust. 1-4 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników państwowych, obejmując podmiotowy zakres tego rozporządzenia, wymienia m.in. pracowników terenowych organów administracji państwowej. Jednakże art. 44-61 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (tekst jedn.: Dz U. z 1975 r. Nr 26, poz. 13; zm.: Dz. U. z 1977 r. Nr 11, poz. 44), określające terenowe organy administracji państwowej, nie zaliczają do tych organów bibliotek publicznych. W związku z tym przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie zasad organizacji urzędów terenowych organów administracji państwowej (Dz. U. Nr 17, poz. 93), jak również załącznik do tego rozporządzenia, obejmujący wykaz wydziałów wchodzących w skład urzędów wojewódzkich, miejskich i dzielnicowych, nie przewidują biblioteki publicznej jako jednostki wchodzącej w skład tych urzędów. Omawianego zagadnienia nie można rozstrzygnąć w sposób odmienny także na tle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1974 r. w sprawie wynagrodzenia pracowników placówek upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 30, poz. 176), które z mocy § 1 pkt 1 tego rozporządzenia mają zastosowanie do pracowników zatrudnionych w bibliotekach publicznych oraz innych podległych Ministrowi Kultury i Sztuki państwowych jednostkach organizacyjnych, gdyż powołane we wstępie tego rozporządzenia art. 5, 7 i 8 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych (Dz. U. Nr 7, poz. 39) zostały wraz z całą ustawą uchylone (por. art. IV § 1 pkt 10 przep. wprow. k.p.). Za poglądem, że pracowników bibliotek publicznych nie dotyczą przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników urzędów państwowych przemawia także okoliczność, że niektóre kwestie uregulowane w powyższym rozporządzeniu (czas pracy, uprawnienia do ulgi taryfowej przy przejazdach kolejami) w odniesieniu do pracowników bibliotek publicznych uregulowane zostały w odrębnym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie wymiaru czasu pracy i uprawnień do ulgi taryfowej przy przejazdach kolejami pracowników niektórych państwowych jednostek organizacyjnych (Dz. U. Nr 49, poz. 301). Tak też do bibliotekarzy zatrudnionych w bibliotekach publicznych nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników urzędów państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 300), a w tym także § 15 wymienionego rozporządzenia, normujący tryb załatwienia odwołania pracownika od wypowiedzenia umowy o pracę. Wbrew stanowisku pozwanej Biblioteki, ani finansowanie jej z budżetu państwa, ani podleganie resortowi kultury nie dają podstawy do odmiennego poglądu. Skoro Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rażąco naruszył powołane w rewizji nadzwyczajnej przepisy prawa, Sąd Najwyższy z mocy art. 277 § 2 k.p. w związku z art. 422 § 1 k.p.c. i art. 277 § 3 k.p. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu rozstrzygnięcia odwołania do orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej z dnia 17.XII.1977 r.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 44art. 23 ust. 2art. 24 ust. 1art. 5art. 277 § 2 KPart. 422 § 1 KPCart. 277 § 3 KP§ 15§ 1 ust. 1§ 1 pkt 1§ 1 pkt 10§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.