II CR 704/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Wesely. Sędziowie: Z. Wasilkowska (sprawozdawca), K. Korzan.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana i Marii małż. Z. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Oddział w K. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 15 lipca 1971 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 15.VII.1971 r. Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powodów od pozwanego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - poza prawomocnie zasądzoną kwotą 30.000 zł - dalszą kwotę 26.175 zł.Sąd Wojewódzki ustalił, że na skutek powodzi, jaka miała miejsce w czerwcu i lipcu 1966 r., budynki powodów uległy uszkodzeniu. Pozwany PZU odpowiada za szkodę na zasadzie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254). Wysokość szkody, obliczona na podstawie norm szacunkowych zatwierdzonych przez Ministra Finansów, wynosi 56.175 zł, a ponieważ zasądzono już prawomocnie na rzecz powodów 30.000 zł, przeto powództwo podlega uwzględnieniu co do dalszej kwoty 26.175 zł.Od powyższego wyroku pozwany PZU wniósł rewizję tylko co do kwoty 1.660 zł stanowiącej koszt remontu studni, wnosząc o zmianę wyroku w tej części i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Skarżący reprezentuje pogląd, że studnia mogłaby być objęta obowiązkiem ubezpieczenia tylko w wypadku, gdyby stanowiła budynek w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 i Dz. U. z 1961 r. Nr 3, poz. 13). Ponieważ studnia powodów nie odpowiada tym warunkom, nie jest ona objęta obowiązkowym ubezpieczeniem i Państwowy Zakład Ubezpieczeń nie ponosi odpowiedzialności za szkody w niej powstałe.W związku z powyższym zarzutem należy zauważyć, że Sąd Wojewódzki nie przeoczył go, lecz opierając się na opinii biegłego, przyjął, że ponieważ budynki mieszkalne i gospodarcze muszą być zaopatrzone w wodę pitną, wobec tego studnia dostarczająca tej wody na potrzeby gospodarstwa domowego należy do stałego wyposażenia budynku, podobnie jak wodociągi. Biorąc to pod uwagę, Sąd Wojewódzki uznał, że obowiązkowym ubezpieczeniem objęta jest również studnia, jako część składowa wyposażenia ubezpieczonych budynków mieszkalnych i gospodarczych.Sąd Najwyższy podziela powyższy pogląd.W myśl § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. za budynek w rozumieniu rozporządzenia uważa się każdą budowlę umocowaną w ziemi lub na ziemi, posiadającą ściany albo słupy lub filary oraz pokrycie dachowe.Z tej ustawowej definicji wynika, że nie jest wyłączone, iż studnia może być w pewnych wypadkach przedmiotem odrębnego ubezpieczenia, jeśli jest zbudowana w sposób przewidziany w wymienionym przepisie, w szczególności jeśli ma pokrycie dachowe.Państwowy Zakład Ubezpieczeń nie kwestionuje - jak się wydaje - powyższego stanowiska. PZU wychodzi jednak z założenia, że jeżeli studnia nie odpowiada omawianym warunkom, to nie tylko nie może być przedmiotem odrębnego ubezpieczenia jako samodzielny budynek, lecz nie może być również zaliczona do wyposażenia głównego budynku i objęta jego ubezpieczeniem.Jako zasadniczy argument przeciwko przyjęciu, że studnia stanowi wyposażenie głównego budynku objętego ubezpieczeniem, rewizja wysuwa fakt, że studnia jest budowlą luźno stojącą, nie znajdującą się wewnątrz budynku objętego ubezpieczeniem.Należy jednak przyjąć, że przy ocenie, czy dane urządzenie stanowi wyposażenie budynku, rozstrzygające są względy o charakterze gospodarczym. Nie można nie podzielić poglądu Sądu Wojewódzkiego, opartego na opinii biegłego, że dla budynku, który nie ma urządzeń wodociągowych, studnia stanowi urządzenie niezbędne dla gospodarstwa domowego i rolnego. W stosunkach wiejskich - a budynki powodów położone są na wsi - studnia znajduje się zresztą zwykle w najbliższym sąsiedztwie domu, wewnątrz obejścia gospodarczego.Nie ma decydującego znaczenia okoliczność, że studnia znajduje się poza samym budynkiem. Z przepisów cyt. rozporządzenia wynika, że odszkodowanie przysługuje nawet za materiały budowlane przeznaczone na wykończenie lub remont budynku, który uległ zniszczeniu (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Chociaż więc jest ewidentne, że materiały budowlane znajdują się poza budynkiem, ustawodawca - kierując się względami gospodarczymi - uznaje, że również te materiały są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem samego budynku. Te same względy przemawiają w wyższym jeszcze stopniu za objęciem obowiązkowym ubezpieczeniem studni, jeśli jest ona niezbędna do celów gospodarczych.Z tych więc przyczyn należy przyjąć, że jeżeli budynek nie ma urządzeń wodociągowych, ma natomiast studnię niezbędną do prowadzenia gospodarstwa domowego, studnia ta jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem głównego budynku. W razie więc uszkodzenia studni z przyczyn wymienionych w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1957 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 52, poz. 254 z późn. zm.) Państwowy Zakład Ubezpieczeń obowiązany jest do pokrycia szkody.Ubocznie należy wspomnieć, że nie stanowiłby przeszkody do zasądzenia odszkodowania fakt (nie podnoszony zresztą w rewizji), że w skład oszacowania budynku i sumy ubezpieczenia nie weszło ewentualnie oszacowanie studni. W myśl bowiem § 24 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, jeżeli przy oszacowaniu szkody okaże się, że suma ubezpieczenia została ustalona z winy organu PZU niezgodnie z obowiązującymi normami, a różnica przekracza 10% sumy ubezpieczenia, PZU dokona poprawki sumy ubezpieczenia i pobierze lub zwróci właścicielowi różnicę składki za okres, jaki upłynął od ostatniego oszacowania budynku, nie dłuższy jednak niż 3 lata.Nie jest wreszcie uzasadniony zarzut rewizji odnoszący się do kosztów procesu.Powodowie utrzymali się wprawdzie tylko z częścią roszczenia, jednakże Sąd Wojewódzki rozdzielił koszty procesu i tylko ich częścią obciążył stronę pozwaną zgodnie z art. 100 k.p.c. W szczególności Sąd Wojewódzki zasądził od strony pozwanej tylko 3.051 zł tytułem wpisu nie uiszczonego przez powodów, chociaż cały wpis wynosił ok. 8.000 zł, a tytułem zwrotu kosztów procesu zasądził za trzy instancje tylko 3.600 zł, nie uwzględniając zaliczek na biegłego, pokrytych częściowo przez powodów.Z tych przyczyn i na mocy art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił rewizję.