IV CSK 359/16

WyrokIzba Cywilna2016-12-21

Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd może odmówić zastosowania instytucji przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody ze względu na zasady współżycia społecznego, w szczególności sytuację życiową osoby poszkodowanej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wskazana przez skarżącą potrzeba wykładni art. 362 k.c. sprowadza się do pytania, czy sąd może odmówić zastosowania instytucji przyczynienia się poszkodowanego ze względu na zasady współżycia społecznego. Stwierdzono, że nie występuje sugerowana przez skarżącego rozbieżność w orzecznictwie sądów apelacyjnych, a samo brzmienie art. 362 k.c. pozwala na uwzględnienie zasad współżycia społecznego, ale dotyczących okoliczności zdarzenia i zachowania poszkodowanego, a nie jego sytuacji życiowej całkowicie oderwanej od relacji kauzalnej.
Stan faktyczny
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego zasądzającego odszkodowanie, domagając się jego podwyższenia. Jako podstawę wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na oczywistą zasadność skargi oraz potrzebę wykładni art. 362 k.c. w kontekście zasad współżycia społecznego. Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie jest oczywiście uzasadniona, a wskazana przez powódkę wątpliwość prawna nie wymaga wyjaśnienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 359/16 POSTANOWIENIE Dnia 21 grudnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa P. R. przeciwko C. Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 2 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie powódka wniosła skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołała się na oczywistą zasadność skargi oraz na występowanie na jej tle potrzeby wykładni art. 362 k.c. Skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Ocena wysokości należnego zadośćuczynienia zawsze zależy od uwzględnienia całokształtu konkretnego stanu faktycznego i elastycznych kryteriów, a także pozostaje w sferze prawa sędziowskiego. Choć można z rozstrzygnięciem w tym zakresie polemizować, to ustalając je w przyjętej w tej sprawie wysokości Sąd II instancji nie naruszył w sposób oczywisty prawa. Również nie jest przejawem oczywistego naruszenia prawa zastosowanie instytucji przyczynienia się poszkodowanego. Natomiast wskazywana przez poszkodowanego potrzeba wykładni art. 362 k.c. sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy sąd może odmówić zastosowania instytucji przyczynienia się poszkodowanego ze względu na zasady współżycia społecznego. Sugerowana przez skarżącego w tym zakresie rozbieżność w orzecznictwie sądów apelacyjnych nie występuje. Nawet z powołanego w skardze kasacyjnej judykatu nie wynika wyraźnie i bezpośrednio odmowa zastosowania tej instytucji prawnej tylko na zasady współżycia społecznego, a w szczególności na sytuację życiową osoby poszkodowanej - jest to powiązane z okolicznościami danego zdarzenia. Samo brzmienie art. 362 k.c. pozwala de facto na uwzględnienie zasad współżycia społecznego, tyle że niedotyczących oczywiście sytuacji życiowej osoby poszkodowanej, lecz okoliczności danego zdarzenia i zachowania samej osoby poszkodowanej - sąd elastycznie może oceniać stopień winy sprawcy i poszkodowanego oraz „stosowność” okoliczności. Ocena taka może prowadzić nawet do wniosku, że przyczynienie się powinno zostać uwzględnione wyłącznie w stopniu symbolicznym. Ponieważ jednak u źródeł instytucji przyczynienia się leży obiektywna relacja kauzalna, nie można, tak jak chciałaby skarżąca, nie 3 zastosować jej tylko z uwagi na okoliczności leżące całkowicie poza tą relacją kauzalną (np. sytuację życiową osoby poszkodowanej). Kwestia ta nie budzi wątpliwości w doktrynie (a przynajmniej skarżąca nie wskazuje na żadne sprzeczne poglądy) ani w judykaturze (nie ujawnia jej powołane przez skarżącego orzecznictwo), zatem nie wymaga wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy - wątpliwość co do wykładni prawa ma tylko charakter subiektywny. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 362 KC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy