I PRN 99/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie: E. Brzeziński, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Haliny K. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej nr 2 w G. o uznanie wypowiedzenia warunków pracy w zakresie wymiaru czasu pracy za bezskuteczne, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 29 grudnia 1975 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneZespół Opieki Zdrowotnej nr 2 w G. wypowiedział Halinie K. warunki zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy z 30 na 42 godziny tygodniowo. Wnioskodawczyni w związku z tym odwołała się do Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy, która odwołanie oddaliła, ale Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił to orzeczenie i uznał wypowiedzenie zmierzające w zakresie wymiaru czasu pracy za bezskuteczne. Rozstrzygnięcie to jest wynikiem ustalenia, że wnioskodawczyni, jako lekarz specjalista z dziedziny medycyny fizycznej, jest zatrudniona na stanowisku kierownika Zakładu Rehabilitacji. W związku z tym jest obowiązana do wykonywania osobiście szeregu nietypowych zabiegów w zakresie fizykoterapii, a nadto do stałego nadzoru nad prawidłowością dokonywanych zabiegów oraz do kontroli właściwego funkcjonowania aparatury. Do zakresu obowiązków wnioskodawczyni należy ponadto przeprowadzenie specjalistycznych szkoleń w zakresie techniki zabiegowej oraz obsługi aparatów. Mimo więc wykonywania przez nią również czynności o charakterze administracyjnym, ma do niej zastosowanie § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych obowiązków i uprawnień pracowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia (Dz. U. Nr 51, poz. 326). Wymiar więc czasu pracy wnioskodawczyni powinien zamykać się nadal w granicach 5 godzin dziennie i 30 godzin tygodniowo.Wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych opiera się na opinii biegłego - Inspektora Pracy Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia, który wyraził pogląd, ze "kontakt wnioskodawczyni z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia jest trwały".Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych złożył w tej sprawie rewizję nadzwyczajną, która zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 326) oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Wniosek rewizyjny postuluje uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozporządzenie Rady Ministrów, na które powołuje się rewizja nadzwyczajna i na którym oparł swoje rozstrzygnięcie Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, ściśle określa okoliczności uzasadniające zatrudnienie lekarza w wymiarze 5 godzin dziennie. W szczególności z § 2 pkt 3 cyt. wyżej rozporządzenia wynika, że 5-godzinny dzień pracy odnosi się do pracowników zatrudnionych przy stosowaniu radu lub innych ciał promieniotwórczych w zakładach (pracowniach) rentgenologicznych, fizykoterapeutycznych, histopatologicznych, anatomopatologicznych i medycyny sądowej lub w prosektoriach. Czas zaś pracy pracowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia, którzy nie są bezpośrednio zatrudnieni w warunkach określonych w § 2 ust. 3 rozporządzenia wynosi 7 godzin na dobę i 42 godziny na tydzień (§ 2 pkt 1 rozporządzenia).Pracownicy natomiast, których czas pracy jest określony między innymi w § 2 pkt 3 cyt. rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych potrzebami zakładu pracy mogą być zatrudnieni w wymiarze do 8 godzin na dobę i 46 godzin na tydzień, ale tylko za swoją zgodą (§ 3 pkt 1 rozporządzenia).W świetle materiału dowodowego i niewadliwych ustaleń Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawczyni, jako jedyny w zakładzie specjalista z zakresu medycyny fizycznej, ma stały kontakt z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia. Wynika to z opinii biegłego, która znajduje potwierdzenie w zakresie obowiązków wnioskodawczyni. Do obowiązków kierownika zakładu należy bowiem miedzy innymi:a) poradnictwo z zakresu fizykoterapii i balneoklimatologii,b) systematyczny obchód poszczególnych działów i stanowisk zabiegowych z wglądem w stan aparatury elektromedycznej,c) kontrola funkcjonowania aparatury,d) kontrola techniki zabiegów na stanowiskach zabiegowych,e) kontrola prawidłowości i poziomu wykonywanych zabiegów przez personel techniczny, z udzieleniem odpowiednich wyjaśnień i pouczeń,f) osobiste wykonywanie zabiegów nietypowych (ultradźwięki, stymulacja, prądy wielkiej częstotliwości itp.),g) szkolenie personelu teoretyczne i praktyczne z uwzględnieniem aktualnego postępu technicznego.Niezależnie od tego wnioskodawczyni - zgodnie z zakresem czynności - sprawuje ogólne kierownictwo i nadzór nad funkcjonowaniem zakładu, nie wyłączając problematyki leczniczo-zabiegowej.W tym konkretnym układzie stosunków za niewadliwe należy przyjąć ustalenie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, że do wymiaru czasu pracy dr K. stosuje się § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 326).Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, iż intencją powyższego rozporządzenia było utrzymanie status quo w zakresie wymiaru zatrudnienia pracowników w zakładach służby zdrowia. W związku z tym należy podnieść, że Minister Zdrowia zarządzeniem z dnia 12 grudnia 1958 r. (M.P. Nr 96, poz. 524) wyjaśnił, iż zatrudnieniem przy stosowaniu radu lub innych ciał promieniotwórczych jest takie zatrudnienie pracownika, przy którym do jego podstawowych obowiązków należy m.in. stosowanie w celach leczniczych promieni radu lub innych ciał promieniotwórczych (§ 1).Sąd Najwyższy podziela stanowisko wyrażone w rewizji nadzwyczajnej, że pracownika należy uznać za zatrudnionego w warunkach szkodliwych dla zdrowia wówczas, gdy praca w takich warunkach należy do jego podstawowych obowiązków.Jak wynika z pisma zakładu pracy skierowanego do wnioskodawczyni dnia 27.X.1976 r., zmieniono jej warunki pracy w ten sposób, że ma pracować 42 godziny tygodniowo, w tym 12 godzin przeznacza się na pracę administracyjną. Ewidentne więc jest, że podstawowym obowiązkiem wnioskodawczyni jest wykonywanie pracy lekarza, a pracę tę wykonuje w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Zakład pracy nie może więc wymagać od niej bez jej zgody - aby pracowała w większym wymiarze czasu niż 5 godzin na dobę i 30 godzin w tygodniu. Wypowiedzenie zmieniające - o którym mowa w sprawie - przekreśla ochronną funkcję, jaką spełnia § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 326), i dlatego nie może uzyskać akceptacji ze strony Sądu Najwyższego.Z tych przyczyn na mocy art. 421 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. orzeczono jak w sentencji wyroku.