II CSK 210/15

Sygn. akt II CSK 210/15 POSTANOWIENIE Dnia 2 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z powództwa M. G. przeciwko A. G. i A. G. o zaprzeczenie ojcostwa, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt XII C 331/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni prawa oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń niesatysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego tej oceny jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie ujawniły się przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności przemawiające za przyjęciem skargi do rozpoznania. Pełnomocniczka powoda M. G. w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2014 r. wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparła na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Istotne zagadnienie prawne autorka skargi kasacyjnej sprowadziła m.in. do kwestii możliwości powołania się na treść art. 5 k.c. przez powoda w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa, gdy uchybiono terminowi do wytoczenia powództwa. Wskazała ponadto na konieczność odniesienia się do relacji, w jakich pozostają art. 63 k.r.o., art. 78 § 1 k.r.o. oraz 6113 k.r.o. Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć problem prawny powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozstrzygnięcie stwarza realne i poważne trudności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r. IV CSK 53/2013, nie publ.). We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania to wymaganie nie zostało spełnione, ponieważ autorka skargi kasacyjnej nie wykazała, że w zależności od argumentów prawnych, nota bene nie powołanych, istnieje możliwość różnej (odmiennej) oceny przedstawionych kwestii. Należy również zauważyć, że formułując zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia skarżący powinien przedstawić pytania „do 3 rozstrzygnięcia”, pozostawiając do wyboru dwie możliwe alternatywne odpowiedzi. Nie jest natomiast dopuszczalne wystąpienie z pytaniem otwartym („do uzupełnienia”), o nieokreślonych możliwościach, a taki charakter miał wniosek o dokonanie „oceny” w zakresie przedstawionym w skardze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2014 r. III CZP 44/14). Uzasadniając występowanie w sprawie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. autorka skargi wskazała, że zachodzi „potrzeba wykładni przepisów art. 5 k.c. w zw. z art. 63 k.r.o.”, ponieważ „wskazany przepis wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów polskich”, a w ramach podstawy z art. 3989 § 1 pkt 2 wskazała na te same przepisy na tle których - w jej ocenie - występuje istotne zagadnienie prawne. Taki sposób formułowania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej jest obarczony wadą konstrukcyjną. Ten sam problem prawny nie może jednocześnie być zagadnieniem nowym, dotychczas w orzecznictwie nierozstrzygniętym, a jednocześnie wywoływać rozbieżność w orzecznictwie. Abstrahując od powyższej uwagi należało stwierdzić, że przywołane w skardze kasacyjnej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2013 r. II CSK 411/12 (OSNC 2013, nr 7-8, poz. 102), w którym Sąd Najwyższy ubocznie stwierdził, że kwestia „stosowania art. 5 k.c. do przewidzianego w art. 63 k.r.o. terminu zawitego nie mogła być objęta oceną”, nie potwierdza tezy autorki skargi kasacyjnej, że wskazane przepisy są źródłem rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. W sprawie nie wystąpiła więc przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W ocenie pełnomocnik powoda skarga kasacyjna jest nadto oczywiście uzasadniona, ponieważ. W celu spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt. 4 nie wystarczy zawrzeć w jej treści stwierdzenia, że jest ona oczywiście uzasadniona przez to, że „w przedmiotowej sprawie zasadnym było powoływanie się przez powoda na treść art. 5 k.c., ponieważ zasady współżycia społecznego oraz fakt zerwania więzi rodzinnych pomiędzy powodem a pozwaną małoletnią córką uzasadniały uwzględnienie powództwa w całości”. Tę przesłankę należy wykazać przez odwołanie się do takiej argumentacji prawnej, która prima facie wskazuje, 4 że zaskarżony wyrok został wydany z oczywistym naruszeniem prawa. Pełnomocniczka powoda, powołując się na oczywistość skargi kasacyjnej wskazała na te same przepisy w odniesieniu do których - w jej ocenie - zachodziła potrzeba wykładni z uwagi na rozbieżność w orzecznictwie oraz występowało zagadnienie prawne. Powołanie wszystkich trzech przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie tego samego przepisu wzajemnie się wyklucza. Już tylko ubocznie należało wskazać, że w orzecznictwie wprawdzie rozpatruje się kwestię stosowania art. 5 k.c. w postępowaniach dotyczących pochodzenia dziecka, jednak tylko w zakresie dopuszczalności oddalenia powództwa (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2005 r. III CK 126/04, nie publ., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2000 r. I CKN 564/98, nie publ.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).