II CKU 76/97

Sygn. akt II CKU 76/97 P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 grudnia 1997 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - Cz. Żuławska Sędziowie: SN - G. Filcek (spraw.) SA - I. Gromska - Szuster Protokolant: B. Gruszka przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - J. Szewczyka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 1997 r. na rozprawie sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w […] z udziałem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w O. oraz P. E. K. zastąpionego przez kuratora o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości opuszczonej na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości - nr S/C VII C […] od postanowienia b. Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 24 czerwca 1961 r., sygn. akt Ns […] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek; zasądzić od Skarbu Państwa - Wojewody […] 1003 (jeden tysiąc trzy) zł. kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz L. B. 2 U Z A S A D N I E N I E Na skutek wniosku b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w […] b. Sąd Powiatowy w Ł. stwierdził w postanowieniu z dnia 24 czerwca 1961 r., że Skarb Państwa „nabył przez dawność” nieruchomość położoną w O. przy ul. P. (S.) nr […], o powierzchni 1,5874 ha, będącą dotychczas własnością P. E. K.. Postanowienie powyższe uprawomocniło się bez zaskarżenia. Minister Sprawiedliwości złożył kasację, w której zarzucił opisanemu wyżej postanowieniu rażące naruszenie art. 13 § 1 i 2 oraz art. 26 kodeksu postępowania niespornego (Dz.U. 1945 r. Nr 27, poz. 169). W związku z art. 1 i art. 34 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. 1946 r. Nr 13, poz. 87 ze zm.) a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postępowanie wywołane wnioskiem toczyło się tylko z udziałem kuratora nieznanego z miejsca pobytu P. E. K.. Sąd nie interesował się w czyim posiadaniu pozostaje objęta wnioskiem nieruchomość i zaniechał w ten sposób próby ustalenia osób, których praw mógłby ewentualnie dotknąć wynik postępowania i którzy w związku z tym powinni być wezwani do udziału w sprawie (art. 13 kpn). Zaniechanie to okazało się brzemienne w skutki, bo jak to wynika z załączonych akt I C […], nieruchomość objęta wnioskiem o stwierdzenie przez Państwo własności nieruchomości opuszczonej przez P. E. K. w związku z wojną, nie była w dacie wydania zaskarżonego kasacją postanowienia opuszczoną w rozumieniu art. 1 dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87). Nieruchomość ta została bowiem nadana orzeczeniem Powiatowej Komisji Ziemskiej w […] z dnia 12 sierpnia 1954 r. K. B. na własność, w wykonaniu dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dokument nadania ziemi stał się podstawą wpisu prawa własności K.B. 3 do nieruchomości, położonej w O. przy ul. S. nr […] w księdze wieczystej KW […]. Uprawnienie Skarbu Państwa przewidziane w art. 34 ust. 1 wspomnianego wyżej dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich ograniczało się do majątków opuszczonych w rozumieniu art. 1 tego dekretu. Majątek, który nie był majątkiem opuszczonym albo przestał nim być wskutek zdarzeń prawnych mających miejsce przed upływem terminu zasiedzenia określonego w art. 34 ust. 1, lit. „a” nie podlegał działaniu tego przepisu. Wobec wyżej przedstawionego stanu faktycznego uzasadniony jest zarzut skarżącego, że na skutek naruszania wyżej wskazanych przepisów postępowania nieprocesowego doszło do nabycia przez państwo, z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, własności nieruchomości potraktowanej za opuszczoną, podczas gdy jej tytuł własności służył od 1954 r. osobie trzeciej. W tych okolicznościach Sąd Najwyższy uznał wniosek kasacji o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku Skarbu Państwa za całkowicie uzasadniony. Kasacja oparta na przepisie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie kodeksu postępowania cywilnego.... (Dz.U. Nr 13 poz. 87) powinna być wniesiona w terminie przewidzianym poprzednio dla rewizji nadzwyczajnej (art. 421 § 2 kpc). Termin ten został uchylony, jednak nie wyłącza to uwzględnienia kasacji, ponieważ zaskarżone postanowienie naruszyło nie tylko rażące prawo, ale naruszyło także interes Rzeczypospolitej Polskiej. W sytuacji, gdy Państwo ma konstytucyjny obowiązek ochrony własności obywateli, nie powinno dochodzić do tego, że Państwo poprzez działanie swoich organów zagroziło tej własności Z powyższych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 39315 kpc, a w zakresie kosztów postępowania na podstawie art. 98 kpc. 4 aw jg