II CR 111/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca).Sędziowie: R. Czarnecki, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława T. przeciwko Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego - P.P. Zakład nr 1 w M. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 26 września 1962 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 30 września 1960 r. powód Władysław T. domagał się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 284.700 zł. Powód twierdził, że zgodnie z umową z dnia 15 lipca 1948 r. wykonał dla strony pozwanej 1.500 pojemników blaszanych na pomyje, z czego 551 odstąpił stronie pozwanej jako równowartość dostarczonego przez nią materiału, a to stosownie do ugody z dnia 13 września 1949 r., zawartej przez strony w sprawie b. Sądu Okręgowego w Częstochowie sygn. C 263/49. Za resztę pojemników, tj. 949 sztuk, strona pozwana powinna mu zapłacić, licząc po 300 zł za sztukę. Na rozprawie w dniu 1 grudnia 1960 r. powód dodatkowo wyjaśnił, że we wspomnianej ugodzie strony ostatecznie się rozliczyły ustalając, że strona pozwana otrzyma w zamian za dostarczony materiał 551 pojemników, reszta zaś tych pojemników będzie stanowiła jego własność. Wbrew temu strona pozwana, wykorzystując fakt aresztowania powoda, zabrała wszystkie pojemniki. Ponadto na tejże rozprawie powód rozszerzył żądanie pozwu o kwotę 10.000 zł twierdząc, że w toku wykonywania umowy pożyczył stronie pozwanej 1 tonę blachy, której dotychczas mu nie zwrócono; wartość tej blachy powód określił na 10.000 zł w nowej walucie.Strona pozwana postawiła zarzut przedawnienia; zaprzeczyła, żeby pożyczyła od powoda 1 tonę blachy, a nadto zarzuciła, że powód nie wywiązał się z umowy, gdyż nie wykonał należycie ani jednego pojemnika.Wyrokiem z dnia 26 września 1962 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki uznał przede wszystkim, że roszczenia powoda z obydwu umów, tj. z umowy z dnia 15 lipca 1948 r. i z ugody z dnia 13 września 1949 r. (która nie była ugodą sądową, bo nie została wciągnięta do protokołu), uległy dwuletniemu przedawnieniu z art. 285 pkt 1 k.z. Przedawnienie to upłynęło, gdyby nawet per maximum inconsensum - liczyć je od daty rehabilitacji powoda i opuszczenia przezeń więzienia; upłynął również 10-letni okres przedawnienia z art. 105 p.o.p.c., liczony od daty wejścia w życie tych przepisów. Ponadto Sąd Wojewódzki podkreślił, że treść ugody z 13 września 1949 r. jest niejasna oraz że powód nie udowodnił swych twierdzeń. Powód nie udowodnił również faktu pożyczenia stronie pozwanej 1 tony blachy.Wymieniony wyżej wyrok zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powód, jak to wyżej zaznaczono, twierdził, że strony w dniu 13 września 1949 r. zawarły porozumienie mające na celu wyjaśnienie wszelkich kwestii spornych, jakie się wyłoniły przy wykonywaniu umowy z dnia 15 lipca 1948 r. Powód twierdził więc, że strony zawarły ugodę w rozumieniu art. 621 k.z., a jeżeli tak, to szczególne terminy przedawnienia, jakie odnosiły się do roszczeń z pierwotnej umowy, nie mają zastosowania bez względu na to, czy jest to ugoda sądowa, czy też pozasądowa. Ma natomiast zastosowanie ogólny termin przedawnienia: poprzednio - 20-letni z art. 281 k.z., a od daty wejścia w życie przepisów ogólnych prawa cywilnego - termin 10-letni (art. 105 tych przepisów), przy czym termin ten należy liczyć od dnia 1 października 1950 r. Wbrew twierdzeniu Sądu Wojewódzkiego termin ten jeszcze nie upłynął, Sąd ten bowiem przeoczył, że pozew wszczynający sprawę niniejszą został nadany w polskim urzędzie pocztowym w dniu 30 września 1960 r. (art. 175 k.p.c.).Jeśli chodzi o treść zawartej przez strony ugody, to rzeczą Sądu I instancji jest dokonanie jej wykładni stosownie do art. 47 p.o.p.c. Niejasność ugody tylko wtedy mogłaby być podstawą zdyskwalifikowania jej jako podstawy żądań powoda, gdyby była tak daleko idąca, że wykładnia ugody stałaby się niemożliwa. Wtedy jednak podstawą roszczenia powoda byłaby pierwotna umowa z 1949 r.Twierdzeń swych co do faktów istotnych dla sprawy, a w szczególności co do faktu pożyczki blachy, powód będzie mógł dowodzić w drodze dalszych dowodów. Ciężar udowodnienia tych faktów spoczywa oczywiście na nim.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 384 k.p.c. jak w sentencji.