II CR 646/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: S. Dmowski, T. Bukowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Włodzimierza T. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu Budownictwa w K. i Centralnemu Związkowi Rzemieślniczych Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu - Delegatura w K. o 240.000 zł z należnościami ubocznymi na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 4 lipca 1972 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód dochodził solidarnie od pozwanych - Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu Budownictwa oraz Delegatury Centralnego Związku Rzemieślniczych Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w K. - kwoty 240.000 zł tytułem wyrównania szkód poniesionych w latach 1968 i 1969 na skutek tego, że pozwana Spółdzielnia odmówiła prośbom powoda o przyjęcie w poczet jej członków, a pozwana Delegatura decyzję tę aprobowała.Według twierdzeń powoda szkody majątkowe zawinione przez pozwane polegały na tym, że jako rzemieślnik nie zrzeszony, nie mógł on korzystać z pomocy materialnej i ulg podatkowych, które przysługiwały członkom spółdzielni rzemieślniczych. Dlatego też władze podatkowe zakwestionowały księgi podatkowe powoda i wymierzały mu za lata 1968 i 1969 zwiększony podatek z odsetkami i karami dodatkowymi na łączną kwotę 400.000 zł.Pozwane wniosły o oddalenie powództwa, zaprzeczając istnieniu związku przyczynowego między szkodą określoną przez powoda a uzasadnioną odmową przyjęcia go w poczet członków pozwanej Spółdzielni.Sąd Wojewódzki uznał zarzuty pozwanych za słuszne i na tej podstawie oddalił powództwo.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący wychodzi z założenia, że spółdzielnie rzemieślnicze - a więc również pozwana Spółdzielnia - mają obowiązek uwzględniania podać rzemieślników o przyjęcie ich w poczet członków. W razie nieuzasadnionej odmowy ciążyć ma na danej spółdzielni obowiązek naprawienia szkód majątkowych, które poniósł rzemieślnik w okresie prowadzenia zakładu rzemieślniczego na własny rachunek.Pogląd skarżącego nie jest słuszny.Prawo podmiotowe, którego treścią jest uprawnienie domagania się przyjęcia w poczet członków spółdzielni rzemieślniczej, istnieje tylko wtedy, gdy tan stanowi ustawa lub przepis szczególny, statut danej spółdzielni albo zawarta z nią umowa.Ani ustawa z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61), ani pozostałe z wyżej wymienionych źródeł nie przyznają powodowi tej treści prawa podmiotowego w stosunku do pozwanej Spółdzielni. Dlatego też w zasadzie nieistotne są zarzuty skarżącego, kwestionujące prawidłowość ustalenia, że pozwana miała uzasadnione podstawy do nienawiązania z nim współpracy. Zresztą zarzuty te należało uznać za chybione. Zarówno przyczyny, dla których powód został wykluczony w 1966 r. z pozwanej Spółdzielni, jak i opinia pisemna kierownictwa Rzemieślniczej Spółdzielni w B. mogły stanowić dla pozwanej Spółdzielni wystarczającą podstawę do uznania, że nie leży w jej interesie ponowne przyjęcie powoda w poczet członków. Przepis § 18 statutu pozwanej Spółdzielni przewiduje nie obowiązek, ale tylko prawo ponownego przyjęcia w poczet członków osoby uprzednio z tejże Spółdzielni wykluczonej.A wreszcie w żadnym wypadku nie do przyjęcia byłby pogląd, że pozwana ma wyrównać powodowi uszczerbek majątkowy, jakiego doznał na skutek zakwestionowania jego dokumentacji podatkowej przez powołany do tego organ państwowy.Z tych przyczyn należało oddalić rewizję powoda na zasadnie art. 387 k.p.c.