II CR 494/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mariana U. przeciwko Spółdzielni Rzemieślniczej Wielobranżowej w M. o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 1975 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód Marian U. w pozwie skierowanym przeciwko Spółdzielni Rzemieślniczej "Wielobranżowa" w M. domagał się zasądzenia od tejże Spółdzielni odszkodowania w kwocie 90.739 zł 45 gr z 8% od dnia wniesienia pozwu. W uzasadnieniu swego żądania powód przytoczył, że jest współautorem projektu wynalazczego Nr (...) zgłoszonego w dniu 11.VI.1971 r. w Urzędzie Patentowym PRL. Opierając się na tym projekcie wynalazczym pozwana Spółdzielnia bez zgody i wiedzy powoda sama czy też za pośrednictwem prywatnych rzemieślników prowadziła i nadal prowadzi produkcję przyrządów do ustawiania zapłonu w motocyklach.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13.VI.1975 r. powództwo oddalił.Na podstawie akt Nr W-47 121 Urzędu Patentowego PRL Sąd Wojewódzki ustalił, że w Urzędzie Patentowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Zespół Zgłoszeń i Ochrony Wynalazków w dniu 11.VI.1971 r. zostało przyjęte do ewidencji za Nr W-47 121 podanie powoda Mariana U. i Zbigniewa D. o zarejestrowanie projektu wynalazczego jako wzoru użytkowego pt. "Przyrząd do ustawiania zapłonu w motocyklach", a wnioskodawcom w dniu 8.VII.1971 r. zostało wydane potwierdzenie zgłoszenia projektu wynalazczego do zarejestrowania jako wzór użytkowy. Następnie pismem z dnia 2.IV.1973 r. Urząd Patentowy PRL zawiadomił autorów zgłoszonego projektu, że w trakcie merytorycznych badań przedmiotu zgłoszenia stwierdzono, że istotne cechy znamienne przyrządu będącego przedmiotem zgłoszenia wzoru W-47 121 są znane z opisu patentowego polskiego Nr 44 641 opublikowanego w dniu 26.VII.1961 r. (RL 46 k.17/00) - co stanowi przeszkodę do ustalenia ochrony na przedmiot zgłoszenia. Równocześnie autorzy zostali wezwani do zgłoszenia swych wypowiedzi w terminie do dnia 10.V.1973 r. co do treści ustaleń Urzędu Patentowego. Zastrzeżenia takie zostały zgłoszone przez autorów w dniu 8.V.1973 r. na skutek czego zostali oni wezwani do uzupełnienia dokumentacji technicznej, opisu i zastrzeżeń patentowych, podpisanych przez obu współtwórców. Do tej pory uzupełnienie to nie zostało wykonane, gdyż Zbigniew D. na dłuższy okres wyjechał do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Wobec tego Urząd Patentowy uwzględniając kolejne wnioski powoda o przedłużenie terminu postępowanie w tej sprawie zawiesił do dnia 30.VI.1975 r.W świetle tych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że skoro Urząd Patentowy w sprawie omawianego pomysłu wynalazczego do tej pory nie udzielił patentu, ani patentu tymczasowego i nie dokonał też ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku przewidzianego w art. 33 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272) - powództwo uznać należy za przedwczesne.Do tej pory bowiem nie jest wiadomym, czy pomysł wynalazczy powoda i Zbigniewa D. jest wynalazkiem lub wzorem użytkowym. Wydawanie decyzji w tym zakresie należy zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 7 wymienionej ustawy o wynalazczości wyłącznie do właściwości Urzędu Patentowego, a droga sądowa w tym zakresie jest niedopuszczalna.Do właściwości też Urzędu Patentowego należy zgodnie z art. 19 i z art. 109 ust. 1 pkt 6 ustawy o wynalazczości rozstrzygnięcie dalszego zagadnienia, to jest podniesionego przez pozwaną Spółdzielnię zarzutu, że produkowane przez nią przyrządy do ustawiania zapłonu w motocyklach nie są objęte prawem ochronnym tak ze względu na różnice konstrukcyjne pomiędzy wzorem produkowanym przez Spółdzielnię a wzorem zgłoszonym przez powoda za numerem W-47 121, jak i dlatego, że Spółdzielnia na podstawie art. 109 pkt 5 ust. 1 wspomnianej ustawy ma prawo do korzystania z tego wzoru użytkowego nadal, gdyż użytkowała go już w roku 1967 i wystawiała na Krajowych Targach "Wiosna-67" w P., o czym świadczy przedłożone przez nią pismo P. w Ł. z dnia 9.VI.1973 r. znak HC-440-7/75.W rewizji powód, wnosząc o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie i o przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, zarzuca naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 124 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości oraz art. 37 dawnego prawa wynalazczego z dnia 31.V.1962 r., niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz uchybienia procesowe, w tym naruszenie art. 217 § 2 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia art. 124 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości oraz art. 37 dawnego prawa wynalazczego z dnia 31 maja 1962 r. uznać należy za uzasadniony. Zauważyć bowiem należy, że projekt wynalazczy został przez powoda oraz współtwórcę Zbigniewa D. wniesiony do Urzędu Patentowego PRL w dniu 11.VI.1971 r., a więc pod rządem obowiązywania ustawy z dnia 31 maja 1962 r. prawo wynalazcze (Dz. U. Nr 33, poz. 156), stosownie zaś do art. 124 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272) do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że przepisy dalsze stanowią inaczej. Również z tym zastrzeżeniem skutki zdarzeń prawnych ocenia się według przepisów obowiązujących w chwili, w której zdarzenia te nastąpiły.Skoro zaś w art. 124 ust. 3 i następnych brak jest wyraźnego przepisu nakazującego określenie chwili, od której twórcy przysługuje obrona zgłoszonego projektu wynalazczego wedle przepisów nowego prawa, zastosowanie w omawianym wypadku mają przepisy ustawy z dnia 31 maja 1962 r. prawo wynalazcze.W myśl art. 37 tej ustawy wynalazek od chwili ogłoszenia o jego zgłoszeniu korzystał tymczasowo z ochrony jaka służy wynalazkom opatentowanym. Jednakże skutki tej ochrony uważa się za niebyłe w przypadku cofnięcia zgłoszenia wynalazku albo odmowy udzielenia patentu. Przepis ten zgodnie z art. 82 prawa wynalazczego stosuje się odpowiednio również do wzorów użytkowych. Zauważyć należy, że w tym zakresie sytuacja prawna przedstawia się obecnie odmiennie.Ustawa z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości zniosło bowiem tzw. ochronę tymczasową, która przysługiwała wedle prawa wynalazczego z dnia 31 maja 1962 r. od chwili ogłoszenia treści zgłoszenia projektu wynalazczego przez Urząd Patentowy. Ochrona przysługuje bowiem dopiero od chwili uzyskania patentu lub świadectwa ochronnego. Wynika to wyraźnie z treści art. 53 ust. 5 tej ustawy, w myśl którego to przepisu roszczenie z powodu naruszenia patentu tymczasowego można dochodzić dopiero po sprawdzeniu przez Urząd Patentowy w toku pełnego badania ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu. Odpowiednie stosowanie tego przepisu do wzorów użytkowych (art. 78 ustawy w związku z art. 531) prowadzi do wniosku, że ochrona twórcy wzoru użytkowego rozpoczyna się obecnie dopiero z chwilą uzyskania świadectwa ochronnego.Skoro więc w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy dawnego prawa, tj. ustawy z dnia 31.V.1962 r. prawo wynalazcze, rzeczą Sądu Wojewódzkiego było dokładne ustalenie, czy zgłoszony m.in. przez powoda projekt wynalazczy został ogłoszony przez Urząd Patentowy. Sąd Wojewódzki wprawdzie przyjmuje, że ogłoszenie o zgłoszeniu nie nastąpiło, jednakże temu ustaleniu zdaje się przeczyć pismo Urzędu Patentowego do twórców z dnia 24.XII.1973 r., znajdujące się na karcie 8 akt Urzędu Patentowego, sygn. W-47 121, którym Urząd Patentowy zawiadamia, że projekt został już opublikowany.Z tych względów zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.