II CZ 217/90
PostanowienieIzba Cywilna1990-12-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy chwilowy brak środków pieniężnych na rachunku bankowym osoby prawnej, przy jednoczesnym posiadaniu znaczących wierzytelności, uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że chwilowy brak środków pieniężnych na rachunku bankowym osoby prawnej, przy jednoczesnym posiadaniu znaczących wierzytelności, nie uzasadnia domagania się zwolnienia od kosztów sądowych w warunkach gospodarki rynkowej. Posiadanie wierzytelności na znaczną sumę daje podstawę do odmowy zwolnienia, gdy strona nie wykaże, że nie jest w stanie uzyskać środków na pokrycie kosztów procesu, np. poprzez kredyt.Stan faktyczny
Powód, Przedsiębiorstwo Obrotu Materiałowego i Usług "E.", złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Wojewódzki odmówił, uznając, że powód nie udowodnił braku wystarczających środków, wskazując na niewielkie saldo na rachunku bankowym, ale jednocześnie wysokie wierzytelności powoda. Powód złożył zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN G. Bieniek.Sędziowie: SN T. Ereciński (spr.), SW J. Ciszewski.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 1990 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Obrotu Materiałowego i Usług "E." w Ł. przeciwko Zakładom Przemysłu Dziewiarskiego "K." w M. o zapłatę, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia 5 lipca 1990 r., postanawia:oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki odmówił powodowi - Przedsiębiorstwu Obrotu Materiałowego i Usług "E." zwolnienia od kosztów sądowych uznając, że powód nie udowodnił, że nie ma dostatecznych środków na te koszty.Sam fakt, że saldo na rachunku powoda w banku było w dniu 4 i 6 VI 1990 r. stosunkowo niewielkie, nie stanowi dowodu, że nie ma on dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto brak środków pieniężnych na rachunku jest przejściowy, skoro wierzytelności powoda wynoszą, według jego oświadczenia, ponad 17 miliardów zł.Postanowienie zaskarżył zażaleniem powód, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek tego zażalenia Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Posiadanie przez stronę wierzytelności na znaczną sumę daje podstawę Sądowi do odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, gdy strona nie powołała się na żadne okoliczności, z których by wynikało, że pomimo dysponowania znacznymi wierzytelnościami nie jest ona w stanie np. uzyskać kredytu, który wystarczyłby na pokrycie koszów procesu.W warunkach gospodarki rynkowej, chwilowy brak środków pieniężnych na rachunku bankowym osoby prawnej nie uzasadnia domagania się zwolnienia od kosztów sądowych.Zauważyć również należy, że powód nie jest zmuszony do występowania na drogę sądową jednocześnie w stosunku do wszystkich dłużników, którzy nie uregulowali w terminie jego należności, bowiem roszczenia te przedawniają się niewątpliwie w różnym czasie.W tej sytuacji zarzuty zażalenia uznać należy za nietrafne i na podstawie art. 387 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zażalenie to oddalił.
Powiązane orzeczenia
- I NSP 363/25 2025-10-08Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez spółkę, który nie zawiera uzasadnienia ani dokumentów potwierdzających sytuację finansową, powinien zostać oddalony?
- I CZ 26/87 1987-03-31Czy sąd może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli strona nie wykazała niemożliwości uzyskania wyższych zarobków, bez wcześniejszego umożliwienia jej takiego wykazania i wyjaśnienia związanych z tym okoliczności?
- V CZ 150/05 2006-02-09Czy przedsiębiorca prowadzący działalność w znacznym rozmiarze, będący właścicielem licznych nieruchomości, może zostać zwolniony od kosztów sądowych, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zajęcia rachunków banko…
- II CZ 2/21 2021-02-19Czy posiadanie znacznego majątku ruchomego, mimo obciążenia kredytami i prowadzenia postępowań egzekucyjnych, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym?
- III CZ 73/59 1959-06-07Czy sąd może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych osobie prawnej, jeśli przedstawi ona zaświadczenie organu nadrzędnego zamiast zaświadczenia administracji państwowej, a także czy sąd powinien ocenić dostateczność prze…
Powołane przepisy
art. 387art. 397 § 2 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.