II CZ 73/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN. K. Kołakowski.Sędziowie SN: J. Sokołowski, Z. Świeboda (sprawozdawca).Protokolant: H. Janota.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 25 maja 1987 r. na rozprawie sprawy z wniosku Lucji L. z udziałem Krzysztofa Z. o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Czechosławackiej Republiki Socjalistycznej na skutek zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 19 grudnia 1986 r.postanawia:odrzucić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w B. postanowieniem z dnia 19 grudnia 1986 r. nadał klauzulę wykonalności w części dotyczącej renty alimentacyjnej wyrokowi Sądu Powiatowego w H. (Czechosłowacka Republika Socjalistyczna), mocą którego zostało ustalone ojcostwo Krzysztofa Z. urodzonego 1 września 1943 r. w stosunku do małoletniej Lucji L. urodzonej 5 lutego 1977 r., córki Margity L. urodzonej 5 sierpnia 1954 r., której zostało powierzone wychowanie małoletniej Lucji L. i na rzecz której to Lucji L. Krzysztof Z. został zobowiązany do płacenia renty alimentacyjnej po 350 koron (KCS) miesięcznie począwszy od 5 lutego 1977 r. oraz orzekł o obowiązku uiszczenia przez Krzysztofa Z. kosztów sądowych.Powyższe postanowienie zaskarża rewizją Krzysztof Z. i wnosi o jego zmianę i oddalenie wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem o nadaniu klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Powiatowego w H. (Czechosłowacka Republika Socjalistyczna) w zakresie w nim oznaczonym. Sąd Wojewódzki jednak przeoczył, że nadania klauzuli wykonalności poprzedza stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego (art. 1151 § 1 i 3 k.p.c.). Jest ono niezbędne, chociaż stosownie do art. 44 umowy między PRL a CRS o uregulowaniu obrotu prawnego w sprawach cywilnych rodzinnych i karnych, podpisanej w Warszawie dnia 4 lipca 1961 (Dz. U. z 1962 r. Nr 23, poz. 103), każda strona tej umowy zezwala na wykonanie na swoim obszarze prawomocnych orzeczeń wydanych przez organy drugiej strony, dotyczących m.in. roszczeń majątkowych w sprawach z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego. W postępowaniu o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego, sąd obowiązany jest badać m.in. okoliczności wymienione w art. 45 cyt. umowy.Na postanowienie o stwierdzeniu wykonalności służy zażalenie (art. 1151 § 2 k.p.c.). Taki sam środek odwoławczy służy na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności. Wprawdzie w tytule II księgi trzeciej, części trzeciej kodeksu postępowania cywilnego brak jest wyraźnego określenia rodzaju środka odwoławczego przysługującego na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu zagranicznego, to jednak stosując do tego postępowania w drodze analogii przepisy o tytułach egzekucyjnych i klauzuli wykonalności zawartych w przepisach postępowania egzekucyjnego należy stwierdzić, iż na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu zagranicznego przysługuje zażalenie (art. 795 § 1 k.p.c.). Nie można zaś uznać, by na tego rodzaju postanowienie przysługiwała rewizja z następujących względów: po pierwsze, jeśli wolą ustawodawcy było, by na oznaczone postanowienia wydane przez sąd na podstawie przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego służyła rewizja, to wyraźnie o tym postanowił (art. 1148 § 3 k.p.c.), po drugie, z przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego wynika, że sąd w tych sprawach wydaje orzeczenie w formie postanowień; w razie zaś braku unormowań danej materii w tych przepisach należy stosować odpowiednio przepisy o procesie (art. 13 § 2 k.p.c.), wyłącza to możliwość korzystania w tym postępowaniu z przepisów księgi II części pierwszej k.p.c., dotyczących postępowania nieprocesowego (orzeczenie SN z 9 XII 1975 r., I CO 9/75, OSNCP 1976, z. 10, poz. 219). Oznacza to, że nie można przyjąć, by - stosując odpowiednio przepisy o procesie (art. 13 § 2 k.p.c.) - na postanowienia wydawane na podstawie przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego służyła rewizja - wyłączając przypadki wyraźnie określone (art. 1148 § 3 k.p.c.) - skoro w postępowaniu procesowym rewizja przysługuje od wyroków (art. 367 k.p.c.). Brak wyraźnej regulacji co do środka odwoławczego na nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu zagranicznego nie może pozbawiać tego środka postaci zażalenia, jeżeli w przepisach postępowania egzekucyjnego przewidziano i to w sprawach odnoszących się do tytułów egzekucyjnych mniej skomplikowanych. Zachodzi zatem potrzeba sięgnięcia do analogii i dopuszczenie zażalenia na postanowienia sądu o nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu zagranicznego. Przeciwko prezentowanemu stanowisku można podnieść zarzut, że skoro na stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego ustawodawca dopuścił zażalenie (art. 1151 § 2 k.p.c.), to już nie zachodziła potrzeba ustanawia takiego środka na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu zagranicznego. Pogląd taki nie jest jednak do przyjęcia, a to dlatego, że nie da się wykluczyć możliwość różnych nieprawidłowości, które trzeba skorygować w drodze zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, czego przykładem jest rozpoznawana sprawa, w której sąd pominął wycinek postępowania łączący się ze stwierdzeniem wykonalności.Jednakże wniesione przez Krzysztofa Z. zażalenie, zwane rewizją, złożone zostało w terminie spóźnionym. Otóż pełnomocnik wyżej wymienionego otrzymał odpis zaskarżonego postanowienia w dniu 26 I 1987 r., a zażalenie nadano na poczcie w dniu 9 II 1987 r., zaś wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego w B. w dniu 10 II 1987 r., czyli po terminie przewidzianym w art. 394 § 2 i 13 § 2 k.p.c.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 375, 397 § 2 i 13 § 2 k.p.c.).