II CZ 87/12
PostanowienieIzba Cywilna2012-07-26
Skład orzekający: Jan Górowski, Dariusz Dończyk, Andrzej Niedużak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sytuacja majątkowa i rodzinna powódki, która otrzymała od ubezpieczyciela kwotę 27.500 złotych z tytułu śmierci ubezpieczonego, uzasadnia odstąpienie od obciążenia jej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odpłatność wymiaru sprawiedliwości stanowi regułę, od której art. 102 k.p.c. jest wyjątkiem. Powódka nie znajduje się w sytuacji majątkowej i rodzinnej, która uzasadniałaby zastosowanie tego wyjątku, zwłaszcza w świetle otrzymanej kwoty od ubezpieczyciela. Okoliczności wystąpienia z żądaniem same w sobie nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c.Stan faktyczny
Powódka wniosła o zapłatę przeciwko ubezpieczycielowi. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo i obciążył powódkę kosztami postępowania, zarówno pierwszoinstancyjnego, jak i apelacyjnego. Powódka zaskarżyła postanowienia o kosztach, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i wskazując na swoją trudną sytuację majątkową.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie 2 wyroku Sądu Apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CZ 87/12 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSA Andrzej Niedużak w sprawie z powództwa M. W. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Na Życie Spółce Akcyjnej z siedzibą w Warszawie o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 lipca 2012 r., zażalenia powódki na orzeczenie o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 5 stycznia 2012 r., oddala zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku z dnia 5 stycznia 2012 r. Uzasadnienie
2 Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2012 r. Sad Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 lipca 2011 r., w punkcie 1 oddalając powództwo i obciążając powódkę kosztami postępowania; w punkcie 2 obciążając powódkę kosztami postępowania apelacyjnego. Zażaleniem z dnia 13 lutego 2012 r. powódka zaskarżyła postanowienia o kosztach postępowania, tj. orzeczenie zawarte w punkcie 1 i 2, wnosząc o ich zmianę. Zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 102 k.p.c., wskazując że jej sytuacja uzasadnia odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Artykuł 102 k.p.c. przewiduje wyjątek od - odnoszącej się do obowiązku rozliczania kosztów postępowania - zasady odpowiedzialności za wynik procesu i pozwala na odstąpienie od niej „w szczególnie uzasadnionych wypadkach". Fakt ich nastąpienia (bądź braku) podlega ocenie sądu orzekającego w jednostkowym przypadku, także na tle całokształtu rozpoznanej sprawy. Sąd ustalił stan majątkowy powódki i na jego podstawie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania wyjątku, o którym mowa w art. 102 k.p.c. Z taką oceną należy się zgodzić. Należy bowiem przypomnieć, że odpłatność wymiaru sprawiedliwości stanowi regułę, od której art. 102 k.p.c. jest wyjątkiem. Powódka nie znajduje się w sytuacji majątkowej i rodzinnej, która uzasadniałaby zastosowanie względem niej tego wyjątku. Należy zwrócić uwagę, że jak sama przyznała otrzymała już od ubezpieczyciela kwotę 27.500 złotych z tytułu śmierci ubezpieczonego. Natomiast same okoliczności, w jakich powódka wystąpiła z żądaniem nie stanowią wystarczającej przesłanki przemawiającej za zastosowaniem względem niej art. 102 k.p.c. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 k.p.c. oddalił zażalenie.
Powiązane orzeczenia
- V CZ 162/11 2012-11-15Czy w szczególnie uzasadnionych wypadkach, pomimo przegrania sprawy, można odstąpić od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c.?
- V CZ 128/11 2012-02-23Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia pozwanego kosztami postępowania, biorąc pod uwagę jego sytuację zdrowotną i materialną?
- II CZ 108/10 2010-10-28Czy trudna sytuacja majątkowa i życiowa powódki oraz jej stan zdrowia stanowią okoliczności szczególne uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążenia jej kosztami postępowania apelacyjnego?
- III CZ 51/09 2009-11-26Czy w okolicznościach szczególnego wypadku uzasadniającego odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, można nie obciążać strony przegrywającej kosztami postępowania odwoławczego, mimo że przegrała sprawę?
- I UZ 152/10 2011-01-28Czy sąd odwoławczy, odstępując od obciążenia wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego na podstawie art. 102 k.p.c., wykroczył poza swoje uprawnienia jurysdykcyjne, biorąc pod uwagę przebieg postępowa…
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 39814art. 3941 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy