II CR 426/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa T.K. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T.) o odszkodowanie na skutek rewizji Prokuratora Wojewódzkiego we Wrocławiu od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 1962 r. zaskarżony wyrok zmienił i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód w ramach akcji osiedleniowej uzyskał w r. 1954 w powiecie trzebnickim przydział gospodarstwa rolnego o obszarze 9 ha z inwentarzem. Po pewnym czasie powód złożył wniosek do Prezydium właściwej Gromadzkiej Rady Narodowej o zmniejszenie mu areału ziemi do 5 ha. Na skutek tego podania, które powód w późniejszym terminie wycofał, Powiatowy Zarząd Rolnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy decyzją z dnia 30.XII.1955 r. postanowił usunąć powoda z nadanego mu gospodarstwa i w rzeczywistości wprowadził na gospodarstwo powoda M. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu decyzją z dnia 22.X.1956 r. Nr URU 14/173/56 przywróciło powodowi posiadanie wymienionego gospodarstwa rolnego stwierdzając, że powód nie utracił własności nadanego mu gospodarstwa oraz, że "osiedlenie innej rodziny na tym gospodarstwie przed ostatecznym załatwieniem przyjęcia omawianego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa było bezprawne".Powód twierdził, że w związku z pozbawieniem go możności korzystania z gospodarstwa rolnego w okresie osadzenia na nim Franciszka M. poniósł szkodę w wysokości 66.832 zł i domagał się zasądzenia tej kwoty od pozwanego Skarbu Państwa.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 22.000 zł, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie powoda jest uzasadnione na podstawie art. 4 ustawy z dnia 15.XI.1956 r. "o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych". Sąd ten wprawdzie ustalił, że wina pracowników Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy nie została stwierdzona wyrokiem karnym względnie orzeczeniem dyscyplinarnym, lecz przyjął, że bezprawność ich działania i bezprawność wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy orzeczenia w sposób przewidziany w art. 4 cyt. ustawy uznana orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją Prokurator Wojewódzki we Wrocławiu zarzucając, że Sąd Wojewódzki bezpodstawnie przyjął, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu w piśmie z dnia 22.X.1956 r. uznało winę sprawcy szkody wyrządzonej powodowi wskutek wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy z dnia 30.XII.1955 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 15.XI.1956 r. "o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych" Państwo odpowiada za szkodę wyrządzoną wskutek wydania orzeczenia lub zarządzenia tylko w przypadku, gdy przy wydaniu orzeczenia lub zarządzenia nastąpiło naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego, a wina sprawcy szkody została stwierdzona w wyroku karnym lub orzeczeniu dyscyplinarnym, albo uznana przez organ przełożony nad sprawcą szkody. Nie wystarcza zatem stwierdzenie przez organ przełożony bezprawności wydanego orzeczenia lub zarządzenia, lecz organ nadrzędny musi stwierdzić, że przez wydanie takiego orzeczenia lub zarządzenia nastąpiło naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego i określić konkretnie osobę sprawcy.Trafny jest zarzut skarżącego, że pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 21.VIII.1956 r. i z dnia 22.X.1956 r. stwierdzają jedynie bezprawność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy, nakazującej usunięcie powoda z nadanego mu gospodarstwa rolnego i osiedlenie na nim innej osoby. Nie stwierdzają one natomiast, że sprawca czy sprawcy, którzy powzięli tę bezprawną decyzję dopuścili się czynu podlegającego ściganiu w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego. Brak przeto przesłanek z art. 4 cyt. ustawy z dnia 15.XI.1956 r. do przypisania pozwanemu Skarbowi Państwa odpowiedzialności za szkodę powoda, wyrządzoną mu wymienioną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 386 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo.