II CSK 579/19

Sygn. akt II CSK 579/19 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela w sprawie z wniosku "I." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. przy uczestnictwie P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. o ustanowienie służebności przesyłu za jednorazowym wynagrodzeniem, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 stycznia 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt XIII Ga (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 31 sierpnia 2018 roku Sąd Rejonowy w S. w sprawie z wniosku „I.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. z udziałem P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. o ustanowienie służebności przesyłu za jednorazowym wynagrodzeniem: 1. ustanowił na nieruchomości położonej w S. oznaczonej ewidencyjnie, jako działki numer (…) i (…), obręb (…), jednostka ewidencyjna S. , dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (…), stanowiącej własność wnioskodawczyni „I.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na rzecz uczestnika postępowania P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. służebność przesyłu, polegającą na prawie korzystania z wyżej opisanej 2 nieruchomości w zakresie niezbędnym do utrzymania, eksploatacji, konserwacji, remontów i modernizacji urządzeń, i instalacji elektroenergetycznych, stanowiących własność uczestnika postępowania P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. , a posadowionych na nieruchomości obciążonej, przedstawionej na mapie do ustalenia służebności gruntowej, sporządzonej przez biegłego sądowego M. C. , dołączonej do akt niniejszej sprawy, jak na k. 359, składających się z linii napowietrznej elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV oraz dwóch słupów energetycznych (A-owych), zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren nieruchomości obciążonej, w celu wykonywania czynności, objętych zakresem służebności; 2. zasądził od uczestnika P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. na rzecz wnioskodawcy „I.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwotę 12.308,00 złotych tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu opisanej w punkcie 1.; 3. oddalił wniosek w pozostałej części. Postanowieniem z 30 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił apelację uczestnika. W skardze kasacyjnej uczestnik jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zdaniem skarżącego, w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie: czy przekształcenie przedsiębiorcy, który nabył majątek sieciowy na skutek uwłaszczenia i uzyskania własności urządzeń na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 1991 r., Nr 2 poz. 6), w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, spowodowało przeniesienie praw związanych z tym majątkiem sieciowym, w tym praw do korzystania z nieruchomości na których posadowiono urządzenia przesyłowe - w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18, niepubl.). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (por. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03, z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, z 26 września 2005 r., II PK 98/05, z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18). Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania prowadzi do oceny, że skarżąca nie wykazała powyższych okoliczności. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego przedsiębiorstwo państwowe, które nabyło z mocy prawa - na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. 1991 r., Nr 2, 4 poz. 6) - własność urządzeń przesyłowych, posadowionych na nieruchomości Skarbu Państwa, może być uznane za posiadacza w dobrej wierze służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2019 r., III CZP 81/18). W uchwale składu 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2018 r., III CZP 50/17, (Biul. SN z 2018 r., nr 7-8, s. 3), Sąd Najwyższy przesądził, że nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych własności urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomościach należących do Skarbu Państwa nie spowodowało uzyskania przez to przedsiębiorstwo z mocy prawa służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu obciążającej te nieruchomości. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 marca 2019 r., IV CSK 390/18 podsumował w tym zakresie dorobek orzecznictwa, podzielenie argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu tego postanowienia czyni zbędnym jej przytaczanie. Biorąc to pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. 5 jw