II C 60/53

Uzasadnienie faktyczneUchwała składu 7 sędziów z dnia 15 grudnia 1951 r. nie wyłącza zasądzenia na rzecz członków rodziny zmarłego zadośćuczynienia za krzywdę moralną w przypadku, gdy z krzywdą tą łączy się szkoda materialna nie ulegająca zasądzeniu z mocy art. 162 k.z. Skoro z tego punktu widzenia sprawa niniejsza poprzednio w ogóle nie była rozpoznawana, winien był Sąd Najwyższy uchylić wyrok Sądu Wojewódzkiego i odesłać sprawę temuż sądowi do ponownego rozpoznania, a w szczególności do ustalenia, czy tego rodzaju szkoda nie zachodzi w niniejszym przypadku...Oddalenie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej powódek mogłoby w ostatecznym wyniku odpowiadać prawu w takim razie, gdyby mógł zostać uznany za trafny pogląd Sądu Wojewódzkiego, że wybuch gazów w kopalni soli w Bochni w dniu 20 czerwca 1949 r. winien być uważany za przejaw siły wyższej. W rzeczywistości jednak ten pogląd jest błędny... przesłanką pojęcia siły wyższej jest działanie tej siły z zewnątrz gdy tymczasem - według ustalonego stanu faktycznego - w sprawie chodzi o wypadek wybuchu gazów, powstały wewnątrz kopalni pozwanego Państwowego Monopolu Solnego w bezpośrednim związku przyczynowym z pracami przekopowymi, wchodzącymi w zakres normalnej eksploatacji kopalni. Już z tego więc powodu nie można tego wybuchu gazów uważać za przejaw siły wyższej, co czyni zbędnym rozpoznawanie zagadnienia, czy spełnione byłyby dalsze przesłanki, składające się na pojęcie siły wyższej.Z zasad powyższych należało uwzględnić wniosek rewizji nadzwyczajnej i uchylić zaskarżony wyrok Sądu Najwyższego, wyroki Sądu Wojewódzkiego oraz Sądu Okręgowego i odesłać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, którym obecnie dla danej sprawy jest Sąd Wojewódzki.Przy ponownym rozpoznaniu Sąd Wojewódzki winien mieć na uwadze przepis art. 196 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym.Przepis powyższy stanowi, że pracodawca odpowiada za szkodę wywołaną chorobą, niezdolnością do zarobkowania lub śmiercią tylko wówczas, gdy fakty te spowodowane zostały przez pracodawcę albo jego zastępcę rozmyślnie lub przez zaniedbanie obowiązków, wynikających z przepisów o ochronie życia i zdrowia pracownika. Odpowiedzialność pracodawcy ograniczona jest poza tym "do kwoty, o którą wynagrodzenie, należne w myśl ogólnych przepisów prawa, przewyższa świadczenie, należne z tytułu ubezpieczenia.Ponieważ świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego nie obejmują zadośćuczynienia za krzywdę moralną, roszczenie w tym przedmiocie może być zgłoszone przeciw pracodawcy, zasądzenie nastąpić może jednak tylko wtedy, gdy istnieją zasadnicze przesłanki odpowiedzialności pracodawcy przewidziane w art. 196 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 28.III.1933 r., tj. gdy zostanie stwierdzone, że chorobę, niezdolność do pracy lub śmierć pracownika, spowodował pracodawca albo jego zastępca rozmyślnie lub przez zaniedbanie obowiązków, wynikających z przepisów o ochronie życia i zdrowia pracownika. Skoro bowiem poza tymi przypadkami możliwość dochodzenia od pracodawcy wynagrodzenia szkód wywołanych chorobą, niezdolnością do pracy lub śmiercią pracownika jest w ogóle wyłączona przyjąć należy, że wyłączenie to obejmuje wszelkie postacie wynagrodzenia, a więc także zadośćuczynienie za krzywdę moralną.