II CR 428/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki. Sędziowie: R. Czarnecki, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Antoniego K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Spraw Wewnętrznych w Ż. o zapłatę 60.000 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 27 lutego 1973 r.,oddalił rewizję i nie obciążył powoda kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneNa podstawie decyzji Wydziału Spraw Wewnętrznych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ż. z dnia 19 stycznia 1968 r. Zakłady Energetyczne Okręgu Dolnośląskiego w W. uzyskały zezwolenie na wejście na działkę leśną, stanowiącą własność powoda, w celu budowy napowietrznej linii energetycznej przechodzącej przez grunty wsi O. i dokonywania konserwacji tych urządzeń.W wykonaniu decyzji Zakłady Energetyczne dokonały wyrębu drzewostanu na działce powoda o powierzchni 0,11 ha, przy czym powód zabrał ścięte drzewa.W pozwie z dnia 30 września 1971 r. powód uważa decyzję Wydziału Spraw Wewnętrznych za bezprawną, skoro władze administracyjne nie przeprowadziły uprzedniego postępowania wywłaszczeniowego, oraz twierdzi, że na skutek wadliwego wyrębu, polegającego na ścinaniu drzew o wartości budowlanej na wysokość jednego metra nad ziemią, a ponadto wobec niepowiadomienia go o czynności, co doprowadziło do częściowego rozkradnięcia drewna, poniósł straty w dochodzonej wysokości.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo z uwagi na brak przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 418 k.c., skoro decyzja Wydziału Spraw Wewnętrznych nie może być uznana za bezprawną, a przeciwko funkcjonariuszowi państwowemu wydającemu decyzję oraz pracownikom decyzję tę wykonującym nie toczyło się ani postępowanie karne, ani dyscyplinarne. Nie było też uznania szkody przez organ nadrzędny w rozumieniu powołanego przepisu.Powyższy wyrok zaskarżył powód, zarzucając naruszenie art. 418 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego na skutek wydania orzeczenia lub zarządzenia Skarb Państwa - stosownie do art. 418 k.c. - ponosi odpowiedzialność, jeżeli zachodzą równocześnie dwie przesłanki: po pierwsze, gdy przy wydaniu orzeczenia lub zarządzenia nastąpiło naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego, po wtóre, gdy wina sprawcy szkody została stwierdzona wyrokiem karnym lub orzeczeniem dyscyplinarnym albo uznana przez organ przełożony nad sprawcą szkody.Nawet w świetle własnych twierdzeń powoda nie budzi zastrzeżeń ustalenie Sądu Wojewódzkiego, iż w związku z kwestionowaną decyzją przeciwko żadnemu funkcjonariuszowi państwowemu nie toczyło się postępowanie dyscyplinarne, a prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania karnego, nie dopatrując się wadliwości orzeczenia administracyjnego. Nie zachodzi też uznanie winy ze strony organu przełożonego, skoro w udzielonej powodowi odpowiedzi Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podzieliło trafność stanowiska organu pierwszej instancji.Pogląd rewizji, że zaskarżona decyzja - mimo braku interwencji organów przełożonych - jest rażąco sprzeczna z prawem, uznać należy za błędny i wynikający z niewłaściwej wykładni przepisów ustawy wywłaszczeniowej. Skarżący bowiem reprezentuje pogląd, że wejście na jego grunt i wycięcie lasu było dopuszczalne po uprzednim wywłaszczeniu części nieruchomości. Pogląd ten nie bierze pod uwagę, iż ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) w związku z przeprowadzaniem przewodów do przesyłania elektryczności wprowadza szczególny tryb wywłaszczenia, polegający na tym, że instytucje zobowiązane do zakładania odpowiednich urządzeń mogą wejść na grunt, na którym przewody elektryczne mają przebiegać, bez potrzeby wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego na zasadach ogólnych.Wystarczające w tym zakresie jest zezwolenie organu do spraw wewnętrznych prezydium rady narodowej (art. 35 ust. 1).Dopiero w wypadku gdy założenie urządzenia powoduje, iż nieruchomość nie nadaje się do dalszego racjonalnego użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie ogólnym. W sprawie brak jest nawet twierdzeń co do tego, że nieruchomość powoda nie nadaje się do użytkowania na cele dotychczasowe.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że rewizja nie jest uzasadniona. Przeprowadzenie bowiem przewodów do przesyłania elektryczności nad gruntem właściciela nieruchomości nie jest uzależnione od uprzedniego wywłaszczenia tej nieruchomości, jeżeli nie zachodzą przyczyny wymienione w art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).Jeżeli zaś powód - jak twierdzi - doznał szkód w związku z przeprowadzeniem przewodów elektrycznych, to mógł ich dochodzić jedynie w drodze postępowania administracyjnego, gdyż art. 36 cyt. ustawy w sposób wyraźny wyłącza drogę sądową.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).