II CKN 602/98
Izba Cywilna1999-07-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ogólne warunki ubezpieczenia dobrowolnego, zatwierdzone uchwałą zarządu ubezpieczyciela, mogą stanowić podstawę kasacyjną z tytułu naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ogólne warunki ubezpieczeń dobrowolnych, w tym ubezpieczenia autocasco, nie mają charakteru normatywnego i nie stanowią źródła prawa ani normy prawnomaterialnej w rozumieniu art. 3931 pkt 1 kpc. Ich moc wiążąca opiera się na woli stron umowy, a nie na przepisach prawa. W związku z tym, nie mogą być wskazywane w kasacji jako przepisy prawa materialnego, których naruszenie uzasadniałoby jej wniesienie.Stan faktyczny
Powodowie domagali się zapłaty od pozwanego ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia autocasco po kradzieży ubezpieczonego samochodu. Sąd Rejonowy uznał roszczenie za zasadne, a Sąd Wojewódzki oddalił apelację pozwanego. Pozwany wniósł kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 5 ust. 1 pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił kasację pozwanego z powodu jej niedopuszczalności wynikającej z braku wskazania naruszonego przepisu prawa materialnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CKN 602/98 P O S T A N O W I E N I E Dnia 21 lipca 1999 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - J. Suchecki Sędziowie: SN - I. Koper SN - L.Walentynowicz (spraw.) po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 1999 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa E. L. i K. L. przeciwko P. – Spółce Akcyjnej […] Inspektoratowi w Ł. o zapłatę, na skutek kasacji pozwanego od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 23 stycznia 1998 roku, sygn. akt XGa […] p o s t a n a w i a: odrzucić kasację.
2 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 23 stycznia 1998 r. Sąd Wojewódzki w Ł. oddalił apelację pozwanego P. S.A. – […] Inspektorat w Ł.. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do zasadności roszczenia powodów z tytułu ubezpieczenia autocasco, w następstwie kradzieży ubezpieczonego samochodu w dniu 21 stycznia 1997 r. W kasacji pozwany wniósł o uchylenie wyroku odwoławczego. Skarżący powołał się na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 5 ust. 1 pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco, zatwierdzonych uchwałą zarządu P. z dnia 25 listopada 1994 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wymienione w art. 3931 kpc podstawy kasacyjne mają w istocie charakter abstrakcyjny i wymagają konkretyzacji. Oznacza to, że przy powołanej podstawie z art. 3931 pkt 1 kpc konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego, które zostały błędnie zinterpretowane lub niewłaściwie zastosowane (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97 – OSNC 1997, z. 8, poz. 114 oraz z dnia 2 kwietnia 1997 r., II CKN 98/96 – OSNC 1997, z. 10, poz. 144). W kasacji pozwanego powołana została tylko pierwsza jej podstawa (art. 3931 pkt 1 kpc), przy czym jako naruszony przepis wskazano § 5 ust. 1 pkt 6 owu AC. Ustawa wymaga, aby naruszonym przepisem był przepis prawa materialnego. Należy więc rozważyć, czy taki charakter mają ogólne warunki umów wydane przez ubezpieczyciela. W obecnym stanie prawnym charakter normatywny mają jedynie ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych, wydawane w drodze rozporządzenia przez Ministra Finansów na podstawie art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62, ze zm.). Ogólne warunki ubezpieczeń
3 dobrowolnych, do których należą ogólne warunki ubezpieczenia autocasco, mają charakter nienormatywny, a ich moc wiążąca opiera się na woli stron zawierających umowę (por. art. 385 kc). Nie są więc źródłem prawa ani normą prawnomaterialną w rozumieniu art. 3931 pkt 1 kpc (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1999 r, III CKN 229/98 – nie publ.), a tym samym nie mogą być wskazywane w kasacji jako norma prawa, której naruszenie mieści się w pierwszej podstawie kasacyjnej (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1998 r, I CKN 774/97 – nie publ.). Z przedstawionych względów należy przyjąć, iż pozwany nie wskazał w kasacji jakiegokolwiek naruszonego przepisu prawa materialnego i w konsekwencji nie doszło do skonkretyzowania podstaw kasacyjnych. Braki kasacji w zakresie przytoczenia i uzasadnienia jej podstaw nie podlegają naprawieniu w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych pisma procesowego. Kasacja wówczas dotknięta jest nienaprawialnym brakiem istotnym, dyskwalifikującym ten środek odwoławczy (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97 – OSNC 1998, z. 4, poz. 59). Wobec niedopuszczalności kasacji pozwanego należało w konsekwencji ją odrzucić (art. 3938 § 1 kpc w związku z art. 3935 kpc). aw jg
Powiązane orzeczenia
- V CSK 323/18 2019-03-29Czy wykładnia postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia, zastosowanych przez pozwanego ubezpieczyciela, może stanowić istotne zagadnienie prawne uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?
- II CSK 681/18 2019-06-25Czy postanowienia dobrowolnej umowy ubezpieczenia, które uzależniają udzielenie ochrony ubezpieczeniowej lub jej zakres od spełnienia określonych obowiązków przez ubezpieczonego, niezależnie od zachowania przez niego nal…
- II UK 217/18 2019-05-29Czy skarga kasacyjna wniesiona bez wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które zostały naruszone, spełnia wymogi formalne dopuszczające jej rozpoznanie przez Sąd Najwyższy?
- II CSK 422/16 2017-01-09Czy skarga kasacyjna odwołująca się do wykładni ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) spełnia wymogi przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
- II UKN 68/96 1997-01-24Czy pominięcie przez sąd przepisu prawa materialnego, który nie został zastosowany do uzasadnienia rozstrzygnięcia, może stanowić zasadną podstawę kasacyjną, jeśli jego pominięcie stanowi naruszenie prawa materialnego?
Powołane przepisy
art. 3931 kpcart. 3931 pkt 1 kpcart. 5art. 385 kcart. 3938 § 1 kpcart. 3935 kpc§ 5 ust. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy