V CZ 11/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-04-13
Skład orzekający: Lech Walentynowicz, Bogumiła Ustjanicz, Dariusz Zawistowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia powodów kosztami postępowania odwoławczego, mimo braku ustawowej definicji przesłanek tego przepisu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie art. 102 k.p.c. następuje w wypadkach szczególnie uzasadnionych, a jego przesłanki nie są ustawowo zdefiniowane, co daje sądowi orzekającemu dużą swobodę decyzyjną. Kontrola instancyjna takiej decyzji jest ograniczona, zwłaszcza przez Sąd Najwyższy, który interweniuje tylko przy oczywistym naruszeniu prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy uzasadnił swoje stanowisko w nawiązaniu do treści art. 102 k.p.c., co wykluczyło istnienie uzasadnionych podstaw do kwestionowania zaskarżonego orzeczenia.Stan faktyczny
Powodowie dochodzili zapłaty od Gminy O. za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Okręgowy oddalił apelację powodów, zmienił orzeczenie o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego, znosząc je wzajemnie, oraz odstąpił od obciążenia powodów kosztami postępowania odwoławczego na podstawie art. 102 k.p.c. Strona pozwana wniosła zażalenie na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, kwestionując zastosowanie art. 102 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 11/11 POSTANOWIENIE Dnia 13 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa C. K. i K. K. przeciwko Gminie O. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 kwietnia 2011 r., zażalenia strony pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 17 listopada 2010 r., oddala zażalenie.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację powodów, zmienił orzeczenie o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego znosząc je wzajemnie między stronami oraz odstąpił od obciążenia powodów kosztami postępowania odwoławczego na podstawie art. 102 k.p.c. Uzasadniając zastosowanie powyższego przepisu, Sąd powołał się przede wszystkim na charakter roszczenia i okoliczności sprawy. Strona pozwana korzystała bezumownie z nieruchomości powodów i nie zgodziła się, także w procesie, na świadczenie właścicielom ekwiwalentnej rekompensaty, a roszczenie było co do zasady usprawiedliwione. Wniesienie powództwa było więc „wymuszone” stanowiskiem pozwanej Gminy, przy czym rozmiar wynagrodzenia był ocenny. W zażaleniu strona pozwana zakwestionowała orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, powołując się na naruszenie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zastosowanie art. 102 k.p.c. aktualizuje się „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”, jednakże przesłanki tego przepisu nie są ustawowo zdefiniowane i ocenia je sąd orzekający w okolicznościach konkretnej sprawy. W istocie więc sąd ma tu dużą swobodę decyzyjną, podlegającej ograniczonej kontroli instancyjnej. Szczególnie wówczas, gdy kontroli takiej dokonuje Sąd Najwyższy, działający przede wszystkim w interesie publicznym i korygujący zaskarżone orzeczenie – w wypadku naruszenia interesu jednostkowego – tylko przy oczywistym naruszenia prawa (por. art. 3989 § 1 k.p.c.). W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy uzasadnił swoje stanowisko w nawiązaniu do treści art. 102 k.p.c. W takiej sytuacji nie wystąpiły uzasadnione podstawy do kwestionowania zaskarżonego orzeczenia. Należało w konsekwencji oddalić zażalenie (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- V CZ 8/12 2012-05-09Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. i odstępując od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego, prawidłowo ocenił istnienie szczególnie uzasadnionego wypadku?
- I CZ 13/11 2011-03-04Czy sąd drugiej instancji, odstępując od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., musi szczegółowo uzasadnić swoje rozstrzygnięcie?
- II CZ 54/12 2012-07-20Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia pozwanej kosztami procesu i postępowania apelacyjnego, nie wskazując precyzyjnie przesłanek uzasadniających taką decyzję?
- II CZ 138/11 2011-12-07Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną powodów i charakter sprawy?
- IV CZ 142/12 2012-12-13Czy sąd drugiej instancji, odmawiając zastosowania art. 102 k.p.c. w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego, naruszył ten przepis, jeśli powód przebywa w zakładzie karnym, nie posiada dochodów i subiektywnie uważa…
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy