II CSKP 1830/22

II CSKP 1830/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 22 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Roman Trzaskowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 listopada 2024 r. w Warszawie skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 29 kwietnia 2021 r., XXVII Ca 1134/20, w sprawie z powództwa J. J. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Roman Trzaskowski Marta Romańska Karol Weitz UZASADNIENIE II CSKP 1830/22 2 Pozwem z 11 czerwca 2019 r. powód J. J. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego Bank S.A. w W. kwoty 11 427,88 zł oraz kwoty 16 000 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty z tytułu nieważności umowy kredytowej, ewentualnie o zasądzenie kwoty 11 628,50 zł oraz kwoty 16 000 CHF tytułem nadpłaconych rat kredytu, ustalanych na podstawie niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 3851 k.c. Wyrokiem z 4 marca 2020 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 11 427,88 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 września 2019 r. do dnia zapłaty (pkt1), zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 16 000 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 2), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 3) i orzekł o kosztach procesu (pkt 3). Sąd ustalił, że 25 czerwca 2005 r. pomiędzy powodem jako kredytobiorcą a pozwanym bankiem jako kredytodawcą zawarta została umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „[...]” waloryzowany kursem CHF na kwotę 125 000 złotych na okres 360 miesięcy. Zawarcie umowy poprzedzone zostało złożeniem wniosku o udzielenie kredytu oraz pozytywną decyzją banku o jego udzieleniu. Celem kredytu było finansowanie zakupu na rynku wtórnym spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr […], położonego w W. przy ulicy […] oraz finansowanie opłat związanych z uruchomieniem kredytu. Oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym na dzień zawarcia umowy wyniosło 3,20%. Kredyt został oprocentowany według zmiennej stopy procentowej i był waloryzowany kursem kupna CHF według tabeli kursowej pozwanego banku. Zmiana wysokości oprocentowania kredytu mogła nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajach Unii Europejskiej), którego waluta była podstawą waloryzacji (§ 11 ust 2. Umowy). Przy zawarciu umowy powód nie został poinformowany o ryzyku walutowym ani o wadach produktu w postaci kredytu waloryzowanego do franka szwajcarskiego. 7 sierpnia 2018 r. powód dokonał całkowitej spłaty kredytu z zastrzeżeniem zwrotu ze względu na stosowanie II CSKP 1830/22 3 niedozwolonych klauzul umownych. Pismem z 31 maja 2019 r. powód wezwał pozwany bank do zapłaty kwoty 11 628,50 zł z tytułu nadpłaconych kwot w okresie od 1 września 2005 r. do 2 stycznia 2015 r. w PLN oraz kwoty 42 591,68 CHF tytułem sumy dokonanych wpłat w CHF w okresie od 2 lutego 2015 r. do 7 sierpnia 2018 r. w terminie do 11 czerwca 2019 r. Sąd ocenił, że ze względu na treść klauzuli dotyczącej zmiany oprocentowania kredytu, tj. § 11 ust. 2 umowy jest ona w całości nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. z powodu sprzeczności tej klauzuli z art. 69 ust 2 pkt 5 oraz z art. 76 ustawy - Prawo bankowe, gdyż wyeliminowanie z umowy wyłącznie tej klauzuli wypaczałoby wolę stron, skoro chciały one zawrzeć umowę ze zmiennym oprocentowaniem. Sąd przyjął ponadto, że wspomniana klauzula dotycząca oprocentowania kredytu i klauzula odnosząca się do jego waloryzacji (§12 ust. 4 umowy) stanowią postanowienia niedozwolone. Sąd podniósł, że podobna do zawartej w spornej umowie klauzula dotycząca zmiany oprocentowania kredytu została uznana za niedozwoloną w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 lutego 2012 r. w sprawie VI ACa 1460/11, który zakazał również jej stosowania w obrocie z konsumentami. Z tych względów uznał powództwo powoda w przeważającej części za uzasadnione. Apelację od wyroku z 4 marca 2020 r. wniósł pozwany bank. Wyrokiem z 29 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i uznając zarzuty apelacyjne za pozbawione podstaw. Skargę kasacyjną od wyroku z 29 kwietnia 2021 r. wywiódł pozwany bank. Zarzucił naruszenie art. 387 § 21 w związku z art. 3271 § 1 oraz z art. 391 § 1 k.p.c., a także art. 278 w związku z art. 233 § 1 i z art. 391 §1 k.p.c., oraz art. 58 § 1 w związku z art. 65 § 1 i 2 i z art. 56 k.c., jak również art. 69 ust 2 pkt 5 i art. 76 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe w związku z art. 58 § 1 k.c. oraz art. 359 §1 i 2 w związku z art. 56 i z art. 1 k.c. oraz art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe, a także art. 3851 w związku z art. 385 §2 k.c. i z art. 5 dyrektywy 93/13/EWG, a także art. 3851 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: II CSKP 1830/22 4 Nie mogą odnieść skutku kasacyjne zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie, w którym skarżący powołuje się na rzekomą wadliwość uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji. Wbrew twierdzeniom skarżącego wskazanie przez sąd drugiej instancji, że podziela ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji w sytuacji, w której sąd ten w sposób jasny sformułował treść tych ustaleń i wskazał dowody, na których się oparł, czyni zadość wymaganiom, które prawo stawia uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 387 § 21 w związku z art. 3271 §1 oraz z art. 391 § 1 k.p.c., art. 387 § 21 w związku z art. 3271 §1 i z art. 391 § 1 k.p.c., mającego polegać na braku szczegółowego odniesienia się sądu drugiej instancji do wszystkich zarzutów apelacyjnych, gdyż stanowisko tego sądu w tym zakresie jasno wynika z zajętego przezeń stanowiska co do abuzywności spornych w sprawie klauzul umownych, będącego zarazem wyrazem negatywnej oceny zarzutów apelacyjnych w tym zakresie. Niedopuszczalny jest z kolei kasacyjny zarzut naruszenia art. 278 w związku z art. 233 § 1 i z art. 391 § 1 k.p.c. za pomocą którego skarżący próbuje podważyć ocenę dowodów przyjętą przez sądy obu instancji, gdyż w skardze kasacyjnej nie można stawiać zarzutów dotyczących oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). Jako bezzasadne, względnie bezprzedmiotowe, należy uznać te zarzuty naruszenia prawa materialnego, w których skarżący stara się podważyć przyjętą przez sądy obu instancji ocenę, że umowa kredytowa była nieważna z uwagi na sprzeczność zawartej w niej klauzuli dotyczącej zmian oprocentowania kredytu z przepisami prawa bankowego, gdyż zasadniczą (lub co najmniej równorzędną) przyczyną uwzględnienia powództwa było stwierdzenie, że klauzula ta oraz zamieszczona w umowie klauzula waloryzacyjna stanowiły klauzule abuzywne. Negatywnie wypada również ocena tych zarzutów naruszenia prawa materialnego, w których skarżący starał się zanegować ocenę sądów obu instancji co do abuzywnego charakteru powołanych klauzul. W tym względzie należy wskazać, że niedozwolony charakter jednostronnie narzuconej konsumentowi i nieprecyzyjnej klauzuli dotyczącej zmienności oprocentowania kredytu nie może budzić wątpliwości. Jest tak, tym bardziej, że – jak ustaliły sądy obu instancji – II CSKP 1830/22 5 klauzula o podobnym brzmieniu została prawomocnie sądownie uznana za abuzywną i objęta zakazem stosowania w obrocie z konsumentami. Zgodzić się ponadto należy, że klauzula waloryzacyjna zawarta w spornej umowie łączącej strony w niniejszej sprawie stanowi klauzulę abuzywną, jeśli się zważy na jednostronność mechanizmu ustalania kursu waluty waloryzacji, naruszającą rażąco prawa powoda jako konsumenta, a także fakt, że bank w żaden sposób nie poinformował go o ryzyku walutowym związanym z taką klauzulą. Z tych względów, na podstawie art. 39814 oraz art. 98 § 1 i 11 w związku z art. 108 § 2 i z art. 391 § 1 oraz z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Roman Trzaskowski Marta Romańska Karol Weitz r.g.