II CSK 495/17
WyrokIzba Cywilna2017-12-21
Skład orzekający: Mirosław Bączyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności może stanowić podstawę do dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci prawa do sądu i rzetelnego procesu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że prawo do sądu i rzetelnego procesu nie należą do katalogu dóbr osobistych wyodrębnionych w art. 23 k.c., a w konsekwencji nie podlegają ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Orzeczenie sądu penitencjarnego o odmowie udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności nie spowodowało naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci utraty lub pogorszenia zdrowia.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z odmową udzielenia mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Sądy obu instancji oddaliły powództwo. Powód wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i twierdząc, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 495/17 POSTANOWIENIE Dnia 21 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa W. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w P. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa [...], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w [...] adwokatowi J. B. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Powód - A . K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, w którym oddalono apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 czerwca 2016 r. W wyroku tym oddalono powództwo powoda obejmujące roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem, zdaniem powoda, jego dóbr osobistych w wyniku odmowy udzielenia mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. W skardze kasacyjnej powód podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący stwierdził, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., ponieważ w toku postępowania apelacyjnego i podejmowanych czynności decyzyjnych nie zrealizowano funkcji rozpoznawczej i kontrolnej sądu odwoławczego. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analizując treść uzasadnień wyroków obu Sądów meriti, treść skargi kasacyjnej i zawartą w nim prawną motywację wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz treść odpowiedzi na skargę, Sąd Najwyższy stwierdził, że - wbrew stanowisku strony skarżącej - w rozpoznawanej sprawie o zadośćuczynienie nie wystąpiła przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarga kasacyjna nie jest bowiem oczywiście uzasadniona w rozumieniu tego przepisu. Wbrew sugestii skarżącego, ustalenia faktyczne obu Sądów meriti uzasadniają przyjęte w nich rozstrzygnięcia o bezzasadności wniesionej przez powoda apelacji. W oparciu o te ustalenia Sąd Apelacyjny mógł podzielić oceny prawne Sądu Okręgowego (s. 15-16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Za trafny należy uznać pogląd obu Sądów, że powód nie mógł skutecznie dochodzić zadośćuczynienia za naruszenia jego dobra osobistego w postaci odpowiedniego prawa do sądu i rzetelnego procesu, gdyż nie należą one do katalogu
3 wyodrębnionych praw osobistych (art. 23 k.c.) i nie podlegają w związku z tym ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. W konsekwencji trafnie uznano za bezprzedmiotowe dowody, które miały prowadzić do dokonywania odmiennych ustaleń niż te, które prowadziły do wydania przez sąd penitencjarny orzeczenia w sprawie V Kow [...] (nieudzielającego powodowi przerw w odbywaniu kary pozbawienia wolności). Istniały także podstawy do stwierdzenia, że takie orzeczenie Sądu penitencjarnego nie spowodowało naruszenia dobra osobistego powoda (utraty lub pogorszenia zdrowia, s. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie obciążono powoda kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c., por. s. 360-365 akt sprawy i postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., k. 365 akt sprawy). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono stosownie do postanowień §§ 3, 8 i 16 rozporządzenia MS z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714). jw l.n
Powiązane orzeczenia
- V CSK 243/16 2016-11-23Czy naruszenie przepisów postępowania cywilnego może stanowić samo w sobie naruszenie dóbr osobistych, jeśli postępowanie to jest bezpośrednio powiązane z innymi postępowaniami, w których strona dochodzi roszczeń w związ…
- I CSK 49/15 2015-10-22Czy w przypadku stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych dopuszczalne jest oddalenie w całości roszczenia o zadośćuczynienie, bez zasądzenia choćby symbolicznej kwoty?
- IV CSK 99/21 2021-09-15Czy naruszenie przepisów określających warunki odbywania kary pozbawienia wolności, w tym zapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych i uniemożliwienie prowadzenia działalności charytatywnej, stanowi naruszenie dóbr os…
- IV CSK 615/20 2021-10-08Czy naruszenie przez sąd prowadzący postępowanie karne norm bezwzględnie wiążących może stanowić naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu przepisów prawa cywilnego?
- IV CSK 237/15 2015-10-27Czy w postępowaniu o ochronę dóbr osobistych można samodzielnie ustalać, jako przesłankę naruszenia dóbr osobistych, że poprzez wydanie oczywiście niesłusznego wyroku nakazowego w postępowaniu wykroczeniowym doszło do „b…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 23 KCart. 24 KCart. 448 KCart. 102 KPC§ 1 pkt 4§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy