II CZ 159/11

PostanowienieIzba Cywilna2012-02-10

Skład orzekający: Marian Kocon, Józef Frąckowiak, Marta Romańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu nieprocesowym, w sytuacji gdy sąd zamierza odstąpić od zasady obciążania kosztami postępowania na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., powinien szerzej uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, a także czy można obciążyć uczestniczkę kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w postępowaniu nieprocesowym, gdy sąd zamierza odstąpić od zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c., powinien szerzej uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, zwłaszcza gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika. Ponadto, obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług nie znajduje uzasadnienia, gdyż koszty te nie przysługują od Skarbu Państwa, a jedynie w takiej sytuacji można je powiększyć o VAT.
Stan faktyczny
Wnioskodawca Marek C. wniósł o podział majątku wspólnego z uczestniczką Teresą Z. Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania, obciążając m.in. uczestniczkę kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. Uczestniczka złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c. i rozporządzenia dotyczącego opłat za czynności adwokackie. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o kosztach w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CZ 159/11 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku Marka C. przy uczestnictwie Teresy Z. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r., zażalenia uczestniczki postępowania na orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie 2. postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie o kosztach i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego Uzasadnienie 2 Postanowieniem zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 maja 2011 r., Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasądzając między innymi od uczestniczki postępowania koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu. W zażaleniu uczestniczka zarzuciła naruszenia art. 520 § 1 - 3 k.p.c. oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji gdy w postępowaniu nieprocesowym sąd zamierza odstąpić od zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c. powinien, szczególnie gdy wskazuje na to sytuacja majątkowa uczestnika, którego zamierza obciążyć kosztami, uzasadnić swoje rozstrzygniecie szerzej, a nie tylko poprzez odwołanie się do wyniku sprawy. Nie znajduje również uzasadnienia obciążenie uczestniczki kosztami pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy w urzędu w kwocie powiększonej o podatek od towarów i usług gdy koszty te nie przysługują od Skarbu Państwa. Koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu są zasądzane od Skarbu Państwa i tylko w tej sytuacji, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) istnieje podstawa prawna, aby powiększyć należną opłatę o podatek od towarów i usług. Mając na uwadze, że zarzuty poniesione w zażaleniu okazały się uzasadnione Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815, w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 98 § 1art. 520 § 1art. 520 § 1 KPCart. 39815art. 3941 § 3 KPC§ 1§ 2 ust. 3§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy