II CR 709/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, K. Lipiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Łucji G. przeciwko Edwardowi L. o 6.315 zł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego w Opolu z dnia 13 września 1961 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka, żądając zobowiązania pozwanego do wydania jej wymienionych w pozwie nieruchomości, twierdziła, że pozwany był dzierżawcą należącej do powódki piekarni parowej wraz z urządzeniem, w skład którego wchodziły między innymi objęte powództwem ruchomości. Umowa dzierżawy wygasła w lecie 1960 r. i pozwany zwrócił wówczas przedmiot dzierżawy, jednakże nie w całości, bo bez urządzenia wyszczególnionego w żądaniu pozwu. Urządzenie to zabrał pozwany do swego domu.Sąd Powiatowy w Opolu wyrokiem z dnia 13.II.1961 r. oddalił powództwo, wychodząc z założenia, że powództwo niniejsze jest powództwem o wyrównanie szkody powstałej wskutek zwrotu przedmiotu dzierżawy w stanie gorszym niż ten, w jakim był wydany dzierżawcy. Roszczenie odszkodowawcze tego rodzaju nie może być dochodzone sądownie po upływie sześciu miesięcy od dnia zwrotu przedmiotu dzierżawy (art. 403 i 395 k.z.), a termin ten upłynął przed wniesieniem pozwu.W rewizji od tego wyroku powódka zarzuciła błędną ocenę przez Sad Powiatowy żądań i twierdzeń pozwu, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 403 i 395 k.z. i w konsekwencji do niezgodnego z prawem oddalenia powództwa.Sąd Wojewódzki w Opolu jako rewizyjny przekazał Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. następujące zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia:"Czy zgłoszone w następstwie rozwiązania umowy dzierżawy roszczenie wydzierżawiającego w stosunku do dzierżawcy o zwrot rzeczy ruchomych, które stanowiły część urządzeń piekarni jako przedmiotu dzierżawy, ma charakter roszczenia o odszkodowanie z powodu, że rzecz została zwrócona w stanie pogorszonym względnie nie odpowiadającym zasadom prawidłowej gospodarki i podlega prekluzji z art. 395 w związku z art. 403 k.z.?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przyjął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:Powódka nie dochodzi w ogóle odszkodowania. Według twierdzeń powódki pozwany przy wygaśnięciu umowy dzierżawy, wbrew obowiązkowi dzierżawcy, nie zwrócił całego przedmiotu dzierżawy, lecz zatrzymał bezprawnie dla siebie wymienione w pozwie a objęte dzierżawą ruchomości. Powódka żąda wydania zatrzymanej części przedmiotu dzierżawy, a to jej roszczenie nie podpada pod przepis art. 395 i 403 k.z., nie jest bowiem roszczeniem odszkodowawczym, lecz roszczeniem o wykonanie umowy a zarazem roszczeniem wydobywczym. Wprawdzie powódka oświadczyła w pozwie, że pozwany może się uwolnić od obowiązku wydania ruchomości przez zapłatę kwoty 6.315 zł, jednakże ta facultas alternativa nie zmienia charakteru dochodzonego roszczenia. Twierdzeń powyższych i żądania nie zmieniła powódka dotychczas, bez zbadania ich więc Sąd Powiatowy nie miał podstaw do oddalenia powództwa.Termin prekluzyjny z art. 395 k.z. dotyczy takich wypadków, w których najemca (dzierżawca) zwrócił przedmiot najmu (dzierżawy), ale zwrot nastąpił w stanie gorszym niż ten, w jakim przedmiot otrzymał, lub w stanie nie odpowiadającym prawidłowej gospodarce albo w stanie niezgodnym z umową (art. 414 i 415 k.z.). Tylko tego rodzaju roszczenia odszkodowawcze ustawodawca uznał za celowe poddać krótkiemu terminowi prekluzyjnemu, kierując się tym, że po upływie dłuższego czasu zbadanie, w jakim stanie rzecz została zwrócona, natrafiać będzie z reguły na poważne trudności dowodowe. Natomiast jeżeli najemca (dzierżawca) w ogóle przedmiotu najmu (dzierżawy) nie zwrócił lub zwrócił tylko część, a wynajmujący (wydzierżawiający) dochodzi z tego powodu odszkodowania, to do roszczeń tego rodzaju stosuje się ogólny termin przedawnienia.Przy niekompletnym zwrocie przedmiotu najmu (dzierżawy) może powstać kwestia poruszona przez Sąd Wojewódzki, a mianowicie, czy zachodzi częściowe niewykonanie obowiązku zwrotu, czy też jest to wprawdzie zwrot, ale w stanie pogorszonym. Kwestia ta nie jest jednak aktualna w niniejszej sprawie, skoro powódka nie dochodzi odszkodowania, lecz wydania i wyraźnie twierdzi, że pozwany zatrzymał część wydzierżawionych mu urządzeń i posiada je, czyli zarzuca pozwanemu naruszenie obowiązku zwrotu.Z powyższych zasad rewizja powódki zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok podlega uchyleniu w celu ponownego rozpoznania sprawy (art. 384 k.p.c.).