II CSK 282/16
WyrokIzba Cywilna2016-12-06
Skład orzekający: Marian Kocon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieprzestrzeganie zasad prawidłowej gospodarki przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego i nieuwzględnianie wskazówek ojca (darczyńcy) może być przyczyną odwołania darowizny jako forma rażącej niewdzięczności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających jej przyjęcie. W szczególności, pojęcie rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 k.c. zostało już wielokrotnie wyjaśnione w orzecznictwie, a skarżący nie wykazał, aby jego sprawa wymagała nowej wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Skarżący nie wykazał również, że skarga jest oczywiście uzasadniona.Stan faktyczny
Powód K. G. domagał się zobowiązania pozwanych M. G. i G. G. do złożenia oświadczenia woli. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda. Powód wniósł skargę kasacyjną, opierając ją na potrzebie wykładni art. 898 § 1 k.c. w kontekście odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Skarżący wskazał na nieprzestrzeganie zasad prawidłowej gospodarki przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego i nieuwzględnianie wskazówek ojca (darczyńcy) jako podstawę odwołania darowizny.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 282/16 POSTANOWIENIE Dnia 6 grudnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon w sprawie z powództwa K. G. i P. G. przeciwko M. G. i G. G. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 grudnia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda K. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I ACa (...) zmienionego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; nie obciąża skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powoda K. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 listopada 2015 r., oddalającego apelację w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli podnieść należy, co następuje : Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia, lecz ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa przez sądy oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego. Taka konstrukcja i rola skargi kasacyjnej, implikuje poddanie jej kontroli wstępnej pod kątem spełniania kryteriów, kwalifikujących ją do przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący oparł na istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wskazał także, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Powołanie się na pierwszą z tych przesłanek wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne kontrowersje, nie doczekał się jeszcze wykładni bądź też, jego niejednolita interpretacja prowadzi do wydawania przez sądy odmiennych rozstrzygnięć w sprawach o identycznym lub zbliżonym stanie faktycznym. Skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 898 § 1 k.c. w świetle zagadnienia, czy nieprzestrzeganie zasad prawidłowej gospodarki przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego i nieuwzględnienie wskazówek ojca (darczyńcy) może być przyczyną odwołania darowizny jako forma rażącej niewdzięczności. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że rażąco niewdzięczne
3 w rozumieniu art. 898 § 1 k.c. jest takie postępowanie obdarowanego, które polega na umyślnym zawinionym działaniu lub zaniechaniu, skierowanym przeciwko darczyńcy i które uznać należy, z punktu widzenia powszechnie obwiązujących zasad etycznych, za niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę (por. wyrok SN z dnia 15 czerwca 2010 r., lll CSK 68/10, Lex nr 852539). Z tego względu - skarżący nie wykazał potrzeby wykładni wskazanej regulacji ze względu na wyjaśnienie pojęcia rażącej niewdzięczności w licznych orzeczeniach. W rzeczywistości podjął polemikę z ustaleniami sądów niższej instancji. Skarżący nie wykazał także, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Oparcie wniosku na tej przesłance wymaga wykazania przez skarżącego niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka (prima facie), bez konieczności pogłębionej analizy, sprzeczności wykładni lub zastosowania prawa materialnego lub procesowego z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. nie publikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08). Skarżący wskazał, iż oczywistość skargi kasacyjnej ma miejsce ze względu na brak realizacji funkcji rozpoznawczej i kontrolnej sądu, gdy tymczasem sądy dokonały analizy i oceny obszernego materiału dowodowego. W tej sytuacji uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia powołanych w skardze kasacyjnej przesłanki, uzasadniającej przyjęcie jej do rozpoznania, stąd na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. jw
Powiązane orzeczenia
- III CSK 329/18 2019-05-16Czy zachowanie pozwanej, polegające na braku zainteresowania losem darczyńcy i braku pomocy, może stanowić rażącą niewdzięczność w rozumieniu art. 898 § 1 k.c. w sytuacji, gdy darczyńca jest poważnie chory?
- IV CSK 828/15 2016-06-14Czy rażąca niewdzięczność obdarowanego, obejmująca odmowę dostarczania wyżywienia darczyńcy i obraźliwe zachowanie, uzasadnia odwołanie darowizny, zwłaszcza w kontekście wzajemnych konfliktów i prowokacji stron?
- IV CSK 406/17 2018-01-18Czy zbieg i ciągłość zachowań niewdzięcznych mogą decydować o rażącej niewdzięczności obdarowanego, a także czy zasady współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie praw darczyńcy i obdarowanego mają wpływ…
- II CSK 50/19 2019-07-19Czy wypowiedź obdarowanego na temat darczyńcy, która nie miała na celu dotarcia do darczyńcy, może być uznana za przejaw rażącej niewdzięczności uzasadniającej odwołanie darowizny?
- I CSK 672/22 2022-04-21Czy zachowanie obdarowanego polegające na dysponowaniu przedmiotem darowizny sprzecznie z wolą darczyńcy i jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, bez jednoczesnego naruszenia relacji interpersonalnych z darczyńcą, m…
Powołane przepisy
art. 898 § 1 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy