V CZ 8/12
PostanowienieIzba Cywilna2012-05-09
Skład orzekający: Lech Walentynowicz, Wojciech Katner, Anna Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. i odstępując od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego, prawidłowo ocenił istnienie szczególnie uzasadnionego wypadku?Ratio decidendi
Kontrola instancyjna postanowienia sądu w sprawie zastosowania albo niezastosowania art. 102 k.p.c. sprowadza się do oceny prawidłowości uzasadnienia, w którym sąd wyjaśnia przyczyny zajętego stanowiska. Samo zakwalifikowanie przyczyn jako szczególnie uzasadnionych wypadków pozostaje w gestii sądu stosującego ten przepis. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że Sąd Okręgowy szczegółowo i wyczerpująco uzasadnił zastosowanie art. 102 k.p.c., co zachowuje warunki prawne.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od spółdzielni mieszkaniowej z tytułu zwrotu nadwyżek opłat za centralne ogrzewanie. Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, ale nie obciążył go kosztami postępowania apelacyjnego, powołując się na art. 102 k.p.c. Pozwana złożyła zażalenie na postanowienie o kosztach, domagając się zasądzenia od powoda kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 8/12 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa A. N. przeciwko C. Spółdzielni Mieszkaniowej w C. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2012 r., zażalenia strony pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt. II wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 8 grudnia 2011 r., oddala zażalenie.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda A. N. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 sierpnia 2011 r. w sprawie przeciwko pozwanej C. Spółdzielni Mieszkaniowej o zapłatę 2700 złotych z tytułu zwrotu nadwyżek w pobranych opłatach za centralne ogrzewanie, podgrzewanie wody oraz dostawę gazu do lokalu mieszkalnego powoda, w nieruchomości zarządzanej przez pozwaną; powołując się na art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda na rzecz strony pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego. W zażaleniu na postanowienie o kosztach zawarte w zaskarżonym wyroku pozwana zarzuciła naruszenie przepisów kodeksu postępowania cywilnego o kosztach procesu, gdyż jej zdaniem w niniejszej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w art. 102 k.p.c., przemawiające za odstąpieniem od obciążania powoda zwrotem kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Ponadto nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 102 ust. 1-3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję w kwocie 300 złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. W zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego zasadą jest zasądzenie ich od strony przegrywającej sprawę (art. 98 § 1 k.p.c.). Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość dana sądowi zasądzenia tylko części kosztów albo nie obciążanie strony przegrywającej w ogóle kosztami, jeśli występuje szczególnie uzasadniony wypadek (art. 102 k.p.c.). Zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 102 k.p.c. zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie zastosowanie tego przepisu należy wyłącznie do sądu rozpoznającego sprawę i do uznania, czy zachodzi w niej sytuacja, którą można zakwalifikować jako wyjątkową dla nieobciążania strony
3 przegrywającej kosztami postępowania. Kontrola instancyjna postanowienia sądu w sprawie zastosowania albo niezastosowania art. 102 k.p.c. sprowadza się tylko do oceny prawidłowości uzasadnienia, w którym sąd wyjaśnia przyczyny zajętego stanowiska. Samo zaś zakwalifikowanie przyczyn, jako szczególnie uzasadnionych wypadków, o jakich stanowi art. 102 k.p.c. pozostają, co do zasady w gestii sądu stosującego powołany przepis (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, Lex nr 439151 i z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, Lex nr 584735). W zaskarżonym postanowieniu o kosztach, którego uzasadnienie obejmuje więcej niż jedną stronę tekstu, Sąd szczegółowo wyjaśnił, że ze względu na charakter sprawy i jej przebieg zachodzi wypadek szczególny w rozumieniu art. 102 k.p.c. i dlatego nie obciążył powoda zwrotem kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej. Uzasadnienie wyjątkowości sytuacji powoda jest uczynione przez Sąd Okręgowy bardzo starannie i wyczerpująco. Z pewnością zachowuje warunki prawne, określone w art. 102 k.p.c. Natomiast żadnych argumentów, które można by było uznać za przekonujące w uzasadnieniu zażalenia nie ma, zwłaszcza że chodzi o kwotę zaledwie 300 złotych żądanych tytułem kosztów od powoda przez pozwaną Spółdzielnię. Wskazanie na art. 102 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest chybione, gdyż przepis ten dotyczy kosztów sądowych, a nie kosztów postępowania należnych stronie w wyniku zakończenia postępowania sądowego. Mając to na uwadze należało na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalić zażalenie. jw
Powiązane orzeczenia
- V CZ 11/11 2011-04-13Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia powodów kosztami postępowania odwoławczego, mimo braku ustawowej definicji przesłanek tego przepisu?
- II CZ 5/12 2012-05-11Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c., może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę sytuację życiową, majątkową i zdrowotną strony oraz charakter do…
- II CZ 54/12 2012-07-20Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia pozwanej kosztami procesu i postępowania apelacyjnego, nie wskazując precyzyjnie przesłanek uzasadniających taką decyzję?
- V CZ 23/11 2011-06-15Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, jeśli uzna, że zaistniały szczególnie uzasadnione…
- II CZ 75/11 2011-10-19Czy sąd drugiej instancji prawidłowo odmówił zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy strona przegrywająca apelację nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionego wypadku, a jej sytuacja majątkowa pozwalała na poni…
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 102 ust. 1art. 98 § 1 KPCart. 102art. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy