II CSK 164/20
WyrokIzba Cywilna2021-02-23
Skład orzekający: Anna Owczarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kupujący nieruchomość, który przed zawarciem umowy przedwstępnej sprzedaży nie zapoznał się ze stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, może powoływać się na nieznajomość tego stanu jako podstawę odstąpienia od umowy i żądania zwrotu zadatku w podwójnej wysokości, jeśli działał w złej wierze?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że skarżący działał w złej wierze, wprowadzając kontrahentów w błąd co do swojego prawa własności. W takiej sytuacji nie może powoływać się na nieznajomość stanu prawnego nieruchomości, ponieważ wyklucza to zasada nemo turpitudinem propriam allegans auditur. Skarżący nie wykazał również, aby w sprawie istniało istotne zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od pozwanego na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku zasądzającego od niego kwotę pieniężną, twierdząc, że kupujący miał obowiązek zapoznać się ze stanem prawnym nieruchomości przed zawarciem umowy i w przypadku zaniechania tego obowiązku, może odstąpić od umowy i żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości. Sąd Najwyższy ustalił, że pozwany działał w złej wierze, wprowadzając kontrahentów w błąd co do swojego prawa własności.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 164/20 POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa A. D. przeciwko A. G. (poprzednio występującemu jako R. G. ) o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 lutego 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt III Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) przyznaje i poleca wypłacić Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Ł. na rzecz adwokat A.Z. , prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. kwotę 2.700,- (dwa tysiące siedemset) zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu A. G. (poprzednio występującemu jako R. G. ) w postępowaniu kasacyjnym, 3) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.700,- (dwa tysiące siedemset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE
2 Pozwany A. G. (poprzednio R. G.) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 12 lipca 2019 r., którym oddalono jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 25 października 2018 r., zasądzającego od pozwanego na rzecz powoda A. D. kwotę 53 873,97 zł. Sąd Najwyższy, oceniając – na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. – skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Skarżący oparł skargę na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne, czy kupujący nieruchomość przy zachowaniu należytej staranności ma obowiązek przed zawarciem umowy przedwstępnej sprzedaży zapoznać się ze stanem prawnym oraz faktycznym przedmiotu sprzedaży, w tym ze stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w prowadzonej dla niej księdze wieczystej, a w sytuacji zaniechania tego obowiązku, czy ma prawo powoływać się na nieznajomość stanu prawnego sprzedawanej nieruchomości jako podstawę odstąpienia od umowy i żądania zwrotu zadatku w podwójnej wysokości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12 - nie publ.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12 - niepubl.). Kolejnym niezbędnym elementem uzasadnienia tej przesłanki jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, niepubl.), a także różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa, w tym również zajęcia przez samego skarżącego stanowiska co do rozstrzygnięcia sprawy oraz przyczyn wadliwości zaskarżonego orzeczenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12,
3 niepubl.). Wymagania tego nie można zastąpić postawieniem samych pytań do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r., I PK 52/11, niepubl.). Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie może stać się przyczyną przyjęcia skargi do rozpoznania. Zgodnie z ustaleniami stanu faktycznego poczynionymi przez Sądy rozpoznające sprawę, skarżący wprowadził kontrahentów w błąd, formułując w umowie przedwstępnej sprzedaży lokalu niezgodne z prawdą oświadczenie, jakoby był jedynym właścicielem nieruchomości. Działał zatem w złej wierze, co wyklucza możliwość powoływania się na zasadę wiary publicznej ksiąg wieczystych wedle zasady prawa cywilnego nemo turpitudinem propriam allegans auditur. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania orzekł zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 16 ust. 4 w zw. z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. jw
Powiązane orzeczenia
- II CSK 149/16 2016-10-14Czy nabywca nieruchomości, aby uniknąć zarzutu złej wiary na gruncie art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, powinien dokonać określonych czynności faktycznych, w tym weryfikować autentyczność dokumentów stanowi…
- IV CSK 186/19 2019-09-10Czy zagadnienie prawne dotyczące interpretacji postanowień przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości zawartej pod warunkiem, wymagające ustalenia sposobu spełnienia warunków w kontekście woli stron i celu umowy, spełni…
- I CSK 4552/23 2025-11-06Czy w sytuacji, gdy umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości nie została wykonana z przyczyn leżących po stronie sprzedającego, który osiągnął ukryty cel, a zaliczka została przekazana osobie trzeciej, powstaje po stro…
- I CSK 340/21 2021-11-30Czy skarga kasacyjna dotycząca odpowiedzialności sprzedawcy za niezgodność powierzchni lokalu z umową, mimo wiedzy kupującego o potencjalnych nieprawidłowościach w pomiarach przed zawarciem umowy, spełnia przesłanki przy…
- IV CSK 119/16 2016-10-12Czy wstąpienie przez nabywcę nieruchomości w stosunek dzierżawy ogranicza mu uprawnienia, które miałby jako pierwotna strona umowy w zakresie wykładni postanowień kontraktu oraz egzekwowania obowiązków umownych od kontra…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 390 § 1 KPCart. 3989 § 1art. 98 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 10 ust. 4§ 2 pkt 6§ 16 ust. 4§ 8 ust. 6
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy