II CR 353/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Policzkiewicz, P. Tykarski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Władysława E. przeciwko Akademii Medycznej w K. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 maja 1969 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od Akademii Medycznej w K. i trzech jej lekarzy solidarnie, tytułem zadośćuczynienia z art. 165 § 1 k.z., kwoty 100.000 zł i ustalenia, że pozwani ci odpowiadają solidarnie za dalsze następstwa operacji mózgu przeprowadzonej u powoda w dniu 12.II.1964 r. Następnie powód cofnął pozew przeciw lekarzom i postępowanie co do tych pozwanych zostało umorzone. Powód twierdził, że w związku ze stwierdzoną u niego chorobą Parkinsona dokonano w dniu 12.II.1964 r. operacji mózgu, w której wyniku powód doznał ciężkiego porażenia wzroku, będącego następstwem stosowania zbyt wysokiego napięcia prądu w toku operacji.Pozwana Akademia Medyczna wnosiła o oddalenie powództwa twierdząc, że zabieg był przeprowadzony prawidłowo, wynikłe zaś u powoda schorzenie wzroku mieści się w granicach ryzyka operacyjnego, które przy tego rodzaju zabiegach jest bardzo duże, o czym zresztą powód był uprzedzony. Temu ostatniemu twierdzeniu pozwanej powód zaprzeczył.Sąd Wojewódzki ustalił, że między zabiegiem operacyjnym, jaki przeprowadzono u powoda w dniu 12.II.1964 r., a obecnym schorzeniem narządów wzroku zachodzi związek, jednakże zabieg był przeprowadzony prawidłowo przez wybitnych specjalistów, a wynikłe z zabiegu następstwa mieszczą się w granicach ryzyka operacyjnego, które przy operacjach mózgu jest bardzo wielkie i o którym powód był uprzedzony. W związku z tym, ze względu na brak przesłanek odpowiedzialności pozwanej Akademii z art. 417 k.c., Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Od wyroku tego powód wniósł rewizję i powołując podstawy rewizyjne z art. 368 pkt 1, 3-5 k.p.c., żądał jego zmiany i uwzględnienia powództwa bądź też uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Nietrafny jest zarzut pominięcia dowodu z opinii biegłego okulisty, mimo że - jak twierdzi rewizja - biegły prof. dr J. B., oceniając prawidłowość przeprowadzenia zabiegu operacyjnego, oświadczył, iż konieczne jest zasięgnięcie w tym względzie opinii takiego biegłego. Otóż prof. B. w opinii swej wyraził kategoryczny pogląd, że nie stwierdza żadnych uchybień w toku operacji przeprowadzonej u powoda. W punkcie 4 swej opinii biegły ten wyjaśnił, że na okoliczności wskazane w punkcie 4 pisma Sądu Wojewódzkiego z dnia 7.III.1969 r. powinien się wypowiedzieć biegły specjalista chorób oczu. Jak z treści tego pisma wynika, chodziło tu o stwierdzenie aktualnego stanu wzroku powoda i ustalenie, czy stan ten pozostaje w związku przyczynowym z przeprowadzonym zabiegiem operacyjnym, a nie o to, czy sam zabieg był przeprowadzony prawidłowo. Jak to wyżej stwierdzono, Sąd Wojewódzki - mimo nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego okulisty - ustalił pozytywnie tę okoliczność, gdyż przyjął istnienie związku przyczynowego między zabiegiem a schorzeniem wzroku powoda. Pominięcie więc tego dowodu nie pociągnęło ujemnych skutków dla powoda.Nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące prawidłowości ustalenia, że przed operacją dokonaną w dniu 12.II.1964 r. powód był uprzedzony przez lekarzy o dużym ryzyku operacyjnym. Sąd Wojewódzki wskazał dowody, na których oparł te ustalenia, a ocena tych dowodów nie wykracza poza granica zakreślone art. 233 § 1 k.p.c. O tym, że ocena ta była prawidłowa i że świadomość tego ryzyka powoda nie odstraszała przed poddaniem się operacji, świadczy i to, że mimo pogorszenia wzroku po operacji (12.II.1964 r.) powód poddał się ponownie takiemu zabiegowi później w październiku 1964 r.Wreszcie niesłuszny jest zarzut naruszenia art. 419 k.c. Zgodnie z tym przepisem osoba, która doznała rozstroju zdrowia wskutek czynności wykonywanej przez funkcjonariusza państwowego, może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody przez Skarb Państwa mimo braku przesłanek odpowiedzialności według przepisów tytułu VI księgi III kodeksu cywilnego. Tego rodzaju odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest ze względów słuszności od tego, czy z okoliczności, a zwłaszcza ze względu na niezdolność poszkodowanego do pracy albo ze względu na jego ciężkie położenie materialne, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. W tym wypadku chodzi tu o będącą wyrazem socjalistycznego humanizmu zasadę, że przejawiające się w uszkodzeniu ciała, rozstroju zdrowia lub w utracie żywiciela konsekwencje podjętej w interesie ogółu działalności Państwa (jego funkcjonariuszy) powinien ponosić ogół (Państwo), a nie jednostka, która wskutek tego stała się niezdolna do pracy lub znajduje się w ciężkim położeniu materialnym - i to nawet wówczas, gdy brak jest innych podstaw prawnych odpowiedzialności Państwa za szkodę. Nie ma natomiast takiej zasady współżycia społecznego, która by usprawiedliwiała przypisanie Państwu odpowiedzialności, jedynie ze względów słuszności, za szkodę wynikłą z czynności dokonywanej przez funkcjonariusza państwowego w interesie tej osoby, która szkodę tę poniosła.Z tych względów należy uznać, że przepis art. 419 k.c. nie daje podstaw do żądania całkowitego lub częściowego naprawienia szkody przez Skarb Państwa, jeżeli rozstrój zdrowia mieści się w granicach ryzyka związanego z danym zabiegiem operacyjnym, tym bardziej gdy chory, uprzedzony o istnieniu ryzyka, zgodził się na przeprowadzenie zabiegu. Żądanie odszkodowania w takich okolicznościach nie znajduje uzasadnienia w zasadach współżycia społecznego.W związku z tym należało orzec jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).