II CSK 109/16

Sygn. akt II CSK 109/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z powództwa J. K., A. K., D. B. oraz A. B. przeciwko "U." Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. o odszkodowanie i zadośćuczynienie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 września 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego tych celów służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., tylko bowiem w razie spełnienia jednej z nich, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Pełnomocnik powodów J. K., A. K., D. B. oraz A. B. w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 1 września 2015 r. wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparł na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Uzasadniając oczywistą zasadność skargi kasacyjnej pełnomocnik powodów wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego powołanych w ramach podstaw skargi kasacyjnej. W ocenie autora skargi sąd drugiej instancji przyjął miernik zadośćuczynienia w oparciu o średnią stopę życiową społeczeństwa, co naruszyło zasadę pełnej kompensacji i spowodowało zasądzenie rażąco niskich kwot zadośćuczynienia. W ocenie pełnomocnika powodów skarga jest nadto oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd drugiej instancji „nie wyjaśnił powodom mierników jakimi kierował się Sąd Okręgowy przy przyznaniu zadośćuczynienia, a nadto sam ich nie wskazał powtarzając jedynie, iż zasądzone zadośćuczynienie jest „odpowiednie”, przez co nie spełnił swojej procesowej funkcji”. 3 Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie skarżącego, że skarga jest oczywiście uzasadniona, powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się oczywistość skargi i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia. Szczegółowa analiza prowadzi do wniosku, że powołana przesłanka nie została wykazana. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny i materialny pokrzywdzonego. Przesłanka ta ma zatem charakter uzupełniający i nie może pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 r., IV CSK 192/12, nie publ.). Nie można zatem przyjąć, że Sąd drugiej instancji wskazując na kryterium stopy życiowej społeczeństwa jako przesłankę o charakterze uzupełniającym dopuścił się oczywistego naruszenia prawa. Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia pogląd nie jest bowiem sprzeczny z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami oraz z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć. Także pozostałe przedstawione w skardze argumenty nie potwierdzają tezy, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa. Należy bowiem zauważyć, że wysokość przyznawanego zadośćuczynienia ma charakter ocenny, dlatego przy jego określeniu sądy zachowują duży zakres swobody. Strona może skutecznie zakwestionować w skardze kasacyjnej wysokość zasądzonego świadczenia tylko wtedy, gdy jego nieproporcjonalność do wyrządzonej krzywdy jest wyraźna lub rażąca. Takich argumentów uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do 4 rozpoznania nie zawierało, ponieważ zostało ograniczone do powtórzenia zarzutów stanowiących podstawę skargi kasacyjnej. Pełnomocnik powodów nie wykazał, że w tym zakresie doszło w sprawie do oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analiz oraz, że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadł w sądzie drugiej instancji wyrok oczywiście wadliwy. Nie jest wystarczające w tym zakresie powołanie się na wyrok wydany w innej sprawie, w którym „Sąd Najwyższy stwierdził, że kwota 50.000,00 zł zadośćuczynienia za śmierć matki jest zadośćuczynieniem rażąco niskim, które powinno zostać zdecydowanie podwyższone”. Istotna cecha orzekania o zadośćuczynieniu wyraża się w bardzo ścisłym powiązaniu oceny z konkretnymi okolicznościami faktycznymi, które wpływają na rozmiar krzywdy i w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia, co nie pozwala na proste odwoływanie się do sum uznanych w innych sprawach za „odpowiednie”. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw