II CR 264/81
WyrokIzba Cywilna1981-07-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie z umowy ubezpieczenia osobowego od następstw nieszczęśliwych wypadków powinno być zaliczone na poczet należnego odszkodowania w przypadku śmierci ubezpieczonego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że świadczenie z umowy ubezpieczenia osobowego, w tym od następstw nieszczęśliwych wypadków, nie stanowi odszkodowania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i nie może być zaliczane na poczet należnego odszkodowania. Stanowisko to jest zgodne z utrwaloną judykaturą, która podkreśla, że świadczenie to ma charakter odrębny od odszkodowania i nie zmniejsza jego wysokości.Stan faktyczny
Powódka dochodziła odszkodowania za śmierć syna, który zginął w zakładzie karnym podczas wykonywania pracy. Syn był ubezpieczony od następstw nieszczęśliwych wypadków, z czego powódka otrzymała świadczenie. Koszty związane z pogrzebem i postawieniem nagrobka przekroczyły otrzymane świadczenie. Sąd pierwszej instancji zasądził odszkodowanie, uwzględniając część świadczenia ubezpieczeniowego przy ustalaniu kosztów nagrobka. Pozwany Skarb Państwa wniósł rewizję, kwestionując sposób zaliczenia świadczenia ubezpieczeniowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego Skarbu Państwa i zasądził od niego na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Dmowski.Sędziowie SN: B. Bladowski, R. Czarnecki (spr.).Protokolant: U. Bober.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 1981 r. sprawy z powództwa Apolonii B. przeciwko Skarbowi Państwa - Okręgowemu Zarządowi Zakładów Karnych w B. i Leonowi U. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanego Skarbu Państwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 1980 r., sygn. akt I C. 222/80,1)oddala rewizję,2)zasądza od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powódki kwotę 1.050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneWedług ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego, syn powódki odbywający karę pozbawienia wolności został zabity przez innego skazanego w czasie wykonywania zatrudnienia. Administracja Zakładu Karnego ubezpieczyła syna powódki od następstw nieszczęśliwych wypadków i z tego ubezpieczenia powódka otrzymała świadczenie w wysokości 20.000 zł. Koszty przyjazdu z W. oraz pobytu w B. powódki, jej męża i trzeciej osoby w celu załatwienia formalności związanych z odebraniem zwłok, transportu tych zwłok, a także koszty pogrzebu wyniosły 22.703 zł. Skromny nagrobek można postawić za 15.000 zł, ale powódka ma zamiar postawić nagrobek za 30.000 zł. Otrzymane przez powódkę świadczenie w wysokości 20.000 zł zostaje uwzględnione przy przyznaniu jej sumy na koszty postawienia nagrobku. Stąd na rzecz powódki następuje zasądzenie 37.703 zł (22.703 plus 15.000).Powołany wyrok Skarb Państwa zaskarża w części zasądzającej kwotę ponad 15.883 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Umowa ubezpieczenia syna powódki od następstw nieszczęśliwych wypadków była umową ubezpieczenia osobowego, przewidzianą w art. 829 i nast. k.c. Według zaś ustalonej judykatury (por. np. Kodeks cywilny - Komentarz, 1972, t. II, s. 874, 1663, Kodeks cywilny z Komentarzem, 1980, s. 741), od należnego odszkodowania nie ulega obliczeniu świadczenie z tytułu umowy ubezpieczenia osobowego w rozumieniu art. 829 i nast. k.c.W szczególności aktualne pozostało stanowisko wyrażone w ust. III uzasadnienia uchwały Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23/29 kwietnia 1965 r. (OSNCP 1965, poz. 193), mianowicie - że na rachunek odszkodowania nie zostaje zaliczone świadczenie z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków także w razie śmierci poszkodowanego, a ponadto - że świadczenie to w ogóle nie jest odszkodowaniem. Zarzut rewizji, że Sąd Wojewódzki powinien był zaliczyć na rachunek odszkodowania należnego powódce, otrzymane przez nią "odszkodowanie" w wysokości 20.000 zł, i już z tej przyczyny obniżyć zasądzoną sumę do 17.703 zł, nie może więc odnieść skutku.Sąd Wojewódzki przyjmując, że powódka ma zamiar postawić synowi nagrobek za 30.000 zł, zasądził z tego tytułu tylko 15.000 zł, a drugie 15.000 zł na ten cel "uwzględnił" kosztem świadczenia otrzymanego przez powódkę z tytułu umowy ubezpieczenia osobowego.Przeto w istocie Sąd Wojewódzki zaliczył na rachunek odszkodowania 75% świadczenia z tytułu ubezpieczenia osobowego.W sytuacji zaś, gdy na niekorzyść powódki Sąd Wojewódzki zaliczył 15.000 zł, bezprzedmiotowy okazuje się dalszy zarzut rewizji co do zawyżenia kosztów pobytu powódki z mężem, a nawet z osobą trzecią w B. o 1.820 zł (17.703 minus 15.883).Rewizja Skarbu Państwa ulega więc oddaleniu (art. 387 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- IV CR 293/81 1981-08-31Czy zawarcie przez pozwanego umowy ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków i wypłacenie przez ubezpieczyciela świadczenia najbliższej rodzinie zmarłego zwalnia pozwanego z obowiązku zwrotu kosztów pogrzebu ponie…
- II CSK 583/17 2018-11-08Czy w umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczony może dochodzić świadczenia od ubezpieczyciela, jeśli sam nie naprawił szkody wyrządzonej osobie trzeciej?
- IV CSK 552/15 2016-05-19Czy świadczenie uzyskane z dobrowolnej umowy ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) może być zaliczone na poczet odszkodowania należnego od sprawcy czynu niedozwolonego lub gwarancyjnej odpowiedzialności…
- III CR 627/61 1962-02-26Czy kwota wypłacona z tytułu ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków pokrywa roszczenia o zadośćuczynienie i utracone zarobki w przypadku wypadku przy pracy?
- II CR 148/80 1980-03-06Czy odprawa pośmiertna podlega zaliczeniu na poczet odszkodowania zasądzonego z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej poszkodowanego w wyniku śmierci ubezpieczonego?
Powołane przepisy
art. 829art. 387 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.