II CR 348/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krzysztofa B. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polmozbyt" w T. o zapłatę na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktycznePowód wnosił o nakazanie pozwanemu wydania mu samochodu osobowego marki Fiat 131p Special 1600 wolnego od wad, a ponadto o zasądzenie kwoty 36.454 zł z odsetkami, twierdząc, że nabyty od pozwanego samochód tej marki, mimo trzech napraw gwarancyjnych, okazał się niezdatny do użytku tak, iż pozwany podjął decyzję wymiany samochodu, lecz dotąd nowego samochodu nie dostarczył. Na kwotę 36.454 zł składały się wydatki i straty, jakie poniósł w związku z naprawą samochodu i niemożnością korzystania z niego.Pozwany powództwa nie uznał i domagał się jego oddalenia. Zdaniem strony pozwanej powód nie mógł otrzymać nowego samochodu tej samej marki, gdyż samochodów takich brak i dlatego Biuro Eksportu Wewnętrznego poleciło Bankowi PKO S.A. w Warszawie zwrócić powodowi uiszczoną za samochód kwotę 3.260 dolarów USA.Wyrokiem z dnia 22 czerwca 1978 r. Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy uwzględnił powództwo w całości, przytaczając następujące uzasadnienie swego rozstrzygnięcia:Jest poza sporem, że powód nabył w dniu 5 kwietnia 1977 r. u pozwanego samochód osobowy marki Fiat 131p Special 1600. W dniu 14 kwietnia 1977 r. nastąpiło w tym samochodzie pierwsze urwanie się korbowodu. Po naprawie w dniu 20 czerwca 1977 r. korbowód urwał się po raz drugi, przy czym doszło też do pęknięcia bloku silnika i podziurawienia odpryskami bloku maski silnika. Naprawiony samochód powód odebrał w dniu 4 września 1977 r. W dniu 15 września 1977 r. nastąpiło po raz trzeci urwanie się korbowodu. Powód wyczekiwał bezskutecznie na naprawę samochodu do dnia 15 grudnia 1977 r. i w dniu 16 grudnia tego roku przyjęto go od powoda protokolarnie do wymiany. Do wymiany jednak dotąd nie doszło, co pozwany tłumaczył brakiem takich pojazdów. Strona pozwana przyjęła od gwaranta na zasadach powiernictwa jego obowiązki. W związku z niemożnością korzystania z samochodu powód został narażony na zbędne wydatki w kwocie 1.502 zł z tytułu opłaty rejestracyjnej, w kwocie 920 zł z tytułu ubezpieczenia, musiał ponieść koszty holowania pojazdu w kwocie 4.032 zł i poniósł stratę w kwocie 30.000 zł w związku z utratą 10% marży, jaka by mu przysługiwała, gdyby własnym pojazdem dostarczył odbiorcom wyhodowane kwiaty. Jako podstawę normatywną swego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki powołał art. 556 § 1, art. 577 § 1 i art. 579 k.c.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją pozwany. Zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego i uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, skarżący wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powód dochodził roszczenia na podstawie przepisów o gwarancji, gdyż strona pozwana - czego nie kwestionowano - przyjęła na siebie obowiązki wynikające z art. 577 § 1 k.c. Przepis ten zobowiązywał stronę pozwaną - skoro w terminie przewidzianym postanowieniami gwarancji ujawniły się wady fizyczne uniemożliwiające korzystanie z samochodu - bądź do usunięcia tych wad, bądź do dostarczenia innego pojazdu, wolnego od wad. Ponieważ gwarant powierniczy wobec trzykrotnej bezskuteczności napraw zrezygnował z dalszych prób usunięcia wady samochodu, obowiązek jego skonkretyzował się w dostarczeniu pojazdu wolnego od wad. Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił jednak twierdzenia pozwanego, że nie jest on w stanie dostarczyć powodowi tego typu samochodu, jaki nabył on w dniu 5 kwietnia 1977 r., co według rewizji miałoby z góry uniemożliwiać wykonanie wyroku. Rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie zatem wyjaśnić, czy chodzi o to, że samochody takie nie są sprowadzane do kraju lub montowane w kraju, czy też chodziło o to, że - jak twierdziła strona powodowa - cena tego typu samochodów jest obecnie o 1.500 dolarów USA wyższa od poprzedniej i strona pozwana nie godzi się pokryć wynikającej stąd różnicy.Obowiązek dopłaty różnicy ceny nie mógłby - wbrew stanowisku pozwanego - obciążać powoda, gdyż nabywcy nie mogą obciążać skutki wzrostu cen w okresie gwarancji. Dlatego też pozwany byłby zobowiązany do wydania powodowi nowego samochodu, wolnego od wad, bez żądania dopłaty. W razie stwierdzenia przez Sąd Wojewódzki, iż świadczenie strony pozwanej stało się obiektywnie niemożliwe wskutek okoliczności, o których mowa wyżej, mógłby wówczas jedynie nastąpić zwrot wzajemnych świadczeń według zasad przewidzianych w art. 495 § 1 k.c. Oznaczałoby to zwrot ceny kupna na konto dewizowe powoda.Wyjaśnienie przytoczonych okoliczności miało istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia o żądaniu powoda, a brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwiał kontrolę rewizyjną wyroku w zakresie prawidłowości orzeczenia o obowiązku dostarczenia przez stronę pozwaną nowego samochodu w miejsce wadliwego.Uwzględniając żądanie zapłaty odszkodowania w kwocie 36.454 zł, Sąd Wojewódzki nie poczynił w przedmiocie tego żądania żadnych ustaleń, ani też nie rozważył jego podstawy materialnoprawnej. Strona pozwana mogłaby być zobowiązana do naprawienia szkody wynikłej z nienależytego wykonania napraw gwarancyjnych (art. 471 k.c.) albo wynikłej z czynu niedozwolonego (art. 415 i nast. k.c.). Dla przyjęcia jednej z tych podstaw odpowiedzialności należało ustalić powstanie szkody po stronie powoda oraz wykazać związek przyczynowy pomiędzy tą szkodą a działaniem lub zaniechaniem pracowników strony pozwanej (art. 361 § 1 k.c.). Gdy zaś Sąd Wojewódzki uchylił się od tego obowiązku, wyłączona została możliwość kontroli rewizyjnej rozstrzygnięcia również o tym żądaniu.Powyższe uchybienia powodowały konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c.).Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Wojewódzki rozważy też celowość wezwania do udziału w sprawie PHZ POL-MOT. Żądanie przez stronę pozwaną wezwania do udziału w sprawie tej j.g.u. nie było oczywiście bezzasadne, gdy się zważy, że kupujący może dochodzić naprawienia szkód wynikłych z wad fizycznych pojazdu przed wyczerpaniem uprawnień wynikających z gwarancji (art. 579 zdanie drugie k.c.), a z góry nie można było wykluczyć odpowiedzialności sprzedawcy za część szkód powoda zawartych w żądaniu zapłaty kwoty 36.454 zł (art. 194 § 1 k.p.c.).Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.