I PRZ 7/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), A. Filcek.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w K. o zmianę w statucie na skutek rewizji uczestników postępowania: K.B., H.K., J.M., i innych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 1986 r.:postanowił oddalić rewizję.Uzasadnienie faktyczneZarząd NSZZ Pracowników Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego złożył wniosek o zarejestrowanie zmiany w § 33 ust. 1 statutu, dotyczącej wysokości składki związkowej, oraz § 18 statutu, przedłużając okres kadencji organów związku z 2 lat do lat 5. Do wniosku dołączone zostały uchwały Zebrania Delegatów z dnia 3 maja 1986 r., jak również protokół zebrania sprawozdawczego Delegatów z dnia 3 maja 1986 r. W aktach sprawy znajduje się też protokół walnego zebrania z dnia 18 maja 1984 r., na którym wybrano 39 delegatów.Grupa 17 związkowców wniosła do Sądu skargę na podjęte uchwały, zarzucając, iż uchwały zostały podjęte w sposób nieformalny, ponieważ w zebraniu brało udział mniej niż 50% członków związku, że nie zebranie delegatów jest uprawnione do zmiany okresu kadencji, ale tylko walne zgromadzenie, oraz że głosowanie było jawne, a powinno być tajne.Sąd Wojewódzki nie uwzględnił zarzutów członków związku i zaskarżonym postanowieniem dokonał rejestracji zmian w statucie zgodnie z uchwałami z dnia 3 maja 1986 r. kierując się następującymi przesłankami.Zgodnie z § 25 ust. 1 pkt 3, § 39 statutu walne zebranie lub zebranie delegatów uchwala statut i jego zmiany, przy czym stosownie do § 25 ust. 3 zebranie delegatów jest skuteczne, jeśli bierze w nim udział co najmniej 50% członków, lub 2/3 wybranych delegatów. Zarzut, że delegaci nie są uprawnieni do zmiany statutu nie jest zasady, gdyż jest to zgodne z postanowieniami statutu. Nie ma też znaczenia - zdaniem sądu - podniesiony przez członków Związku zarzut braku komisji skrutacyjnej, ponieważ głosowanie odbyło się jawnie, a przepis § 39 statutu nie wymaga głosowania tajnego przy uchwalaniu zmian statutu.Postanowienie to zaskarżyli trzej członkowie Związku nadmieniając, że działają z upoważnienia pozostałych członków Związku, kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki dokonał zmian w Statucie Związku, uwzględniając złożony w tym przedmiocie wniosek Zarządu NSZZ Pracowników Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w K. Postanowienie to zaskarżyli rewizją członkowie Związku.Podstawowym zagadnieniem wymagającym uprzedniego rozstrzygnięcia jest kwestia, czy członkowi Związku Zawodowego służy legitymacja czynna do występowania w postępowaniu sądowym (rejestrowym) w imieniu Związku i do kwestionowania w tym postępowaniu uchwał podjętych przez upoważnione organy Związku. Udzielenie odpowiedzi na postawione pytanie ma z tego względu istotne znaczenie, że pozytywna odpowiedź zakładałaby konieczność dokonania w niniejszej sprawie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w rewizji.Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277) do rozpoznania spraw dotyczących m.in. wpisania do rejestru zmian w statucie sąd stosuje odpowiednie przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Tym samym, w tych sprawach ma zastosowanie przepis art. 510 § 1 k.p.c. stanowiący, że zainteresowany może wziąć udział w sprawie oraz, że zainteresowanym w sprawie jest każdy czyich praw dotyczy wynik postępowania. Zachodzi więc pytanie, czy w sprawach dotyczących wpisania zmian do rejestru każdy członek związku może być uznany za zainteresowanego w sprawie w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Udzielenie odpowiedzi pozytywnej musiałoby być poprzedzone stwierdzeniem, iż wprowadzenie zmian do statutu, bez względu na ich rodzaj i charakter, dotyczy zawsze praw każdego członka związku zawodowego. Rozpoznając to zagadnienie stwierdzić trzeba, co następuje:Przeważająca większość postanowień statutowych, do których m.in. należą postanowienia określające wysokość składek członkowskich, jak również czas trwania kadencji organów Związku, ma charakter postanowień normujących zasady działania Związku, jako organizacji społecznej. Są to postanowienia regulujące w sposób w nich określony sytuację prawną nie poszczególnego członka Związku, lecz całości organizacji związkowej. Powyższa przesłanka przesądza o tym, że skoro wynik postępowania sądowego, w następstwie którego dochodzi do zmiany postanowień statutowych, nie dotyczy indywidualnych praw członków związku zawodowego, lecz całości organizacji związkowej, to tym samym poszczególny członek związku nie może być uznany za zainteresowanego w sprawie w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. W takich sprawach zainteresowanym w sprawie jest tylko organizacja związkowa, reprezentowana w postępowaniu sądowym przez organ do tego upoważniony (§ 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1982 r. w sprawie postępowania dotyczącego rejestracji związków zawodowych Dz. U. Nr 34, poz. 225). Organ ten określa statut związku, a w świetle obowiązującego strony § 27 statutu jest nim zarząd związku lub jego prezydium. Powyższy pogląd potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1983 r. III PRZN 2/83, w którym wyjaśniono, że w sprawie o zarejestrowanie drugiego związku zawodowego przy tym samym zakładzie pracy zainteresowanym w sprawie w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. jest również związek zawodowy istniejący już przy zakładzie pracy, gdyż jego praw dotyczy zarejestrowanie drugiego związku zawodowego. Znamienne jest, że Sąd Najwyższy w powołanym postanowieniu za zainteresowanego w sprawie nie uznał poszczególnego członka lub grupy członków istniejącego w zakładzie pracy związku zawodowego, lecz związek zawodowy, jako istniejącą organizację społeczną.Z tych względów przyjąć trzeba, że w sprawach o zarejestrowanie zmian w statucie związku zawodowego, dotyczących wysokości składek oraz okresu trwania kadencji organów związku, jako organizacji społecznej, zainteresowanym w sprawie w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. jest związek zawodowy, jako organizacja społeczna, a nie poszczególni członkowie związku zawodowego.Przeciwny pogląd prowadziłby do konieczności wzywania do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania wszystkich członków związku zawodowego (art. 510 § 2 k.p.c.).Jeżeli zgłoszone przez Zarząd Związku Zawodowego wspomniane zmiany w statucie naruszają obowiązujące przepisy, a Sąd zarejestruje te zmiany, to wówczas legitymacji do zgłoszenia zarzutów przeciwko takiemu orzeczeniu nie mają poszczególni członkowie związku zawodowego, lecz prokurator w trybie art. 60 § 1 k.p.c. Statuty związków zawodowych zawierają również i taką grupę postanowień, które dotyczą sytuacji prawnej poszczególnego członka związku zawodowego. Przykładowo takim postanowieniem jest zapis powołujący określoną osobę w skład zarządu związku. Jeśli pomimo braku zgody tej osoby na objęcie funkcji członka zarządu, dokonano jej wyboru i zamieszczono w statucie związku stosowny zapis, to wówczas powołanemu bez jego zgody w skład zarządu członkowi związku przysługuje legitymacja do kwestionowania powyższego zapisu w drodze postępowania sądowego. Takim bowiem członek związku zawodowego jest zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., ponieważ powyższy zapis dotyczy jego osoby.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy - bez dokonania merytorycznej oceny zarzutów rewizji - rewizję członków związku zawodowego oddalił z powodu braku legitymacji czynnej.