II CSK 3/20

Sygn. akt II CSK 3/20 POSTANOWIENIE Dnia 17 czerwca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzta Manowska w sprawie z powództwa I.B. przeciwko T.C. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2) zasądza od T.C. na rzecz I.B. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, 2 ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie, zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym, bowiem, razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a nie jest, przecież, jego zadaniem dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej pozwanego T.C. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […], z dnia 4 września 2019 r. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący T.C. wskazał na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt.: 1) k.p.c., formułując zagadnienie prawne dotyczące „charakteru zapisu zawartego w treści weksla, w którym to w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości została wskazana osoba wystawcy weksla, przy jednoczesnym złożeniu podpisu na tym dokumencie przez inną niż wskazany wystawca osobę”. Powyższa kwestia, w ocenie skarżącego, wywołała, w konsekwencji, wątpliwości, „czy w świetle przepisu art. 101 pkt 7 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r., Prawo wekslowe (Dz.U. z 2016 r., nr 160, t.j.), tak skonstruowany weksel może zostać uznany za ważny i w konsekwencji czy osoba, która złożyła podpis pod tak sporządzonym wekslem może zostać uznana za jego wystawcę, a tym samym za osobę, która zaciągnęła zobowiązanie wekslowe”. Wniosek skarżącego o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania nie odniósł skutku. Odnosząc się do powołanej przez pozwanego T.C. przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1) k.p.c. należy wskazać, że Sąd Najwyższy przyjmuje skargę 3 kasacyjną do rozpoznania, jeżeli skarżący wykaże, że wskazane przez niego zagadnienie prawne posiada właściwość „istotności”, która polega na tym, że zagadnienie to stanowi kwestię dotychczas niewyjaśnioną i nierozwiązaną w orzecznictwie sądowym, a więc cechujące się nowością, a którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa. Nadto, zaakcentowanie istotności tego zagadnienia oznacza też, że ustawodawca w tym przypadku uwidacznia wyjątkowość skargi kasacyjnej, w systemie środków zaskarżenia oraz supremację Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego. W rezultacie powołanie się na tę przesłankę przedsądu, wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania dlaczego jest ono istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. dotychczasowe orzeczenia Sądu Najwyższego, np.: postanowienie z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/2018 r., niepubl.; postanowienie z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 13/2018, niepubl.; postanowienie z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17, niepubl.). Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem prawnym oraz czy jest to zagadnienie istotne (por. postanowienie SN z dnia 13 lipca 2012 r., III UK 7/12, nie publ.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że kwestia zaprezentowana przez skarżącego, w ramach art. 3989 § 1 pkt 1) k.p.c. nie spełnia wymogów stawianych tej przesłance w ramach przedsądu. Sformułowane przez T.C. zagadnienie sprowadzało się do potrzeby dokonania przez Sąd Najwyższy oceny i interpretacji „charakteru zapisu zawartego w treści weksla, w którym to w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości została wskazana osoba wystawcy weksla, przy jednoczesnym złożeniu podpisu na tym dokumencie przez inną niż wskazany wystawca osobę”. Odnosząc się do zaprezentowanych w skardze kasacyjnej przez T.C. wątpliwości, sprowadzających się jednocześnie do rekomendowanego temu Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego, stwierdzić należy, że kwestia ta została już w orzecznictwie tego Sądu w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniona. Świadczy o tym fakcie wiele rozstrzygnięć, w których przesądzono, że wystawcą weksla jest ten kto weksel podpisał (por. wyrok SN z dnia 7 grudnia 2000 r., II CKN 317/00, nie publ.). Podpis 4 wystawcy musi być własnoręczny i powinien znajdować się na przedniej stronie pod tekstem weksla. Wynika to z jego przeznaczenia, gdyż finalizuje on treść dokumentu wyznaczając zakres oświadczenia woli podpisanego i podkreślając jego niezmienność. W dalszej kolejności stwierdzić również należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono też, iż warunkiem odpowiedzialności wekslowej dłużników wekslowych jest złożenie własnoręcznego podpisu na wekslu (względnie złożenie podpisu przez pełnomocnika z zaznaczeniem stosunku pełnomocnictwa). Z weksla odpowiada każda osoba, która się na nim podpisała, a w szczególności wystawca weksla własnego jako dłużnik główny. Dług wekslowy wystawcy weksla własnego jest długiem związanym z jego osobą. Podpis wystawcy weksla określa się bowiem jako wymóg konieczny zobowiązania wekslowego osoby wystawcy. Na równi z podpisanym na wekslu odpowiadają jedynie ci, którzy wstąpili w jego miejsce na mocy sukcesji uniwersalnej np. spadkobiercy dłużnika wekslowego (por. wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CSK 3/07, nie publ.). Nadto należy też dodać, że zarekomendowane Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, nie odznaczało się istotnością z uwagi na to, że występująca w sprawie kwestia wekslowa posiadała charakter uboczny. Sąd II instancji ostatecznie orzekł w oparciu o zobowiązaniowy stosunek podstawowy, to jest umowę pożyczki, w rezultacie, wchodzące w rachubę, w przedmiotowej sprawie zagadnienie podpisu na wekslu było obojętne dla jej finalnego rozstrzygnięcia. Konkludując, w przedmiotowej sprawie, powołana przez skarżącego przesłanka „istotnego zagadnienia prawnego” nie została w dostateczny sposób wykazana. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono bowiem wyczerpująco rekomendowaną temu Sądowi kwestię. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również okoliczności, które determinowałyby nieważność postępowania, którą to przesłankę Sąd ten bierze pod uwagę z urzędu. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 5 jw