II CKN 602/98

Izba Cywilna1999-07-21

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ogólne warunki ubezpieczenia dobrowolnego, zatwierdzone uchwałą zarządu ubezpieczyciela, mogą stanowić podstawę kasacyjną z tytułu naruszenia prawa materialnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ogólne warunki ubezpieczeń dobrowolnych, w tym ubezpieczenia autocasco, nie mają charakteru normatywnego i nie stanowią źródła prawa ani normy prawnomaterialnej w rozumieniu art. 3931 pkt 1 kpc. Ich moc wiążąca opiera się na woli stron umowy, a nie na przepisach prawa. W związku z tym, nie mogą być wskazywane w kasacji jako przepisy prawa materialnego, których naruszenie uzasadniałoby jej wniesienie.
Stan faktyczny
Powodowie domagali się zapłaty od pozwanego ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia autocasco po kradzieży ubezpieczonego samochodu. Sąd Rejonowy uznał roszczenie za zasadne, a Sąd Wojewódzki oddalił apelację pozwanego. Pozwany wniósł kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 5 ust. 1 pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił kasację pozwanego z powodu jej niedopuszczalności wynikającej z braku wskazania naruszonego przepisu prawa materialnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CKN 602/98 P O S T A N O W I E N I E Dnia 21 lipca 1999 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - J. Suchecki Sędziowie: SN - I. Koper SN - L.Walentynowicz (spraw.) po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 1999 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa E. L. i K. L. przeciwko P. – Spółce Akcyjnej […] Inspektoratowi w Ł. o zapłatę, na skutek kasacji pozwanego od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 23 stycznia 1998 roku, sygn. akt XGa […] p o s t a n a w i a: odrzucić kasację. 2 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 23 stycznia 1998 r. Sąd Wojewódzki w Ł. oddalił apelację pozwanego P. S.A. – […] Inspektorat w Ł.. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do zasadności roszczenia powodów z tytułu ubezpieczenia autocasco, w następstwie kradzieży ubezpieczonego samochodu w dniu 21 stycznia 1997 r. W kasacji pozwany wniósł o uchylenie wyroku odwoławczego. Skarżący powołał się na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 5 ust. 1 pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco, zatwierdzonych uchwałą zarządu P. z dnia 25 listopada 1994 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wymienione w art. 3931 kpc podstawy kasacyjne mają w istocie charakter abstrakcyjny i wymagają konkretyzacji. Oznacza to, że przy powołanej podstawie z art. 3931 pkt 1 kpc konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego, które zostały błędnie zinterpretowane lub niewłaściwie zastosowane (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97 – OSNC 1997, z. 8, poz. 114 oraz z dnia 2 kwietnia 1997 r., II CKN 98/96 – OSNC 1997, z. 10, poz. 144). W kasacji pozwanego powołana została tylko pierwsza jej podstawa (art. 3931 pkt 1 kpc), przy czym jako naruszony przepis wskazano § 5 ust. 1 pkt 6 owu AC. Ustawa wymaga, aby naruszonym przepisem był przepis prawa materialnego. Należy więc rozważyć, czy taki charakter mają ogólne warunki umów wydane przez ubezpieczyciela. W obecnym stanie prawnym charakter normatywny mają jedynie ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych, wydawane w drodze rozporządzenia przez Ministra Finansów na podstawie art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62, ze zm.). Ogólne warunki ubezpieczeń 3 dobrowolnych, do których należą ogólne warunki ubezpieczenia autocasco, mają charakter nienormatywny, a ich moc wiążąca opiera się na woli stron zawierających umowę (por. art. 385 kc). Nie są więc źródłem prawa ani normą prawnomaterialną w rozumieniu art. 3931 pkt 1 kpc (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1999 r, III CKN 229/98 – nie publ.), a tym samym nie mogą być wskazywane w kasacji jako norma prawa, której naruszenie mieści się w pierwszej podstawie kasacyjnej (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1998 r, I CKN 774/97 – nie publ.). Z przedstawionych względów należy przyjąć, iż pozwany nie wskazał w kasacji jakiegokolwiek naruszonego przepisu prawa materialnego i w konsekwencji nie doszło do skonkretyzowania podstaw kasacyjnych. Braki kasacji w zakresie przytoczenia i uzasadnienia jej podstaw nie podlegają naprawieniu w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych pisma procesowego. Kasacja wówczas dotknięta jest nienaprawialnym brakiem istotnym, dyskwalifikującym ten środek odwoławczy (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97 – OSNC 1998, z. 4, poz. 59). Wobec niedopuszczalności kasacji pozwanego należało w konsekwencji ją odrzucić (art. 3938 § 1 kpc w związku z art. 3935 kpc). aw jg

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3931 kpcart. 3931 pkt 1 kpcart. 5art. 385 kcart. 3938 § 1 kpcart. 3935 kpc§ 5 ust. 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy