II CZ 159/11
PostanowienieIzba Cywilna2012-02-10
Skład orzekający: Marian Kocon, Józef Frąckowiak, Marta Romańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu nieprocesowym, w sytuacji gdy sąd zamierza odstąpić od zasady obciążania kosztami postępowania na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., powinien szerzej uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, a także czy można obciążyć uczestniczkę kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w postępowaniu nieprocesowym, gdy sąd zamierza odstąpić od zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c., powinien szerzej uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, zwłaszcza gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika. Ponadto, obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług nie znajduje uzasadnienia, gdyż koszty te nie przysługują od Skarbu Państwa, a jedynie w takiej sytuacji można je powiększyć o VAT.Stan faktyczny
Wnioskodawca Marek C. wniósł o podział majątku wspólnego z uczestniczką Teresą Z. Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania, obciążając m.in. uczestniczkę kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. Uczestniczka złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c. i rozporządzenia dotyczącego opłat za czynności adwokackie. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o kosztach w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 159/11 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku Marka C. przy uczestnictwie Teresy Z. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r., zażalenia uczestniczki postępowania na orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie 2. postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie o kosztach i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego Uzasadnienie
2 Postanowieniem zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 2011 r., Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasądzając między innymi od uczestniczki postępowania koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. W zażaleniu uczestniczka zarzuciła naruszenia art. 520 § 1 - 3 k.p.c. oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji gdy w postępowaniu nieprocesowym sąd zamierza odstąpić od zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c. powinien, szczególnie gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika, którego zamierza obciążyć kosztami, uzasadnić swoje rozstrzygniecie szerzej, a nie tylko poprzez odwołanie się do wyniku sprawy. Nie znajduje również uzasadnienia obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy w urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług gdy koszty te nie przysługują od Skarbu Państwa. Koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu są zasądzane od Skarbu Państwa i tylko w tej sytuacji, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) istnieje podstawa prawna, aby powiększyć należną opłatę o podatek od towarów i usług. Mając na uwadze, że zarzuty poniesione w zażaleniu okazały się uzasadnione Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815, w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 34/12 2012-09-05Czy w przypadku przegrania sprawy przez wnioskodawcę, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowi postępowania powinny obciążać Skarb Państwa, czy też wnioskodawcę?
- III CZ 44/10 2010-10-22Czy w postępowaniu nieprocesowym, w którym interesy uczestników są sprzeczne, sąd może orzec o kosztach postępowania zażaleniowego, stosując inną zasadę niż zasada ogólna z art. 520 § 1 k.p.c. lub zasady z art. 520 § 3 k…
- IV CZ 47/11 2011-09-16Czy w postępowaniu nieprocesowym, w sytuacji braku sprzeczności interesów między uczestnikami, sąd może odstąpić od zasady ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c. i zasądzić koszty postę…
- V CZ 155/11 2012-03-22Czy w postępowaniu nieprocesowym, w którym interesy uczestników są sprzeczne, sąd może zastosować art. 102 k.p.c. w celu odstąpienia od obciążenia jednego z uczestników kosztami postępowania, pomimo że nie jest on zwolni…
- II CZ 151/10 2010-12-15Czy w postępowaniu nieprocesowym, w którym obowiązuje zasada, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.), sąd może orzec o kosztach postępowania apelacyjnego…
Powołane przepisy
art. 98 § 1art. 520 § 1art. 520 § 1 KPCart. 39815art. 3941 § 3 KPC§ 1§ 2 ust. 3§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy