II CKN 74/97

Izba Cywilna1997-04-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przejście nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w granicach parku narodowego, w zarząd parku następuje z mocy prawa, czy też wymaga spełnienia dodatkowych warunków?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisów ustawy o ochronie przyrody jest zasadny. Sąd Wojewódzki błędnie wywiódł, że przejście nieruchomości położonych w granicach parku narodowego w zarząd parku ma charakter warunkowy. Przepis art. 14 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że nieruchomości te przechodzą w zarząd parku z mocy prawa, a przepis art. 62 ust. 1 ma jedynie znaczenie techniczne, określając termin na przejęcie zarządu.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy dokonał wpisu odłączenia części nieruchomości z księgi wieczystej i dla odłączonej części utworzył nową księgę wieczystą, wpisując w dziale I miasto, a w dziale II Skarb Państwa w zarządzie Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki. Sąd Wojewódzki oddalił rewizję Skarbu Państwa – Parku Narodowego, uznając, że mimo przepisów ustawy o ochronie przyrody, nieruchomość pozostała w zarządzie Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki ze względu na niespełnienie warunków przejęcia w zarząd przez park narodowy. Skarb Państwa – Park Narodowy wniósł kasację.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego oraz postanowienie Sądu Rejonowego i oddalił wniosek o wpis, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CKN 74/97 P O S T A N O W I E N I E Dnia 4 kwietnia 1997 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - G. Filcek Sędziowie: SN - S. Dąbrowski (spraw.) SN - T. Wiśniewski Protokolant - P. Malczewski po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1997 r. na rozprawie sprawy z wniosku Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki w W. z udziałem Skarbu Państwa - Kierownika Urzędu Rejonowego w N. i […] Parku Narodowego w Z. o wpis na skutek kasacji uczestnika postępowania […] Parku Narodowego w Z. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w N. z dnia 30 października 1996 r., sygn. akt I Cr […] p o s t a n a w i a : uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 11 grudnia 1995 r., Kw nr […] i kw nr […] i wniosek oddalić; 2 zasądzić od Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki w W. na rzecz […] Parku Narodowego w Z. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. U Z A S A D N I E N I E Sąd Rejonowy w Z. w dniu 11 grudnia 1995 r. dokonał wpisu odłączenia części nieruchomości z księgi wieczystej Lwh […] D. gm. M. i dla odłączonej części o obszarze 2,6432 ha urządził księgę wieczystą Kw nr […] i w dziale I wpisał Miasto Z. - działka ewidencyjna Nr […] - stok slalomowy, obszar 2,6432 ha, a w dziale II Skarb Państwa w zarządzie Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki - […] w Z.. Sąd Wojewódzki w N. postanowieniem z dnia 30 października 1996 r. oddalił rewizję Skarbu Państwa - […] Parku Narodowego od tego wpisu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki przytoczył szereg decyzji administracyjnych dotyczących przedmiotowej działki i stwierdził, że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 79) grunt pozostawał w użytkowaniu wnioskodawcy i z tą chwilą przeszedł w jego zarząd na podstawie art. 87 ustawy. Sąd Wojewódzki nie podzielił zarzutu rewizji by dotychczasowe korzystanie gruntu przez wnioskodawcę należało traktować jako użyczenie. Rozważając przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 114, poz. 492) wypowiedział pogląd, iż wprawdzie art. 14 ust. 10 cyt. ustawy wskazuje, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, położone w granicach parku narodowego przechodzą w zarząd parku, jednakże art. 62 ust. 1 określa warunek przejęcia w zarząd przez dyrektora parku. W odniesieniu do objętej wpisem nieruchomości warunek nie został spełniony, gdyż 3 nieruchomość ta była w nieprzerwanym użytkowaniu Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy nastąpiło z zachowaniem zasad określonych w art. 46 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Od postanowienia Sądu Wojewódzkiego