II CSK 112/19

Sygn. akt II CSK 112/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa P.M. przeciwko M.M. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 października 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt I AGa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Powód P.M. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2018 r., którym oddalono jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 28 września 2017 r., oddalającego powództwo przeciwko M.M. o zapłatę. Sąd Najwyższy, oceniając – na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. – skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: W niniejszej skardze oparto się na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, dotyczące wykładni art. 132 § 1 k.p.c. – czy złożenie przez profesjonalnego pełnomocnika dowodu nadania odpisu pisma pełnomocnikowi strony przeciwnej 2 zamiast złożenia oświadczenia o jego doręczeniu stanowi podstawę do zarzutu naruszenia tego przepisu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12 – nie publ.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12 – nie publ.). Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14, BSN 2014, nr 11, s. 7), który powinien wynikać z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13, nie publ.). Istotne zagadnienie prawne należy bowiem postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 – nie publ.). Kolejnym niezbędnym elementem uzasadnienia tej przesłanki jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, nie publ.), a także różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa, w tym również zajęcia przez samego skarżącego stanowiska co do rozstrzygnięcia sprawy oraz przyczyn wadliwości zaskarżonego orzeczenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12, nie publ.). Wymagania tego nie można zastąpić postawieniem samych pytań do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r., I PK 52/11, nie publ.) Jednocześnie zagadnienie prawne może zostać uznane za 3 istotne tylko wtedy, kiedy Sąd Najwyższy nie wyraził jeszcze stanowiska w związku z przedstawionym problemem, a w przypadku istnienia rozstrzygnięcia problemu – nie zaszły żadne okoliczności faktyczne uzasadniające jego zmianę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003, nr 13, poz. 5). Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie spełnia powyższych wymagań. Oczywiście i logicznie przedłożenie dowodu dokonania danej czynności jest mocniejszym rodzajem jej udokumentowania niż tylko wymagane jako minimum ustawowe złożenie oświadczenia o tym, że czynność została dokonana. Argument a fortiori, zastosowany w tym procesie myślowym jest jednym z podstawowych narzędzi wykładni prawniczej, znanym każdemu absolwentowi kierunku prawo. Sąd Najwyższy nie rozstrzyga zagadnień, które dają się rozwiązać za pomocą powszechnie stosowanych reguł wykładni. Obrazowo rzecz ujmując, jest to sytuacja podobna do tej, kiedy ustawa wymaga dla określonej czynności zaledwie formy z podpisem notarialnie poświadczonym, zaś osoba dokonująca czynności decyduje się na formę mocniejszą, w postaci aktu notarialnego. Z kolei dla skutecznego powołania w skardze przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. konieczne jest wykazanie przez skarżącego kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2016 r., IV CSK 729/14 oraz z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15 – nie publ.). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna bez głębszej analizy przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z dnia 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Skarżący powinien nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym – jego zdaniem – Sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację odnoszącą się do oczywistości ich 4 naruszenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2013 r., I UK 214/13, nie publ.). Skarżący uzasadnia oczywistą zasadność skargi odniesieniem się Sądu odwoławczego do nowych okoliczności i nowych dowodów, które posłużyły za podstawę ponownego rozpoznania sporu rozstrzygniętego już pomiędzy stronami. Nie sposób podzielić toku myślenia skarżącego. Powagą rzeczy osądzonej w powołanym przez niego wyroku objęta była kwestia wykonania umowy o dzieło zawartej między stronami. Powód nie mógł zatem, po wydaniu wyroku z 6 lipca 2016 r. ponownie podnosić przed sądem okoliczności świadczących – według niego – o niewykonaniu umowy, ani też opierać na tych okolicznościach nowej czynności, jaką jest odstąpienie od umowy. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. as] aj