II CR 615/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie powództwa Syndyka Masy Upadłości Centrali Wytwórczo-Usługowej "L". Spółki z o.o. przeciwko Centrali Zwalczania Szkodników Zbożowo-Mącznych w Ł. o 47 872 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 5 listopada 1959 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód syndyk upadłości Centrali Wytwórczo-Usługowej "L." Sp. z o.o. w pozwie wniesionym przeciwko Centrali Zwalczania Szkodników Zbożowo-Mącznych w Ł., żądała zasądzenia kwoty 47 872 zł twierdząc, że pozwana zamówiła u powoda dnia 16 maja 1955 r. partię preparatu toksycznego D., towar ten w ilości 3176 kg otrzymała od powoda i przyjęła, zapłaciła jednak tylko część umówionej ceny kupna, a mianowicie 22 000 zł, a zalega z dochodzoną w niniejszej sprawie resztą należności.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i wytoczyła powództwo wzajemne o zwrot zapłaconej powodowi kwoty 22 000 zł. Zarzuty pozwanej zmierzają do wykazania nieważności zamówienia i zawartej umowy, wadliwości dostarczonego preparatu i nadmierności żądanej ceny.Sąd Wojewódzki uwzględnił w całości powództwo główne, oddalił natomiast powództwo wzajemne. W oparciu o dołączone do akt sprawy dokumenty Sąd ustalił, że strona powodowa zamówiła dnia 16 maja 1955 r. u powoda partię D. po cenie 22 zł za kilogram, zamówienie zostało przyjęte i w jego wykonaniu powód dostarczył pozwanej 3176 kg zamówionego preparatu. Pozwana towar otrzymała i zapłaciła część ceny kupna, a mianowicie 22 000 zł. Wprawdzie zamówienie podpisane zostało tylko przez jednego członka dyrekcji pozwanej, która jest przedsiębiorstwem państwowym, nie powoduje to jednak zdaniem Sądu Wojewódzkiego mimo przepisu art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1950 r. Nr 49, poz. 439) nieważności względnie bezskuteczności zawartej umowy. Jeżeli chodzi o pozostałe zarzuty pozwanej Sąd Wojewódzki ustalił, że dostarczony preparat nie był bezwartościowy i uznał, że w ogóle zarzuty pozwanej są chybione i gołosłowne.Rewizji pozwanej opartej na podstawach rewizyjnych z art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. nie można odmówić słuszności.Strona pozwana zarzucając nieważność zamówienia, twierdziła, że zamówienia dokonał sam jednoosobowo zastępca dyrektora K. bez koniecznego współdziałania dwóch uprawnionych osób. Sąd Wojewódzki aczkolwiek nie ustalił, by K. działał w porozumieniu z drugą, upoważnioną stosownie do art. 15 dekretu o przedsiębiorstwach państwowych osobą do składania oświadczeń woli, nie dopatrzył się nieważności, wychodząc z założenia, że zamówienie mogło być dokonane przez jedną osobę. Pogląd ten jest błędny i narusza przepisy art. 15 cyt. dekretu. Zamówienie jest oświadczeniem woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych przedsiębiorstwa, jest ofertą, która zobowiązuje przedsiębiorstwo państwowe wówczas, gdy jest wynikiem współdziałania dwóch uprawnionych osób. Ponieważ takiego współdziałania nie ustalono, przedsiębiorstwo wobec braku wymaganej reprezentacji nie było ofertą związane, chyba że później nastąpiło zatwierdzenie umowy w sposób wyraźny lub dorozumiany (art. 15 cytowanego dekretu i art. 94 p.o.p.c.). W zaskarżonym wyroku nie ma także ustaleń, by takie zatwierdzenie nastąpiło. Już z tej przyczyny zaskarżony wyrok nie da się utrzymać w mocy.Trafny jest również zarzut sprzeczności z materiałem sprawy ustaleń dotyczących wadliwości dostarczonego preparatu i jego ceny. Sąd Wojewódzki, jak wynika z uzasadnienia wyroku, uznał, że preparat w mniejszym lub większym stopniu posiadał właściwości toksyczne, powołując się przy tym na nieokreślone bliżej dowody i bez rozważenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z przepisem art. 242 § 1 k.p.c. rozważenie materiału mogłoby prowadzić do wniosku odmiennego. Co do zarzutu nadmierności ceny, w wyroku nie ma w ogóle ustaleń.Z tych zasad Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c.).Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę ponownie, zbada między innymi, czy zamówienia dokonano w porozumieniu z drugą uprawnioną do reprezentowania pozwanego przedsiębiorstwa osobą ewentualnie czy później nastąpiło zatwierdzenie w sposób wyraźny lub dorozumiany początkowo bezskutecznej umowy, czy w razie ważności umowy strona pozwana zgłosiła na czas o wadach dostarczonego towaru (art. 324, 226 k.z.), czy towar był istotnie wadliwy.