II CSK 627/15
WyrokIzba Cywilna2016-03-23
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wprowadzające obowiązek zmniejszenia areału dzierżawy o 30% pod rygorem utraty prawa pierwszeństwa nabycia nieruchomości, są zgodne z Konstytucją i innymi przepisami prawa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wskazane przepisy ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie budzą wątpliwości prawnych ani rozbieżności w orzecznictwie. Trafnie wskazały sądy meriti, że przepis ten jest jasny i zgodny z Konstytucją, a ingerencja w istniejące stosunki prawne poprzez zmianę prawa nie narusza praw słusznie nabytych, nawet jeśli narusza ekspektatywy przyszłych uprawnień.Stan faktyczny
Powództwo dotyczyło ustalenia prawa do nabycia nieruchomości rolnych. Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu apelacyjnego, powołując się na potrzebę wykładni przepisów dotyczących zmiany ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Skarżący twierdził, że przepisy te są sprzeczne z Konstytucją i innymi przepisami prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3 600 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 627/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa […] "R. […]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. przeciwko Agencji […] w W. Oddział Terenowy w P. o ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie powód wniósł skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących wątpliwości oraz istotne zagadnienie prawne – w obu przypadkach dotyczą one art.
2 4 ust. 1-15 i art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1382). W ocenie skarżącego przepisy te są sprzeczne z Konstytucją i z niektórymi innymi przepisami w systemie prawa. Wskazane zagadnienie prawne nie budzi jednak wątpliwości, co wykazały już Sądy meriti w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, szeroko je rozważając. W powołanych przepisach ustawodawca, dążąc do zwiększenia areału gruntów rolnych w dyspozycji indywidualnych rolników, dał „dużym” dzierżawcom alternatywę: albo zgodzą się na zmniejszenie areału dzierżawy o 30%, albo utracą prawo pierwszeństwa do nabycia własności dzierżawionych nieruchomości w trybie bezprzetargowym. Trafnie wskazały Sądy, że, po pierwsze, przepis ten jest jasny, po drugie, nie ujawniły się dotychczas rozbieżności w doktrynie czy judykaturze, po trzecie, nie ma wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją. Nie budzi wątpliwości, że każda zmiana prawa ingeruje w istniejące stosunki prawne – tak jak w tym przypadku w stosunek dzierżawy. Granicą ingerencji jest ochrona praw już słusznie nabytych, jednak nie ekspektatyw takich praw. Konstytucja ogranicza prawo do wywłaszczenia, lecz nie do wprowadzania unormowań daleko mniej korzystnych, a tak ma to miejsce w tym przypadku. Choć ustawa w starym brzmieniu przewidywała dla dzierżawcy prawo pierwszeństwa nabycia dzierżawionych nieruchomości, to tak długo, jak z niego nie skorzystano w konkretnym przypadku, było ono przyszłym uprawnieniem wynikającym z przepisów prawa, a nie ze stosunku umownego dzierżawy. Stąd zmiana przepisów prawa może takie uprawnienie wyeliminować i to rzeczywiście narusza ekspektatywę dzierżawcy wynikającą z eliminacji potencjalnej możliwości skorzystania z tego prawa, lecz nie narusza już praw słusznie przez niego nabytych. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
3 [l.n]
Powiązane orzeczenia
- II CSK 505/19 2020-10-13Czy dzierżawcy, który wyraził zgodę na wyłączenie z zakresu umów dzierżawy 30% dzierżawionych gruntów, przysługuje roszczenie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli sprzedaży nieruchomości rolnej Skarbu Państwa?
- I CSK 448/20 2020-12-14Czy nie stanowi nieproporcjonalnej ingerencji w prawa majątkowe, których ochrona zagwarantowana jest w art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, zaoferowanie dzierżawcy nieruchomości należącej do Skarbu Państwa, na podstawie art. 4…
- II CSKP 451/22 2023-11-14Czy przyznanie dzierżawcy uprawnienia do zakupu nieruchomości rolnej Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państ…
- II CSK 672/19 2020-05-29Czy dzierżawcy nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, który skorzystał z uprawnienia do zakupu z zastosowaniem prawa pierwszeństwa przewidzianego w art. 29 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa,…
- IV CSK 585/16 2017-05-10Czy w sprawie o zapłatę zachodzą przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności czy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbi…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart.
2art. 5 ust. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy