II CO 9/66
PostanowienieIzba Cywilna1966-10-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien wyznaczyć sąd właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy, gdy powództwo zostało już wniesione do sądu, który nie podniósł zarzutu niewłaściwości miejscowej z urzędu, mimo że pozwani zamieszkują w okręgach innych sądów?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie wyznacza sądu właściwego miejscowo na podstawie art. 45 k.p.c., gdy powództwo zostało już wniesione do sądu, a pozwani nie podnieśli zarzutu niewłaściwości miejscowej przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. W takiej sytuacji, sąd, do którego wniesiono pozew, jest sądem właściwym, ponieważ zarzut usuwalnej niewłaściwości miejscowej może być uwzględniony tylko na zarzut pozwanego.Stan faktyczny
Powódka wniosła pozew o zapłatę należności pieniężnej do Sądu Powiatowego w Lwówku Śląskim przeciwko kuratorowi spadku po zmarłym dłużniku. W toku procesu wstąpili spadkobiercy dłużnika, którzy zamieszkiwali w okręgach innych sądów. Sąd Powiatowy zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu miejscowo właściwego na podstawie art. 45 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił pozostawić przedstawienie Sądu Powiatowego bez uwzględnienia, uznając Sąd Powiatowy w Lwówku Śląskim za sąd właściwy miejscowo.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński. Sędziowie: F. Wesely, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisławy S. przeciwko Zofii M., Bernardowi M., Marcie B., Piotrowi M., Edwardowi M. i Wiktorii K. o 29.789 zł, na skutek przedstawienia Sądu Powiatowego w Lwówku Śląskim z dnia 15 września 1966 r. o wyznaczenie sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawy,postanawia: przedstawienie pozostawić bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktycznePowódka wystąpiła do Sądu Powiatowego w Lwówku Śląskim przeciwko kuratorowi nie objętego spadku po zmarłym w 1964 r. Józefie M., zamieszkałym ostatnio w okręgu tego Sądu, o należność pieniężną.W toku procesu wstąpili do sprawy spadkobiercy dłużnika, wdając się w spór co do istoty sprawy.Sąd Powiatowy po stwierdzeniu, że pozwani "zamieszkują w okręgu kilku sądów, a żaden nie mieszka w okręgu tutejszego Sądu", zwrócił się w trybie art. 45 k.p.c. o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Art. 45 k.p.c. dotyczy niewyznaczenia dla toczącej się już sprawy sądu miejscowo właściwego, lecz oznaczenia sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo, gdy na podstawie okoliczności sprawy nie da się ustalić właściwości miejscowej. Dotyczy zatem ten artykuł sytuacji, gdy sprawa nie została jeszcze do żadnego spośród rzeczowo właściwych sądów wniesiona dlatego, że nie da się ustalić sądu miejscowo właściwego. I o to właśnie strona występuje do Sądu Najwyższego.W sprawie niniejszej powództwo zostało wniesione do Sądu Powiatowego w Lwówku Śląskim. Pozwani (spadkobiercy J.M.), jakkolwiek zamieszkiwali w okręgach innych sądów powiatowych, przed wdaniem się w spór zarzutu niewłaściwości miejscowej sądu (według przepisów o właściwości ogólnej, inna bowiem w grę nie wchodzi) nie podnieśli. W tych warunkach brak podstaw do podnoszenia tej niewłaściwości z urzędu, skoro zarzut usuwalnej w drodze umowy stron niewłaściwości sądu może być brany pod uwagę po doręczeniu pozwu tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy (por. art. 202 k.p.c. w związku z uchwałą SN z dnia 25.X.1965 r. - OSN 1966, poz. 107).Sąd Powiatowy w Lwówku Śląskim jest zatem w sprawie niniejszej sądem właściwym i dlatego wniesione powództwo podlega rozpoznaniu przed tym Sądem.
Powiązane orzeczenia
- III CO 521/23 2023-11-08Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy w sytuacji, gdy sąd okręgowy kwestionuje właściwość rzeczową, a nie miejscową, powołując się na przepisy dotyczące ustalania właściwości miejscowej?
- IV CZ 57/80 1980-05-28Czy sąd wojewódzki, po doręczeniu pozwu i wdaniu się stron w spór co do istoty sprawy, może z urzędu stwierdzić swoją niewłaściwość miejscową, która może być usunięta za pomocą umowy stron?
- II CO 3/76 1976-05-13Czy Sąd Najwyższy może oznaczyć właściwy miejscowo sąd do rozpoznania sprawy na podstawie art. 45 k.p.c., jeśli sprawa została już prawomocnie przekazana przez jeden sąd okręgowy innemu sądowi okręgowemu z powodu stwierd…
- I PO 10/95 1995-10-25Czy Sąd Najwyższy może oznaczyć sąd właściwy miejscowo na podstawie art. 45 k.p.c., gdy sąd pierwszej instancji zwrócił się o to w toku postępowania, a nie przed jego wytoczeniem?
- IV CO 136/21 2021-10-21Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania powództwa, gdy sąd występujący z wnioskiem nie wyjaśnił przyczyn wątpliwości co do właściwości miejscowej?
Powołane przepisy
art. 45 KPCart. 202 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.