kasację wniósł Skarb Państwa - […] Park Narodowy w Z.. Zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, a także wpisu do działu II księgi wieczystej Nr […] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. dokonanego przez tenże Sąd i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Wprawdzie w komparycji kasacji nie wskazano, naruszenia których przepisów prawa dotyczą zarzuty, lecz z uzasadnienia wynika, że skarżący kwestionuje dokonaną przez Sąd Rewizyjny wykładnię przepisów art. 14 ust. 10 i art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody i art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 80 według numeracji w tekście jednolitym Dz.U. Nr 30, poz. 127). Merytoryczne rozpoznanie kasacji możliwe było w tak określonych granicach, innych zarzutów dotyczących wadliwej oceny dowodów nie da się zbadać ze względu na brak ich dostatecznego sprecyzowania. Zasadny jest zarzut kasacji naruszenia przepisów art. 14 ust. 10 i art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody. Błędnie bowiem Sąd Rewizyjny wywiódł, że przejście nieruchomości położonych w granicach parku narodowego w zarząd parku ma charakter warunkowy. Poglądu tego nie można podzielić, skoro w art. 14 ust. 10 stwierdza się w formie stanowczej, że nieruchomości przechodzą w zarząd parku. Brzmienie przepisu wskazuje, że przejście w zarząd parku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w granicach parku narodowego następuje z mocy prawa. Przepis art. 62 ust. 1 wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego nie 4 ustanawia warunku do przejęcia nieruchomości w zarząd parku. Przepis ten ma znaczenie techniczne i określa roczny termin w ciągu którego, następuje przejęcie zarządu. W art. 14 ust. 10 zawarte jest upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia wyjątków od zasady przejścia nieruchomości w zarząd parku, zaś art. 62 ust. 2 upoważnia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa między innymi do przedłużenia terminu o którym mowa w art. 62 ust. 1 ustawy. Dotychczas nie wydano ani rozporządzenia Rady Ministrów, ani aktu prawnego Ministra Ochrony Środowiska, które w odniesieniu do przedmiotowej działki wprowadzałyby odstępstwa co do zarządu. W konsekwencji przyjąć trzeba, że przedmiotowa działka gruntu, będąca własnością Skarbu Państwa, położona w granicach […] Parku Narodowego jest w zarządzie tego Parku z mocy art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 12 grudnia 1991 r. o ochronie przyrody. Ustawa o ochronie przyrody jest ustawą szczególną w zakresie gospodarki gruntami na obszarze parków narodowych w stosunku do ustawy z dnia 28 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nadto jest ustawą późniejszą. Zatem w razie kolizji zastosowanie mają przepisy ustawy o ochronie przyrody. Zatem zbędne jest rozważanie trafności poglądu wyrażonego przez Sąd Rewizyjny co do nabycia przez wnioskodawcę zarządu działki na mocy przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 1985 r. z chwilą wejścia w życie tej ustawy. Przejście działki w zarząd […] Parku Narodowego nie wyłącza uprawnień Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki wynikających z decyzji administracyjnych i porozumień. Przedmiotem sprawy nie jest rozstrzyganie sporu między obu państwowymi jednostkami organizacyjnymi o zakres uprawnień. W niniejszej sprawie chodzi o to tylko czy mają być prowadzone odrębne księgi wieczyste i kto powinien być wpisany w dziale II jako sprawujący zarząd. W świetle art. 14 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody zarząd […] Parku Narodowego jest niewątpliwy. Nie ma podstawy prawnej do odłączania z księgi 5 wieczystej części nieruchomości należącej do tego samego właściciela - Skarbu Państwa i będącej w zarządzie tej samej jednostki organizacyjnej - […] Parku Narodowego i zakładania dla części nieruchomości odrębnej księgi wieczystej. Z powyższych względów i na mocy art. 39315 kpc Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. aw jb.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 87art. 14 ust. 10art. 62 ust. 1art. 46 ust. 1art. 80art. 62 ust. 2art. 39315 kpc

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy