II CSK 628/15

WyrokIzba Cywilna2016-03-23

Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy instytucja przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody znajduje zastosowanie, gdy roszczenia dochodzą osoby bliskie zmarłego poszkodowanego, a nie sam poszkodowany?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że instytucja przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody znajduje zastosowanie również wtedy, gdy roszczenia dochodzą osoby bliskie zmarłego poszkodowanego. Przyczynienie się ustala zakres odpowiedzialności za zdarzenie, niezależnie od tego, kto dochodzi odszkodowania, ponieważ działa ono na wcześniejszym etapie ustalania wysokości należnego świadczenia. Kwestia ta została już wyjaśniona w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Stan faktyczny
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę. Jako podstawę wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał oczywistą zasadność skargi oraz występowanie istotnego zagadnienia prawnego. Argumentacja powoda dotyczyła niezastosowania art. 441 § 1 k.c. (solidarna odpowiedzialność sprawców) oraz dopuszczalności zastosowania instytucji przyczynienia się poszkodowanego, gdy roszczenia dochodzą osoby bliskie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CSK 628/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa M. K. przeciwko U. […] w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie powód wniósł skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołał się na oczywistą zasadność skargi oraz występowanie na jej tle istotnego zagadnienia prawnego. Wywód w tym zakresie nie jest jednak jasny i trudno obie te przesłanki od siebie oddzielić – w szczególności w skardze nie sformułowano precyzyjnie zagadnienia prawnego oraz nie wskazano, co budzi wątpliwości w judykaturze czy doktrynie. Merytorycznie zaś argumentacja dotyczy dwóch kwestii. Po pierwsze, powód uważa skargę za oczywiście uzasadnioną ze 2 względu na niezastosowanie przez Sądy art. 441 § 1 k.c., z którego wynika solidarna odpowiedzialność sprawców czynu niedozwolonego: nawet akceptując współsprawstwo swojej matki twierdzi, że drugi sprawca ponosi odpowiedzialność solidarną, zatem powinno świadczenie zostać od niego zasądzone w pełnej wysokości, a to on ewentualnie w drodze roszczeń regresowych mógłby dochodzić od spadkobiercy zwrotu zapłaconej kwoty nieprzypadającej na niego. Nie jest to trafny argument, bo nie dotyka istoty instytucji przyczynienia się poszkodowanego. Stosując tę instytucję, Sąd nie ustala, w jakim procencie kto przyczynił się do wyrządzenia szkody, ale ustala, w jakim zakresie szkoda jest prawnie relewantna, zatem podlega kompensacji. Gdy się zatem przyjmuje, że przyczynienie się poszkodowanego wynosi np. w 40%, oznacza to, iż odpowiedzialność wszystkich sprawców wynosi 60%. Nie doszło tu zatem do naruszenia art. 441 § 1 k.c. Po drugie, skarżący kwestionuje dopuszczalność zastosowania instytucji przyczynienia się poszkodowanego, gdy roszczenia nie dochodzi sam przyczyniający się poszkodowany, lecz osoby mu bliskie. Tu jednak również nie budzi wątpliwości, że Sąd ma rację i instytucja ta znajduje zastosowanie, a skarżący opacznie rozumie jej sens. Przyjmując, że wyznacza ona zakres odpowiedzialności za zdarzenie, jest jasne, że zawsze znajdzie zastosowanie – nie ma znaczenia, kto dochodzi odszkodowania, bo przyczynienie się „działa na wcześniejszym etapie”, ustalając, w jakiej wysokości można dochodzić odszkodowania. Dodać jeszcze należy, że kwestia ta została już wyjaśniona wyraźnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, gdzie trafnie przyjęto (np. w sprawach I CSK 660/11 i IV CSK 87/13), iż w razie dochodzenia roszczeń przez osoby bliskie osób zmarłych w wypadku przyczynienie się ma zastosowanie. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego ze względu na szczególne okoliczności niniejszej sprawy (art. 102 k.p.c.). 3 db [l.n]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 441 § 1 KCart. 102 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy