II CR 350/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik (spr.).Sędziowie SN: Z. Świeboda, del. T. Ładykowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 1986 r. sprawy z powództwa Macieja L. i Iwony L. przeciwko Zakładom Zmechanizowanego Sprzętu Domowego "P." w W. i Zakładom Elektromaszynowym "E." w P. o zapłatę na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 31 grudnia 1985 r., sygn. akt I C (...):1)zmienia zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo (pkt I) w ten sposób, że oddala powództwo ponad kwotę 298.911 (dwieście dziewięćdziesiąt osiem tysięcy dziewięćset jedenaście) złotych z odsetkami; poza tym oddala obie rewizje;2)zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powodów koszty postępowania rewizyjnego w kwocie 3.000 zł.Uzasadnienie faktycznePowodowie Maciej i Iwona małżonkowie L. objęli w listopadzie 1980 r. - po wykonaniu kapitalnego remontu - lokal mieszkalny (2 pokoje, kuchnia, przedpokój, łazienka) położony przy ulicy O. w T. Nową chłodziarkę, wyprodukowaną przez pozwane Zakłady Zmechanizowanego Sprzętu Domowego "P." w W. ze sprężarką dostarczoną tym Zakładom przez pozwane Zakłady Elektromaszynowe "E." w P., ustawili wówczas w kuchni przy ścianie z desek pokrytej trzciną i tynkiem, oddzielającej to pomieszczenie od łazienki. W dniu 4 maja 1983 r. około godziny 8.00 powód zauważył płomienie ognia w kuchni i w łazience. Za chłodziarką w ścianie była wypalona dziura, przez którą ogień przedostał się do łazienki. Podoficer pożarnictwa po ugaszeniu ognia przez Straż Pożarną stwierdzili, że w tym pomieszczeniu była podłączona do sieci tylko chłodziarka. W ostatecznej opinii biegły inż. Andrzej I. zajął stanowisko, że przyczyną pożaru była niesprawność sprężarki, wbudowanej do chłodziarki. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki uznał, że pozwane Przedsiębiorstwa solidarnie (art. 441 k.c.) odpowiadają za szkody, doznane stąd przez powodów (art. 415 k.c.). Ich szkodę zaś wyznacza wartość mienia znajdującego się w łazience, przedpokoju i kuchni - zniszczonego w pożarze oraz koszt przywrócenia mieszkania do stanu poprzedniego. Zniszczona odzież i inne rzeczy przedstawiają wartość 231.455 zł, na odnowienie mieszkania wydali 86.651 zł, za wymianę licznika gazowego zapłacili 2.062 zł, a na naprawę uszkodzonej pralki powodowie wydali 4.920 zł. W wydanym wyroku uwzględnił więc Sąd Wojewódzki powództwo do kwoty 324.998 zł solidarnie od obu pozwanych.Wyrok ten zaskarżyli rewizjami obaj pozwani. Każdy z nich w swej rewizji wnosił o uchylenie albo o zmianę tego wyroku i o oddalenie w stosunku do niego powództwa także w pozostałej części (art. 368 pkt 1, 3, 4 k.p.c.).Rewizje są tylko częściowo uzasadnione.Trudno się zgodzić ze stanowiskiem obu rewizji, że do wyrokowania przystąpił Sąd Wojewódzki przed wyjaśnieniem przyczyny powstania pożaru w mieszkaniu powodów. Odpowiedź na pytanie, gdzie tkwiło źródło tego pożaru, wymagała wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Biegły Andrzej L., po otwarciu obudowy silnika sprężarki, ujawnił przerwę w uzwojeniu rozruchowym silnika i zwarcie tego uzwojenia do obudowy. To zaś - jego zdaniem - powodowało nagrzewanie się przewodów zasilających listwy zaciskowej i przekaźnika rozruchowo-termicznego. Przy długim działaniu przepływu prądu mogły się te elementy nagrzać, zwęglić, a ich fragmenty upaść na podłogę i spowodować pożar. Według tego biegłego, do pożaru doprowadziła więc niesprawność sprężarki. Wbrew stanowisku rewizji, pewna hipotetyczność opinii ("mogło spowodować pożar") nie pozbawienia jej jednak wartości dowodowej. Ostateczna decyzja odnośnie tego, gdzie tkwiło źródło pożaru, należało do Sądu Wojewódzkiego. Okoliczność, że - jak zeznał świadek Stefan J. - w mieszkaniu powodów w chwili pożaru do sieci elektrycznej była podłączona tylko chłodziarka, jak też, że doszło do wypalenia się ściany na zapleczu tej chłodziarki, dała temu Sądowi podstawę do zajęcia stanowiska, że źródłem pożaru była niesprawność, jak to wskazał biegły - sprężarki. Przedwczesności ustaleń w tym przedmiocie nie może konkretyzować wypowiedź zawarta w rewizji pozwanych ZZSD "P.", że opinia biegłego nie daje odpowiedzi na pytanie, czy gniazdo wtykowe, do którego podłączono chłodziarkę, było wyposażone w kołek zerujący oraz czy instalacja elektryczna była zaopatrzona w odpowiednie bezpieczniki topikowe. W tym przedmiocie bowiem skarżący nie podnosił żadnych wątpliwości w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim. Spóźnione i w dodatku niemożliwy aktualnie do sprawdzenia, zarzut nie może tu - sam przez się - konkretyzować postawy rewizyjnej z art. 368 pkt 3 k.p.c.Nie jest uzasadniony również zarzut, że ustalenie w tym przedmiocie oparł Sąd Wojewódzki na zawierającej sprzeczności opinii biegłego Andrzeja L. Prawdą jest, że biegły wypowiadał