II CR 82/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: J. Pietrzykowski (sprawozdawca), J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Cechu Rzemiosł Różnych w P. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P.) o prawo własności i przepisania tytułu własności, na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 31.VIII.1960 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneCech Rzemiosł Różnych w P. wnosił o ustalenie, że nieruchomość w P. stanowi własność tego Cechu oraz o przepisanie w dziale II księgi wieczystej prawa własności na rzecz powodowego Cechu. Sąd Wojewódzki ustalił, że do r. 1939 na terenie P. istniało stowarzyszenie pod nazwą "Związek Rzemieślników", zrzeszające ogół rzemieślników miasta i powiatu P. Stowarzyszenie to było ujawnionym w księdze hipotecznej (wieczystej) właścicielem spornej nieruchomości. Nieruchomość tę w czasie okupacji przepisano na własność "Generalnej Guberni", a po wyzwoleniu wpis własności przywrócono do stanu pierwotnego.Prezydium WRN w Ł. zawiadomiło przewodniczącego b. Związku o zarządzeniu likwidacji Związku, a nadto pismem z dnia 6.XI.1953 r. zwróciło się do Urzędu Rady Ministrów o wyrażenie zgody na przekazanie majątku ruchomego i nieruchomego likwidowanego Związku na rzecz Skarbu Państwa do dyspozycji MRN w P. Pismem z dnia 17.XI.1953 r. drugi Zespół Urzędu Rady Ministrów zatwierdził decyzję Prezydium WRN w Ł. o likwidacji b. Związku Rzemieślników i wyraził zgodę na przekazanie majątku. Wyznaczony przez władzę rejestracyjną likwidator b. Związku Rzemieślników złożył w Oddziale Ksiąg Wieczystych S.P. w P. Nr 65/54 wniosek z żądaniem przepisania tytułu własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z tym wnioskiem Oddział Ksiąg Wieczystych S.P. w P. postanowieniem z dnia 2.IV.1954 r. przepisał tytuł własności spornej nieruchomości na imię Skarbu Państwa.Sąd Wojewódzki, mając na uwadze, że Związek Rzemieślników został rozwiązany zgodnie z przepisami prawa i że Skarb Państwa zasadnie został ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości, powództwo oddalił.W rewizji powodowy Cech wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania albo o zmianę tego wyroku i o uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawowym problemem wymagającym rozważenia w związku z rewizją powoda jest kwestia następstwa prawnego Cechu Rzemiosł Różnych po Związku Rzemieślników i ściśle z tym związane kwestie legitymacji czynnej powoda.Skarżący uważa, że z chwilą likwidacji Związku Rzemieślników powodowy Cech wszedł na jego miejsce jako jego kontynuator i następca prawny, wywodząc, że jest to materialnie jedna i ta sama osoba prawna, istniejąca tylko formalnie pod inną nazwą.Pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa oraz w okolicznościach sprawy. Związek Rzemieślników był osobą prawną powołaną do życia nie na podstawie przepisów prawa przemysłowego, lecz na podstawie prawa o stowarzyszeniach, co wyraźnie wynika ze statutu Związku dołączonego do akt sprawy. Nie miał on więc, od strony prawnej, nic wspólnego z organizacją cechów opartych na przepisach prawa przemysłowego. Pod odmienną podstawą prawną bytu tych dwóch osób prawnych - tezie o rzekomym następstwie prawnym Cechu Rzemiosł Różnych przeczy fakt, że Cech ten oraz Związek Rzemieślników istniały równolegle przez pewien czas po wyzwoleniu.Również pogląd skarżącego co do identyczności osób, które zrzeszał Związek, oraz osób, które zrzesza powodowy Cech, nie jest zupełnie ścisły. Istotna różnica polega mianowicie na tym, że według § 5 Statutu Związku Rzemieślników członkami czynnymi Związku mogli być "samodzielni rzemieślnicy, bez różnicy płci, obywatele Państwa Polskiego, na honorze nieposzlakowani, sądownie nie karani, przyjęci do związku w drodze balotowania", gdy tymczasem według § 6 Statutu Cechu Rzemiosł Różnych członkiem tego Cechu jest z mocy samego prawa samoistny rzemieślnik, wdowa po rzemieślniku, na której rachunek prowadzony jest nadal zakład, oraz inne osoby wymienione w punkcie 3 tego paragrafu. Pomimo więc analogicznych zadań są to dwie odrębne organizacje, z których druga nie jest następcą i prawnym kontynuatorem pierwszej.Stąd też powodowy Cech mógłby skutecznie dochodzić praw do spornej nieruchomości tylko wtedy, gdyby władza rejestracyjna, określająca - stosownie do dyspozycji art. 27 prawa o stowarzyszeniach - na jaki cel będzie zużyty majątek likwidowanego Związku, przeznaczyła go dla Cechu Rzemiosł Różnych. Tak jednak nie było, gdyż właściwa władza rejestracyjna stowarzyszeń, jaką jest Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł., działając w granicach przysługujących jej ustawowo uprawnień i za zgodą II Zespołu Urzędu Rady Ministrów, przekazała majątek nieruchomy i ruchomy likwidowanego Związku na rzecz Skarbu Państwa do dyspozycji Miejskiej Rady Narodowej w P.Powodowemu Cechowi nie przysługuje cywilnoprawne roszczenie o zmianę decyzji właściwego organu administracyjnego, powziętej na podstawie art. 27 prawa o stowarzyszeniach, a sądy powszechne nie są uprawnione do kontrolowania tego rodzaju decyzji. Stąd też powództwo powodowego Cechu, jako pozbawione jakiejkolwiek podstawy prawnej, nie mogło być przez Sąd Wojewódzki uwzględnione, rewizja zaś Cechu jako nieuzasadniona, ulega oddaleniu na podstawie art. 383 k.p.c. bez potrzeby rozważenia dalszych zarzutów rewizyjnych, które wobec braku legitymacji po stronie powodowej nie mogłyby mieć wpływu na wynik sprawy.