II CR 390/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Wielgus. Sędziowie SN: J. Ignatowicz (sprawozdawca), K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Tomasza U. przeciwko Nauczycielskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o nawiązanie spółdzielczego stosunku członkowskiego na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 19 lutego 1981 r.rewizję oddalił i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda kwotę 600 zł tytułem kosztów procesu za II instancję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 19.II.1981 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku zobowiązał pozwaną Nauczycielską Spółdzielnię Mieszkaniową w S. do przyjęcia powoda Tomasza U. w poczet jej członków. Sąd Wojewódzki dokonał następujących ustaleń faktycznych:Ojciec powoda Marian U. jest członkiem pozwanej Spółdzielni i zajmuje własnościowe mieszkanie spółdzielcze w S. ul. (...), w którym mieszka ze swoją żoną Wilhelminą U., z 19-letnim powodem i 18-letnią córką. Posiadając to mieszkanie, ojciec powoda otrzymał od Państwa w użytkowanie wieczyste działkę budowlaną w S. i wybudował dom jednorodzinny, przy czym nie korzystał z żadnych kredytów bankowych.Umową darowizny z dnia 27.X.1980 r. rodzice powoda podarowali powodowi należące do nich własnościowe prawo do lokalu, w związku z czym powód zwrócił się o przyjęcie go w poczet członków pozwanej Spółdzielni pismem z dnia 31.X.1980 r., lecz pozwana pismem z dnia 17.XI.1980 r. zawiadomiła powoda, iż Zarząd nie wyraził zgody na przyjęcie go w poczet członków i na przydzielenie lokalu.Mając powyższy stan faktyczny na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że skoro spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego jest zbywalne, w związku z czym uprawniony może je przenieść na inną osobę i wskazać tę osobę spółdzielni jako swego następcę (art. 147 i 149 ustawy o spółdzielniach i ich związkach), to ojciec powoda miał prawo, o które chodzi w sprawie niniejszej, podarować synowi. Sąd Wojewódzki podkreślił ponadto, że rodzice powoda, którzy wybudowali domek z własnych środków finansowych i nie w ramach Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domów Jednorodzinnych, nie mają obowiązku oddania własnościowego spółdzielczego mieszkania do dyspozycji Spółdzielni.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyła pozwana Spółdzielnia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew stanowisku strony pozwanej na członku, który przenosi się do innego mieszkania z zajmowanego dotychczas mieszkania spółdzielczego na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego, nie spoczywa z mocy ustawy obowiązek oddania dotychczas zajmowanego mieszkania Spółdzielni. Natomiast - zgodnie z ustalonym orzecznictwem - obowiązek taki mógłby wynikać ze szczególnego tytułu, przy czym tytułem takim mogłaby być umowa zawarta przez członka ze spółdzielnią. Strona pozwana nawet nie twierdzi, aby taką umowę zawarła; zresztą nie miała nawet ku temu okazji, porozumienia takie są bowiem zawierane wówczas, gdy członek dysponujący spółdzielczym prawem do lokalu typu własnościowego stara się o uzyskanie innego, z reguły dla niego bardziej dogodnego mieszkania spółdzielczego. W wypadku rodziców powoda taka okazja nie wystąpiła, gdyż nowe mieszkanie, w domu jednorodzinnym, wybudowali oni indywidualnie, poza spółdzielnią i bez korzystania z kredytu społecznego.Dopiero w rewizji strona pozwana zawarła twierdzenie, że obowiązek zwrotu dotychczasowego mieszkania został na powoda nałożony przez Zarząd Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego, który przekazał rodzicom powoda działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Niezależnie jednak od tego, że zobowiązanie nie zostało sądowi przedstawione (samo ogólnikowe zaświadczenie nie jest wystarczające), należy stwierdzić, że organ administracyjny nie jest uprawniony do jednostronnego nakładania - przy okazji przekazywania działki pod budowę domu jednorodzinnego - na osobę, na rzecz której to przekazanie ma nastąpić, obowiązku zwrotu dotychczas zajmowanego mieszkania spółdzielczego. Taki obowiązek może - jak już zaznaczono - wynikać tylko z umowy.Nie jest także uzasadniony zarzut, że żądanie powoda przyjęcia go do spółdzielni, co umożliwiłoby mu uzyskanie dużego mieszkania, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, powód jest bowiem człowiekiem młodym i tak duże mieszkanie nie jest mu potrzebne. Taka wykładnia art. 5 k.c. prowadziłaby do trudnego do przyjęcia stanowiska, że rodzice budujący dla siebie dzięki swym oszczędnościom i swej zapobiegliwości nowy obiekt mieszkalny nie byliby uprawnieni do wyposażenia swych dzieci przez zapewnienie im mieszkania na czas, gdy to mieszkanie będzie im potrzebne. Wykładnia taka byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami prawa rodzinnego.Z powyższych zasad należało z mocy art. 387 k.p.c. orzec jak w sentencji.