się kilkakrotnie - i niejednoznacznie - odnośnie przyczyny pożaru powstałego w mieszkaniu powodów. W dalszej opinii jednak wykluczał, żeby źródłem pożaru był termowentylator, jako że po dokładnych oględzinach tego urządzenia doszedł do wniosku, że to urządzenie nie było przed powstaniem pożaru podłączone do sieci elektrycznej. Wcześniejsze opinie musiały ustąpić wobec ostatniej, jako że tę ostatnią opinię wydał biegły na podstawie szerszego materiału badawczego, jaki uzyskał po otwarciu obudowy silnika sprężarki. Oznacza to, że ustalenia poczynione w oparciu o te opinie, są ustalenia niewadliwymi.Mylą się też skarżący zarzucając, iż z ustalonych faktów wyprowadził Sąd Wojewódzki niewłaściwe wnioski w przedmiocie stosowania prawa materialnego. Pozwane ZZSD "P." były producentem chłodziarki z wadą, której uczynnienie się doprowadziło do powstania pożaru w mieszkaniu powodów. W orzecznictwie zaś utrwalił się pogląd, że wprowadzenie przez producenta do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia stanowi czyn niedozwolony, jeżeli wada ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu (por. np. uchw. SN z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 50/80, OSNCP 1981, nr 11, poz. 205 oraz orz. SN z dnia 6 sierpnia 1981 r., I CR 219/81, OSNCP 1982, nr 2-3, poz. 37). Odpiera to zarzut, iż dowolnie przyjął Sąd Wojewódzki, że za szkodę powodów odpowiadają pozwane ZZSD "P." na podstawie art. 415 k.c. Nie zwalnia więc tych Zakładów od odpowiedzialności okoliczność, że sprężarkę będącą źródłem pożaru nabyły od kooperujących z nimi pozwanych Z.E. "E." w P. Okoliczność to jednak nie była w sprawie prawie obojętna. Biegły podał, iż nie da się jednoznacznie określić, czy wada, której uczynnienie się doprowadziło do powstania pożaru, powstała u producenta sprężarki, czy też u producenta chłodziarki. Wykazał jednak, że przyczyną pożaru była niesprawność sprężarki, a to dawało Sądowi Wojewódzkiemu podstawę do przyjęcia istnienia domniemania (art. 231 k.p.c.), że wspomniana wada została spowodowana przez wytwórcę sprężarki. W takiej zaś sytuacji nie było przeciwwskazań do zajęcia stanowiska, że oddając producentowi chłodziarki sprężarka z niebezpieczną wadą, także wytwórca sprężarki odpowiada za szkodę, jaką uczynnienie się tej ukrytej wady wywołało w mieniu powodów (art. 415 k.c.). W konsekwencji, uznając, że obaj pozwani zobowiązani są solidarnie wynagrodzić szkodę popożarową powodom, nie naruszył więc Sąd Wojewódzki przepisu art. 441 § 2 k.c. Odmienny pogląd skarżących zatem ostać się nie może.Nie mają też racji pozwane ZZSD "P.", kwestionując wartość szkody powodów. Zeznaniami świadków Czesława Z., Włodzimierza C., Małgorzaty S. i Barbary Ł. udowodnili oni, że byli właścicielami przedmiotów wyszczególnionych w wykazie dołączonym do pozwu, umieszczonych w kuchni, łazience oraz w przedpokoju. Nie mogąc, z uwagi na ich brak, tych przedmiotów poddać ocenie biegłego, władny był Sąd Wojewódzki przyjąć ich wyjściową wartość w oparciu o zeznania powodów.Do ich zeznań ustosunkował się jednak krytycznie, jako że twierdzoną wartość używanych kosmetyków obniży o 1/3 część, a wartość używanych spodni o 8.000 zł. To wskazuje, że przy ocenie dowodów uczynił ten Sąd zadość nakazom zawartym w art. 233 § 1 i 328 § 2 k.p.c. Skoro tak, to skarżące Zakłady nie mogą skutecznie zwalczać poglądu Sądu Wojewódzkiego, że powodowie utracili w pożarze mienie przedstawiające wartość 231.455 zł.Skarżące ZZSD "P." nie kwestionują ustalenia, że - poza tym - powodowie zapłacili za nowy licznik gazowy kwotę 2.062 zł, a na naprawę uszkodzonej pralki wyłożyli kwotę 4.920 zł. Niewadliwe ustalenia zaskarżonego wyroku wskazują, że w listopadzie 1980 r. powodowie wykonali kapitalny remont swego mieszkania. Odpiera to zarzut, iż dowolnie przyjął Sąd Wojewódzki, że gdyby nie pożar, nie odnawialiby powodowie mieszkania jeszcze przez kilka lat. W takiej zaś sytuacji za trafny należy uznać pogląd Sądu Wojewódzkiego, że wydatki wyłożone na popożarowy remont mieszkania stanowią ich szkodę, podlegającą naprawieniu przez pozwane Zakłady będące "sprawcami" tej szkody.Jednakże ustalenie, że powodowie wyłożyli 86.461 zł na odnowienie mieszkania, jest sprzeczne z dołączonymi do akt dokumentami. Pełnomocnik powodów przyznał w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, że w tej kwocie mieści się dwukrotnie zaliczony koszt materiałów. Oznacza to, że zasądzona kwota jest zawyżona o 26.087 zł. Mając to na względzie pełnomocnik powodów uznał wniosek rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa ponad kwotę 298.911 zł.W tej sytuacji Sąd Najwyższy skorygował zaskarżony wyrok jak w sentencji (art. 390 § 1 k.p.c.).Dalej idące rewizje oddalono (art. 387 k.p.c.).Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego znajduje uzasadnienie w art. 100 k.p.c.