II CZ 75/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-10-19
Skład orzekający: Henryk Pietrzkowski, Bogumiła Ustjanicz, Agnieszka Piotrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo odmówił zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona przegrywająca apelację nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionego wypadku, a jej sytuacja majątkowa pozwalała na poniesienie kosztów postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ocena, czy w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, należy do swobodnej decyzji sądu, który musi zapewnić poczucie sprawiedliwości i realizację zasady słuszności. Chociaż trafność tej decyzji podlega kontroli sądu wyższej instancji, zmiana postanowienia o kosztach powinna ograniczać się do sytuacji wyjątkowych. W niniejszej sprawie pozwana nie przedstawiła okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c., a jej sytuacja majątkowa oraz możliwość skorzystania z profesjonalnego pełnomocnika nie wskazywały na istnienie szczególnie uzasadnionego wypadku.Stan faktyczny
Powódka B&P Sp. z o.o. dochodziła zapłaty od pozwanych H. B. i M. B. Sąd Rejonowy wydał wyrok, od którego pozwana H. B. wniosła apelację. Sąd Okręgowy oddalił apelację i zasądził od pozwanej na rzecz powódki koszty postępowania apelacyjnego. Pozwana zaskarżyła postanowienie o kosztach zażaleniem, domagając się zastosowania art. 102 k.p.c. z uwagi na rzekomo szczególnie uzasadniony wypadek. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej H. B. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 7 stycznia 2011 r.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 75/11 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz SSA Agnieszka Piotrowska w sprawie z powództwa B&P - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko H. B. i M. B. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 października 2011 r., zażalenia pozwanej H. B. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 7 stycznia 2011 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie
2 Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 7 stycznia 2010 r. w sprawie z powództwa B & P Sp. z o.o. w Ł. przeciwko H. B. i M. B. o zapłatę oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 czerwca 2010 r. i zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Zawarte w wyroku postanowienie o kosztach pozwana zaskarżyła zażaleniem, w którym zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W wypadkach szczególnie uzasadnionych, na podstawie art. 102 k.p.c., Sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. W orzecznictwie precyzuje się pojęcie „wypadku szczególnie uzasadnionego”, tym niemniej ocena, czy w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony należy do swobodnej decyzji sądu ze względu na konieczność zapewnienia poczucia sprawiedliwości oraz realizacji zasady słuszności. Chociaż kwestia trafności i zasadności skorzystania z tego uprawnienia podlega, co do zasady, kontroli Sądu wyższego rzędu, to jednak ewentualna zmiana zaskarżonego postanowienia o kosztach powinna ograniczać się do sytuacji wyjątkowych (zob. m.in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 nie publ. i z dnia 1 października 2010 r., I CZ 142/10 nie publ.). W uzasadnieniu wniesionego zażalenia nie zostały przedstawione okoliczności i argumenty, które usprawiedliwiałyby żądanie zastosowania art.102 k.p.c. Z oświadczenia, które pozwana złożyła do akt sprawy wynika, że osiąga ona stały miesięczny dochód w wysokości 1420,02 zł. Nie znajduje się zatem w sytuacji majątkowej, która nie pozwałaby na poniesienie przez nią kosztów postępowania w wysokości określonej w zaskarżonym postanowieniu. Za takim wnioskiem przemawia również fakt, że skarżąca była w stanie zapewnić sobie w postępowaniu pomoc w osobie profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru.
3 Wobec powyższego zażalenie należało oddalić (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II CZ 5/12 2012-05-11Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c., może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę sytuację życiową, majątkową i zdrowotną strony oraz charakter do…
- III CZ 10/12 2012-01-26Czy sąd drugiej instancji, odmawiając zastosowania art. 102 k.p.c. w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego, rażąco naruszył zasady słuszności, mimo że powódka była w trudnej sytuacji materialnej, ale wniosła oczy…
- IV CZ 59/10 2010-09-24Czy sąd apelacyjny prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. nie obciążając powodów kosztami postępowania apelacyjnego, mimo braku szczegółowego uzasadnienia i uwzględnienia aktualnej sytuacji majątkowej stron?
- V CZ 8/12 2012-05-09Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. i odstępując od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego, prawidłowo ocenił istnienie szczególnie uzasadnionego wypadku?
- I CZ 155/12 2012-12-05Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę charakter sprawy, subiektywne przekonanie strony o zasadności…
Powołane przepisy
art. 102 KPCart.102 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy