II CR 442/63
WyrokIzba Cywilna1964-05-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy powództwo o ustalenie, że uznający nie jest ojcem dziecka, które uznał, podlega oddaleniu ze względu na upływ terminu prekluzyjnego z art. 46 k.r. i czy uznanie dziecka przez 15-letnią matkę jest bezwzględnie nieważne?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że powództwo o ustalenie, że uznający nie jest ojcem dziecka, które uznał, musi zostać oddalone, ponieważ zgodnie z art. 43 k.r. ojcem dziecka jest ten, kto je uznał. Ponadto, uznanie dziecka przez 15-letnią matkę nie jest bezwzględnie nieważne, gdyż zgodnie z art. 44 § 1 k.r. jedynie matka całkowicie ubezwłasnowolniona nie może wyrazić zgody na uznanie, a 15-letnia matka ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, która pozwala jej na wyrażenie takiej zgody.Stan faktyczny
Powódka żądała ustalenia, że urodzone przez nią dziecko nie jest córką pozwanego, który uznał je w urzędzie stanu cywilnego. Uznanie nastąpiło w związku z planowanym małżeństwem, do którego nie doszło. Matka dziecka miała 15 lat w chwili wyrażenia zgody na uznanie. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo z powodu upływu terminu prekluzyjnego z art. 46 k.r., uznając sprawę za pozew o unieważnienie uznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powódki, uznając ją za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: Z. Trybulski (sprawozdawca), J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi Kazimiery D. przeciwko Kazimierzowi W. i Lidii Janinie W. o ustalenie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 20 września 1962 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 24.I.1962 r. powódka żądała ustalenia, że urodzona przez nią w dniu 17.VI.1960 r. Lidia Janina W. nie jest córką Kazimierza W., który uznał ją w dniu 5.VII.1960 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w Łodzi. Twierdziła przy tym, że poznała Kazimierza W., kiedy była już w siódmym miesiącu ciąży, uznanie zaś dziecka przez niego nastąpiło jedynie w związku z zamierzonym małżeństwem z powódką, do czego jednak nie doszło.Kurator dziecka oraz prokurator wnosili o oddalenie powództwa ze względu na upływ terminu prekluzyjnego z art. 46 k.r. Pozwany żadnych oświadczeń w sprawie nie złożył.Sąd Wojewódzki uznał, iż jest to pozew o unieważnienie uznania dziecka, i wobec upływu terminu prekluzyjnego z art. 46 k.r. powództwo to oddalił.Od wyroku tego powódka wniosła rewizję i zarzucając niewłaściwe zastosowanie w tej sprawie art. 46 k.r., żądała uchylenia tegoż wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut, że oddalenie powództwa nastąpiło wskutek błędnego potraktowania żądania powódki jako żądania unieważnienia uznania, a nie - zgodnie z intencją powódki i brzmieniem pozwu - jako żądania ustalenia, że Lidia Janina W. nie jest córką Kazimierza W., jest niesłuszny. Zgodnie z art. 43 k.r. ojcem dziecka jest ten, kto je uznał. Dlatego też powództwo o ustalenie, że uznający nie jest ojcem dziecka, które uznał, musiałoby - ze względu na ten przepis - również ulec oddaleniu.Niesłuszny jest również wysunięty w toku postępowania rewizyjnego zarzut, że uznanie dziecka jest bezwzględnie nieważne, gdyż matka dziecka w chwili wyrażenia swej zgody na to uznanie miała dopiero 15 lat. W myśl art. 44 § 1 k.r. jedynie matka całkowicie ubezwłasnowolniona nie może wyrazić zgody na uznanie. Powódka, mając lat 15, miała ograniczoną zdolność do czynności prawnych (art. 50 § 1 p.o.p.c.) na równi z osobami ubezwłasnowolnionymi częściowo, wobec czego tak samo, jak i te osoby, mogła wyrazić swą zgodę na uznanie dziecka przez pozwanego. Dodać przy tym należy, że uprawnienie matki dziecka z art. 44 § 1 k.r. jest jej uprawnieniem osobistym, które nie może być wykonywane przez ustawowego przedstawiciela małoletniej matki.W końcu należy stwierdzić, że zarzut, jakoby postępowanie o unieważnienie uznania powinno się toczyć w trybie niespornym, jest oczywiście bezzasadny, skoro żaden przepis szczególny nie przekazuje tych spraw do tego trybu (art. 1 k.p.n. i art. 1 k.p.c.). W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw rewizyjnych, należało rewizję oddalić.
Powiązane orzeczenia
- II CR 87/67 1967-06-28Czy okoliczność, że mężczyzna uznający dziecko nie jest jego biologicznym ojcem, może stanowić podstawę do ustalenia bezwzględnej nieważności uznania, jeśli powództwo o unieważnienie uznania uległo prekluzji?
- IV CSK 447/08 2009-02-06Czy sąd może ustalić nieistnienie oświadczenia o uznaniu dziecka, jeśli akt urodzenia zawiera dane ojca, ale nie ma dowodów na złożenie takiego oświadczenia i zgodę matki?
- I CR 219/85 1985-08-29Czy uznanie dziecka przez mężczyznę, który zawiódł się w swoich oczekiwaniach co do przyszłego związku małżeńskiego z matką dziecka, może zostać unieważnione z powodu błędu istotnego lub podstępu?
- I CR 134/65 1966-09-17Czy dopuszczalne jest żądanie ustalenia nieistnienia uznania dziecka, jeśli nie zostało ono złożone, a w akcie urodzenia widnieje wzmianka o jego uznaniu?
- I CR 204/81 1981-08-06Czy uznanie ojcostwa może być unieważnione, jeśli oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu co do wyłączności obcowania fizycznego z matką dziecka w okresie koncepcyjnym lub pod wpływem groźby?
Powołane przepisy
art. 46art. 43art. 44 § 1art. 50 § 1art. 1 KPart. 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.