II CR 32/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa przeciwko W.J. i W.J. o 131.600 zł na skutek rewizji pozwanego ad 1 od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 12 lipca 1961 r. zmienił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo w stosunku do pozwanego ad 1 w ten sposób, że zasądzoną kwotę 8.240 zł obniżył do 4.120 zł, poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 12.VII.1961 r. Sąd Wojewódzki zasądził m. in. od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 8.240 zł oraz nakazał pobrać od niego 373 zł tytułem opłaty sądowej.Sąd Wojewódzki ustalił, że okupant niemiecki wybudował na granicy dwóch sąsiadujących ze sobą nieruchomości - pozwanego i współpozwanej - jeden budynek inwentarski, mieszczący stajnie, oborę i chlewnię. Wartość tej części budynku, z której korzysta pozwany wynosi - po potrąceniu wartości zużytych na budowę materiałów budowlanych przez pozwanego i sąsiadów - 8.240 zł.Zarzutu pozwanego, że wartość nakładów powinna być obniżona ze względu na trudności związane z koniecznością wspólnego użytkowania budynku przez dwoje sąsiadów, Sąd Wojewódzki nie uwzględnił uznając, że niedogodność ta może być usunięta np. przez postawienie ścianki działowej.W rewizji od powyższego wyroku pozwany wnosi o jego zmianę i oddalenie powództwa, zarzucając nierozważenie opinii biegłego, z której wynika, że wartość budynku powinna być zmniejszona ze względu na konieczność korzystania z niego przez dwóch gospodarzy oraz na trudności w prawidłowym jego wykorzystaniu i konserwacji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Zarzutom rewizji nie można odmówić słuszności.Według niespornego stanu faktycznego budynek został postawiony częściowo na gruncie pozwanego, częściowo na gruncie sąsiednim i z konieczności jest używany przez obu sąsiadów. Niedogodności takiego stanu rzeczy są oczywiste i zostały zresztą podkreślone przez biegłego, który uznał, że okoliczność ta zmniejsza wartość budynku i powinna być uwzględniona przy ustalaniu należności na rzecz powoda.Pogląd Sądu Wojewódzkiego, że omawiane niedogodności mogą być usunięte przez postawienie ścianki działowej, przeocza że według opinii biegłego "podział budynku stwarza trudności w prawidłowym jego wykorzystaniu, jak również w jego konserwacji", a nadto pomija, że koszty związane z przystosowaniem budynku do należytego wykorzystania musiałyby w każdym razie być odliczone od wartości zbogacenia.W myśl bowiem art. 5 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13 z 1946 r., poz. 87) Państwo ma prawo żądania równowartości nakładów dokonanych przez b. władze okupacyjne, jednak tylko do wysokości wzrostu wartości tego majątku w chwili zwrotu. Wzrost zaś wartości majątku następuje nie w stosunku do abstrakcyjnej wartości poczynionych nakładów, lecz w stosunku do ich rzeczywistej użyteczności i przydatności dla danego gospodarstwa.W świetle niespornych okoliczności sprawy niniejszej nie budzi wątpliwości, że użytkową i gospodarczą wartość budynku poważnie obniża konieczność wspólnego z niego korzystania, nie poniesienia znacznych kosztów na dokonanie całkowitego podziału.Sąd Najwyższy przyjął, że rzeczywisty wzrost wartości majątku pozwanego nie przekroczył w tych okolicznościach połowy nakładów, a ponieważ szacunku dokonanego przez biegłego żadna ze stron nie kwestionowała, przeto na zasadzie art. 386 k. p. c. zmienił odpowiednio zaskarżony wyrok, obniżając zasądzoną od pozwanego kwotę na 4.120 zł (8.240:2).Z uwagi na zmianę wyroku uległy odpowiedniej korekturze zasądzone od pozwanego opłaty sądowe.Orzeczenie o kosztach postępowania rewizyjnego nastąpiło na podstawie art. 101 w zw. z art. 110 k.p.c.