IV CSK 99/21

Sygn. akt IV CSK 99/21 POSTANOWIENIE Dnia 15 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa K. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 września 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt V ACa [...], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego; 3) przyznaje adwokatowi K. I. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w [...] kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł, powiększoną o podatek od towarów i usług we właściwej stawce, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności 2 w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został przez powoda jej oczywistą zasadnością (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Powód zarzucił, że Sąd Apelacyjny dokonał niewłaściwej wykładni art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 k.c. ze względu na przyjęcie, że zachowanie pozwanego nie stanowi naruszenia dóbr osobistych powoda, mimo ustalenia, iż: a) powód zmuszony był znosić obecność współosadzonego, który się odurzył, do czego dopuścili funkcjonariusze pozwanego, b) uniemożliwiono powodowi prowadzenie działalności charytatywnej, c) przetrzymywano powoda w nieodpowiednich dla organizmu warunkach. Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z motywami zaskarżonego wyroku nie pozwala stwierdzić, żeby spełnione zostały przesłanki, na które powołuje się skarżący. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wiąże się z ewidentną i widoczną już na pierwszy rzut oka wadliwością zaskarżonego orzeczenia, której stwierdzenie nie wymaga prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wykazano tego rodzaju wadliwości zaskarżonego orzeczenia ani tego rodzaju wadliwości postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji. Wadliwość rozumowania skarżącego wynika z utożsamienia niezachowania w pojedynczych sytuacjach uprawnień zagwarantowanych osadzonym w przepisach określających warunki odbywania kary pozbawienia wolności z naruszeniem dóbr osobistych, których dotyczy art. 23 i 24 k.c., a to oczywiście nie jest to samo. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że niezachowanie norm określających warunki odbywania kary pozbawienia wolności może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych, nie jest jednak 3 takiemu stwierdzeniu równoważne (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 18 października 2011 r., III CZP 25/11, OSNC 2012, nr 2, poz. 15; wyroki Sądu Najwyższego z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 13; z 17 marca 2010 r., li CSK 486/09, LEX nr 599534; z 22 marca 2012 r., V CSK 85/11, niepubl.). Uchybienie wspomnianym przepisom może prowadzić do naruszenia dóbr osobistych osadzonego (czci, godności, zdrowia, ewentualnie innych), jeśli warunki przebywania w jednostkach penitencjarnych osiągnęły poziom nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Dokonując takiej oceny bierze się pod uwagę łącznie wszystkie parametry; ocena minimalnego poziomu dolegliwości jest relatywna, tj. zależy od wszystkich okoliczności sprawy, w tym takich jak długość trwania określonego traktowania, jego następstwa psychiczne i fizyczne oraz - w niektórych przypadkach - płeć, wiek i stan zdrowia osoby mu poddanej (por. np. wyroki ETPCz z 6 marca 2001 r., nr 40907/98, Dougoz przeciw Grecji; z 29 kwietnia 2003 r., nr 50390/99, McGlinchey przeciw Wielkiej Brytanii i z 11 marca 2004 r., nr 40653/98, lorgov przeciwko Bułgarii). Wskazanie przez powoda na pojedyncze sytuacje, w których miał odczuwać dyskomfort w czasie odbywania kary dożywotniego pozbawienia wolności, na przykład z tego powodu, że współosadzony z nim odurzył się nielegalnie zdobytymi substancjami, a powód oczekiwał w celi z tym osadzonym na reakcję służby więziennej, albo z tego powodu, że po oddaniu zimowej kurtki oczekiwał w nieodpowiednio dogrzanym pomieszczeniu na przetransportowanie go do innego zakładu karnego, nie uzasadnia przypisania pozwanemu odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda. Tak jak nie z każdego naruszenia prawa wynika szkoda majątkowa osoby, której to naruszenie dotyczy, tak samo nie każde naruszenie uprawnień i wywołanie dyskomfortu godzi w dobra osobiste tego, przeciwko komu jest skierowane. Skoro powód dochodził zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną mu naruszeniem dóbr osobistych, dla którego wyjątkową w naszym systemie prawnym podstawę tworzy art. 448 k.c., to miał obowiązek wykazać przesłanki tego roszczenia, a zatem oznaczyć dobro osobiste, w związku z naruszeniem którego chodził roszczeń i wykazać, że je naruszono (por. też uchwałę Sądu Najwyższego z 18 października 2011 r., III CZP 25/11, OSNC 2012, nr 2, poz. 15). 4 Zarzuty stawiane rozstrzygnięciu przez powoda dotyczące wadliwości w zakresie ustaleń faktycznych i oceny dowodów, zgodnie z art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c. nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy jest związany bowiem ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 98 § 1 i 3, art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. i § 13 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r., poz. 1668 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego uczestniczkę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy orzekł stosownie do § 4 ust. 1-3, § 14 ust. 1 pkt 26 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 18). jw