II CR 426/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Gola.Sędziowie SN: H. Ciepła (spraw.), G. Borkowski.Protokolant: H. Janota.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 1984 r. sprawy z powództwa Anny B. przeciwko Skarbowi Państwa - Zespołowi Opieki Zdrowotnej w L. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w J. z dnia 11 października 1984 r.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w J. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w J. oddalił żądania powódki o rentę uzupełniającą za czas od czerwca 1980 r. do listopada 1981 r., opierając rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach:Wykonana u powódki w dniu 24 XI 1978 r. w trakcie leczenia szpitalnego w Szpitalu Miejskim w L. iniekcja chlorku wapnia spowodowała niedowład 3 palców prawej ręki, a w konsekwencji zaliczenie do III grupy inwalidzkiej . W związku z tym powódka dochodziła od pozwanego Skarbu Państwa zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł oraz kwoty 19.440 zł stanowiącej różnicę między otrzymywaną rentą chorobową a wynagrodzeniem, jakie otrzymałaby za czas do 20 maja 1980 r. w sprawie I C 670/00 Sądu Rejonowego w B. W sprawie tej w dniu 19 VI 1980 r. strony zawarły ugodę, w której pozwany Skarb Państwa zobowiązał się na całkowite zaspokojenie dochodzonych roszczeń wypłacić na rzecz powódki kwotę 45.000 zł.Na podstawie opinii Zakładu Medycyny Sądowej Sąd Wojewódzki ustalił, że skutkiem wykonanej u powódki w dniu 24 XI 1978 r. iniekcji jest uszkodzenie nerwu pośrodkowego, do czego doszło w wyniku wydostania się preparatu wapnia poza żyłę i następowego drażniącego jego działania na tkanki otaczające naczynie i nerwy. Takie przypadki zdarzają się bardzo rzadko, a przyczyną wydostania się igły poza światło żyły może być mimowolny skurcz mięśni bądź ruch ręki. Przy wykonaniu iniekcji nie dopuszczono się żadnych zaniedbań, a po stwierdzeniu nacieku w okolicy iniekcji zastosowano prawidłowe leczenie.Stwierdzone u powódki uszkodzenie nerwu pośrodkowego powoduje trwałe inwalidztwo w 15% i w takim stopniu ogranicza jej zdolność do pracy zarobkowej, czyniąc ją jednak niezdolną do wykonywania zawodu pielęgniarki i kelnerki. Może natomiast wykonywać wszelkie prace nie wymagające nadmiernego obciążenia prawej ręki, ruchów precyzyjnych i pełnego wykorzystywania obu rąk.Dział Służb Społecznych ZOZ-u w L. dysponuje pracami dla kobiet z III grupą inwalidzką w Spółdzielni Ochrony Mienia przy dozorowaniu mienia w godzinach nocnych. Powódka pracy tej nie może podjąć w związku z samodzielnym wychowywaniem 12-letniego syna. Gdyby powódka nadal pracowała jako konduktorka, zarabiałaby średnio miesięcznie w 1980 r. - 4.504 zł, w 1981 r. - 5.480 zł i w 1982 r. - 6.661 zł.Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Wojewódzki uznał, że zachodzi brak podstaw do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa z art. 417 k.c., a nadto wyraził pogląd, że żądanie wydaje się być przedawnione. Skoro powódka nie uzyskała ustalenia odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa za szkody przyszłe, ani też w powołanej sprawie I C 670/80 nie zasądzono na jej rzecz renty, termin do dochodzenia roszczeń upłynął w listopadzie 1981 r., zaś pozew został wniesiony w dniu 4 I 1982 r. a więc po upływie trzyletniego terminu z art. 442 k.c.Powódka w rewizji opartej na naruszeniu prawa materialnego i sprzeczności istotnych ustaleń z zebranym materiałem (art. 368 pkt 1 i 3 k.p.c.) wniosła o zmiany zaskarżonego wyroku przez uwzględnienia powództwa.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek tej rewizji Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:Zarzutowi naruszenia przepisu art. 419 k.c. nie można odmówić słuszności, aczkolwiek nie z przyczyn przytoczonych w rewizji. Naruszenie tego przepisu wyraża się w niewyjaśnieniu sprawy z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa na zasadzie tego przepisu, co Sąd Najwyższy z mocy art. 381 § 1 k.p.c. wziął pod uwagę z urzędu. Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 419 k.c. uzależniona jest od kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: braku podstaw do przyjęcia odpowiedzialności na zasadzie art. 417 k.c., istnienia związku przyczynowego między działaniem bądź zaniechaniem funkcjonariuszy a szkodą i uzasadnienia do uwzględnienia chociażby części żądania w zasadach współżycia społecznego.Sprawa w zakresie pierwszej przesłanki została należycie wyjaśniona.W zakresie drugiej przesłanki Sąd Wojewódzki wyjaśnił jedynie, że między iniekcją a inwalidztwem powódki zachodzi związek przyczynowy. Nie wyjaśnił jednak, czy dochodzona przez powódkę szkoda jest przyczynowo związana z iniekcję, czy też jest wynikiem zaniechania przez nią wykorzystywania zachowanej zdolności do zarobkowania. Nie wyjaśnił mianowicie, czy PKS, Oddział w B. dysponował pracami dla konduktorów w okresie spornym i czy powódka jest zdolna do wykonywania tej pracy. Wprawdzie biegli stwierdzili, że nie jest ona zdolna do wykonywania pracy pielęgniarki i kelnerki, a jest zdolna do wykonywania prac nie wymagających nadmiernego obciążenia prawej ręki ruchów, precyzyjnych i pełnego wykorzystywania obu rąk (k. 65 akt). Nie pozwala to jednak w sposób jednoznaczny przyjąć, że powódka jest zdolna do wykonywania zawodu konduktora zwłaszcza w sytuacji, gdy biegli wydali opinię bez zapoznania się z zakresem czynności konduktora PKS-u. Jeśli bieg w toku ponownego rozpoznania sprawy po zapoznaniu się ze wspomnianym zakresem czynności stwierdza, że powódka nie jest zdolna do wykonywania pracy konduktora PKS-u, bądź gdy się okaże, że PKS taką pracą nie dysponował, aktualne stanie się badanie, czy powódka miała realną możliwość wykonywania innych prac w granicach zachowanej zdolności do zarobkowania. W tym przedmiocie podnieść należy, że Sąd Wojewódzki przedwcześnie uznał, jakoby niemożność wykonywania przez nią pracy nocnej przy dozorze mienia, spowodowana koniecznością opiekowania się małoletnim synem pozostawała w związku przyczynowym z iniekcją. Dla takiego przyjęcia konieczne było uprzednie ustalenie, że powódka opiekę tę mogłaby sprawować pracując jako konduktor PKS-u. Nie poczynił też Sąd Wojewódzki żadnych ustaleń w zakresie trzeciej przesłanki warunkującej uwzględnienie żądania na podstawie art. 419 k.c. W odniesieniu do rozważanej przez Sąd Wojewódzki ubocznie, aczkolwiek o zasadniczym znaczeniu kwestii przedawnienia roszczenia, stwierdzić należy, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu.Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwałach składu 7 sędziów z dnia 24 V 1960 r. I CO 5/60 (OSNCP 1961, poz. 3) oraz z dnia 29 X 1965 r. III PO 15/65 (OSNCP 1966, poz. 89), wniesienie pozwu o odszkodowanie za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym przerywa bieg przedawnienia także co do roszczeń nie objętych jego żądaniem, jeżeli wynikają one z faktów przytoczonych przez powoda. Podstawę prawną takiego stanowiska stanowi przepis art. 321 § 2 k.p.c. stosownie do którego sąd w sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym orzeka o roszczeniu, jakie wynika z faktów przytoczonych przez powoda także wówczas, gdy roszczenie to nie było objęte żądaniem lub gdy było w nim zgłoszone w rozmiarze mniejszym niż usprawiedliwiony wynikiem postępowania. Ze względu na zasadę działania w tych sprawach przez sąd z urzędu ustawa przyjmuje, że pozew obejmuje również takie żądania, które powód mógł na podstawie powołanych przez siebie faktów zgłosić.Wprawdzie powódka w sprawie I C 670/80 Sądu Rejonowego w B. żądała zadośćuczynienia i renty za okres zamknięty, jednakże z twierdzeń faktycznych pozwu wynikało roszczenie o rentę uzupełniającą za dalszy okres. Nie miało zatem znaczenia limitującego żądanie pozwu, a jego wytoczenie przerywało bieg przedawnienia również co do renty za dalszy okres. Słusznie więc Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę merytorycznie. Ponieważ nie wyjaśnił jednak dostatecznie wskazanych wyżej okoliczności, sprawa nie dojrzała do stanowczego rozstrzygnięcia, co z mocy art. 388 § 1 k.p.c. skutkowało uchylenie zaskarżonego wyroku.