II CZ 182/11
PostanowienieIzba Cywilna2012-01-12
Skład orzekający: Dariusz Zawistowski, Jan Górowski, Marian Kocon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia środka wychowawczego wobec nieletniego w sprawie z zakresu prawa rodzinnego?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna w postępowaniu nieprocesowym przysługuje od prawomocnych orzeczeń wskazanych w art. 5191 k.p.c. W sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Sprawa z zakresu nieletnich nie należy do spraw wymienionych w art. 5191 k.p.c. i nie jest sprawą z zakresu prawa osobowego, a prawa rodzinnego, w którym skarga kasacyjna jest ograniczona.Stan faktyczny
Matka nieletniego wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego odrzucającego jej skargę kasacyjną. Sąd Okręgowy odrzucił pierwotną skargę kasacyjną jako niedopuszczalną. Matka nieletniego zarzuciła obrazę przepisów k.p.c. dotyczących dopuszczalności skargi kasacyjnej, twierdząc, że sprawa nieletniego mieści się w ramach prawa osobowego. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie matki nieletniego na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 182/11 POSTANOWIENIE Dnia 12 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Marian Kocon w sprawie z urzędu nieletniego E. D., syna M. i O., urodzonego 12 lipca 1998r., w K., zamieszkałego w K. ul. B.[…], wobec którego środków wychowawczych ani poprawczych nie stosowano przy uczestnictwie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. o demoralizację po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 stycznia 2012 r., zażalenia matki nieletniego E. D. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 12 września 2011 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie
2 Postanowieniem z dnia 12 września 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez matkę nieletniego od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 10 maja 2011 r., jako niedopuszczalną. Postanowienie zostało zaskarżone przez matkę nieletniego, która wniosła o jego uchylenie, zarzucając obrazę art. 5191 k.p.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który w postępowaniu nieprocesowym przysługuje od prawomocnych orzeczeń wskazanych w art. 5191 k.p.c. Stosownie do treści § 1 tego przepisu przysługuje ona od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie – w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego. Z kolei stosownie do § 2 przywołanego przepisu w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Skarżący wywodził w zażaleniu, że sprawa z zakresu nieletnich mieści się w ramach powołanego przepisu, a mianowicie – jak wynika z treści zażalenia – w jego ocenie jest to sprawa z zakresu prawa osobowego. W doktrynie i judykaturze bezsporne jest, że do spraw z zakresu prawa osobowego Kodeks postępowania cywilnego zalicza sprawy o uznanie za zmarłego, o stwierdzenie zgonu oraz o ubezwłasnowolnienie, a ponadto niektóre sprawy określone odrębnymi przepisami, tj. np.: ustawą z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2001 r., OSNC 2001, nr 7-8, poz. 116). Sprawa z zakresu nieletnich nie należy do spraw wymienionych w art. 5191 k.p.c. i wbrew twierdzeniu skarżącego nie jest to sprawa z zakresu prawa osobowego, a prawa rodzinnego.
3 Zwrócić także należy uwagę, iż powołane przez skarżącego orzeczenie Sądu Najwyższego, z którego wywodzi swoją argumentację, zostało wydane na gruncie nieobowiązującego już stanu prawnego. Dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia w stosunku do nieletniego środka wychowawczego po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego ... (Dz.U. Nr 48, poz. 554) wyjaśnił już Sąd Najwyższy wskazując, że środek ten nie przysługuje (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 30 maja 2001 r., III CKN 155/01, OSNC, 2002, 2, poz. 21 oraz z dnia 20 grudnia 2001 r., III CZ 105/01, niepubl.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II CSK 187/06 2006-08-11Czy skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji w sprawie nieletniego, w której zastosowano środek wychowawczy?
- IV CZ 1/13 2013-02-27Czy skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego apelację od postanowienia o zastosowaniu środków wychowawczych wobec nieletniego jest dopuszczalna na podstawie art. 5191 § 1 k.p.c.?
- II CZ 54/19 2019-10-17Czy skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji odrzucającego apelację w sprawie o ustalenie kontaktów z małoletnimi?
- V CSK 124/16 2016-09-01Czy skarga kasacyjna w sprawie o uregulowanie kontaktów z małoletnimi, w której nie występuje wartość przedmiotu zaskarżenia, jest dopuszczalna na gruncie art. 519¹ § 2 k.p.c.?
- V CSK 417/17 2017-10-06Czy skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji w sprawie z zakresu prawa opiekuńczego dotyczącej wydania zarządzeń opiekuńczo-wychowawczych?
Powołane przepisy
art. 5191 KPCart. 3986 § 2 KPCart. 39814art. 3941 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy