II CZ 109/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-12-07
Skład orzekający: Henryk Pietrzkowski, Iwona Koper, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nieobciążaniu strony przegrywającej kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym, oparte na art. 102 k.p.c., podlega kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy podkreślił, że kwestia trafności i zasadności skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 102 k.p.c. (nieobciążanie strony przegrywającej kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych) podlega swobodnej ocenie sądu i co do zasady kontroli sądu odwoławczego. Jednakże, ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna mieć charakter wyjątkowy. W analizowanej sprawie brak było podstaw do takiej zmiany, co skutkowało oddaleniem zażalenia.Stan faktyczny
Powód dochodził zadośćuczynienia, renty i ustalenia. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, podwyższając zasądzone kwoty. Jednocześnie, ze względu na sytuację życiową powoda, nie obciążył go kosztami procesu w zakresie, w jakim przegrał spór apelacyjny (art. 102 k.p.c.). Pozwany zaskarżył to postanowienie o kosztach zażaleniem do Sądu Najwyższego, zarzucając jego niedopuszczalność i naruszenie art. 98 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego i nie obciążył skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 109/11 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa P. W. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń - Spółce Akcyjnej w W. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej - W. R. o zadośćuczynienie, rentę i ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2011 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. III wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 kwietnia 2011 r., oddala zażalenie i nie obciąża skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 28 października 2010 r. w sprawie o zadośćuczynienie, rentę i ustalenie, między innymi w ten sposób, że podwyższył zasądzone kwoty oraz ze względu na sytuację życiową powoda i jego stan inwalidztwa, nie obciążył go kosztami procesu w zakresie, w jakim przegrał spór w postępowaniu apelacyjnym (art. 102 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w tym zakresie pozwany zaskarżył zażaleniem zarzucając, że jest ono niedopuszczalne, z uwagi na wyjątkowy charakter art. 102 k.p.c. Zarzucił naruszenie art. 98 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może w ogóle nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że o nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy uzasadniających ocenę, że chodzi o „wypadek szczególnie uzasadniony". Skorzystanie z możliwości zastosowania tego przepisu, ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu. Jak wskazał Sąd Najwyższy (m. in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 i z dnia 1 października 2010 r., I CZ 142/10 nie publikowane) kwestia trafności i zasadności skorzystania z tego uprawnienia, co do zasady podlega kontroli sądu odwoławczego, jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna mieć w takim wypadku charakter wyjątkowy, do czego - na tle motywów postanowienia oraz uzasadnienia wniesionego zażalenia brak jest podstaw.
3 Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a w zakresie kosztów postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II CZ 154/12 2013-01-16Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację jako oczywiście bezzasadną, naruszył art. 102 k.p.c. poprzez obciążenie powoda kosztami postępowania apelacyjnego, mimo jego subiektywnego przekonania o zasadności roszczenia…
- I CZ 155/12 2012-12-05Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę charakter sprawy, subiektywne przekonanie strony o zasadności…
- II CZ 54/12 2012-07-20Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia pozwanej kosztami procesu i postępowania apelacyjnego, nie wskazując precyzyjnie przesłanek uzasadniających taką decyzję?
- III CZ 70/12 2012-09-27Czy sąd drugiej instancji, zasądzając od strony przegrywającej koszty postępowania apelacyjnego, powinien zastosować art. 102 k.p.c. (nieobciążanie kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach), jeśli strona ta była wc…
- II CZ 67/11 2011-11-09Czy sąd apelacyjny, stosując art. 102 k.p.c. i nieobciążając strony powodowej kosztami postępowania apelacyjnego, naruszył zasady słuszności procesowej, gdy strona powodowa częściowo wygrała spór?
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 98 KPCart. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPCart. 391 § 1art. 39821 KPC§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy