II K 1116/61

WyrokIzba Cywilna1964-03-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dyrektor ds. finansowo-handlowych ponosi odpowiedzialność za niezgodność wykonania zamówienia z jego treścią, jeśli nie był informowany o tej niezgodności i nie miał obowiązku sprawdzania sposobu realizacji zamówienia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając, że dyrektor ds. finansowo-handlowych nie ponosi odpowiedzialności za niezgodność wykonania zamówienia z jego treścią, jeśli nie został poinformowany o tej niezgodności i nie miał obowiązku sprawdzania sposobu realizacji zamówienia. Sąd uznał, że materiał dowodowy nie potwierdził zarzutów stawianych oskarżonemu Szczepanowi B., a ustalenia Sądu Wojewódzkiego dotyczące jakości zakupionej siatki technicznej i braku nadmiernej ilości były prawidłowe. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że umorzenie postępowania na podstawie art. 49 k.p.k. było uzasadnione, gdy szkoda wyrządzona czynem była niewielka, a stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu oceniono jako znikomy.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki uniewinnił Szczepana B. od zarzutu przekroczenia uprawnień służbowych poprzez polecenie zakupu nadmiernej ilości siatki technicznej po cenach detalicznych, co naraziło Zakłady Mechaniczne na szkodę. Uniewinniono również Henryka R. i Karola R. od zarzutów poświadczenia nieprawdy w związku z zakupem i jakością siatki. Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w części dotyczącej zarzutu przekroczenia uprawnień przez Henryka R. związanego z przyjęciem wynagrodzenia za oczyszczenie siatki. Prokurator wniósł rewizję, zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych. Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak. Sędziowie: P. Adamowski, M. Bogusławski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: E. Lewandowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie 1) Szczepana B. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., 2) Henryka R. oskarżonego z art. 293 k.k. w związku z art. 287 § 1 k.k. i art. 286 § 2 k.k. i 3) Karola R. oskarżonego z art. 287 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 19 maja 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Sąd Wojewódzki uniewinnił:Szczepana B. oskarżonego o to, że w lipcu 1959 r. w Ł. jako zastępca dyrektora do spraw administracyjno-finansowych Zakładów Mechanicznych "Ł", przekraczając ze szkodą dla interesu publicznego swe uprawnienia służbowe, polecił referentowi zaopatrzenia Władysławowi Z. zakupić w Miejskim Handlu Detalicznym nadmierną ilość siatki technicznej po cenach detalicznych, wiedząc o tym, że siatka taka nie figuruje w planie zaopatrzenia zakładów i że faktycznie Zakłady siatki w takiej ilości aktualnie nie potrzebowały, przez co naraził te Zakłady na szkodę w kwocie 165.862,33 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;Henryka R. oskarżonego o to, że w tym samym czasie i miejscu nakłonił pracownika Kontroli Technicznej Zakładów Mechanicznych "Ł" Karola R. do poświadczenia nieprawdy przez stwierdzenie, że zakupiona w Miejskim Handlu Detalicznym siatka techniczna nadaje się na potrzeby Zakładu, tj. o czyn z art. 293 w związku z art. 287 § 1 k.k.;Karola R. oskarżonego o to, że w lipcu 1959 r. w Ł. jako odpowiedzialny pracownik kontroli technicznej Zakładów Mechanicznych "Ł" poświadczył nieprawdę, stwierdzając w notatce służbowej, że zakupiona w Miejskim Handlu Detalicznym i oczyszczona z korozji siatka techniczna jest dobrej jakości i nadaje się do potrzeb produkcyjnych Zakładów, a jednocześnie anulując złożoną przez Zakłady w Miejskim Handlu Detalicznym w G. reklamację, tj. o czyn z art. 287 § 1 k.k.Ponadto Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie na zasadzie art. 49 k.p.k. w części dotyczącej II punktu aktu oskarżenia przeciwko Henrykowi R. oskarżonemu o to, że w lipcu 1959 r. w Ł. jako kierownik sekcji technicznej Zakładów Mechanicznych "Ł", przekraczając ze szkodą dla interesu publicznego swe uprawnienia służbowe i działając w celu osiągnięcia dla siebie i innych osób korzyści majątkowej, wyraził zgodę na oczyszczenie z korozji siatki technicznej zakupionej w Miejskim Handlu Detalicznym, wiedząc o tym, że mimo tego oczyszczenia siatka ta w takiej ilości na potrzeby Zakładów się nie nadaje, i przyjmując za to od Zygmunta D. 800 zł jako wynagrodzenie za oczyszczenie siatki, z której to kwoty 500 zł wypłacił pracownikom zatrudnionym przy oczyszczaniu, a resztę zatrzymał dla siebie, a nadto podpisał notatkę, że siatka nadaje się na potrzeby Zakładów, powodując tym samym cofnięcie złożonej w Miejskim Handlu Detalicznym reklamacji, przez co naraził Zakłady Mechaniczne na stratę w kwocie 165.862,33 zł, tj. o czyn z art. 286 § 2 k.k.Rewizja prokuratora założona na podstawie art. 360 i 371 pkt 3 k.p.k. zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w szczególności niesłuszne uznanie, że materiał dowodowy zebrany na przewodzie sądowym nie daje podstawy do przypisania oskarżonym zarzucanych im przestępstw, i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Według wywodów rewizji, gdyby nawet przyjąć za prawdziwe wyjaśnienia Szczepana B., że wyraził on zgodę na zakupienie tylko 1.000 kg siatki technicznej, to i tak ponosi on winę za to, że właśnie jako dyrektor do spraw finansowo-handlowych nie wiedział o zakupie aż 2.958 m2 tej siatki.Stanowisko to jest niesłuszne. Sąd Wojewódzki ustalił zgodnie z wynikami postępowania dowodowego, że Z. i B. uzgodnili zakup 1.000 m2 siatki ogrodzeniowej i 1.000 kg siatki technicznej. Porozumienie to stwierdza notatka ołówkowa znajdująca się w aktach. Również prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki, że stosownie do tego uzgodnienia Szczepan B. podpisał zamówienie na 1.000 m2 siatki ogrodzeniowej i 1.000 kg siatki technicznej. Sąd Wojewódzki na podstawie wyników postępowania dowodowego przekonująco uzasadnił, że ta ilość siatki nie była nadmierna i usprawiedliwiona także gospodarczo rocznym zużyciem siatki przez Zakłady. Wreszcie nie można kwestionować i tego ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że oskarżony Szczepan B., podpisując zamówienie, o którym wyżej wspomniano, na zakup siatki po cenach detalicznych, oparł się na relacji ekonomisty stwierdzającej, że w centralach handlowych i w hurtowniach nie można dostać siatki ogrodzeniowej, skoro Z. potwierdził w tym względzie wyjaśnienia Szczepana B. i zeznał: "Poinformowałem dyrektora Szczepana B. o tym, że siatki ogrodzeniowej nie można nigdzie otrzymać". Tak więc gdy zarzuty aktu oskarżenia postawione Szczepanowi B. nie zostały w postępowaniu sądowym potwierdzone, Sąd Wojewódzki zasadnie uniewinnił go od tych zarzutów.Wywody rewizji, że Szczepan B. powinien odpowiadać za to, iż jako dyrektor do spraw finansowo-handlowych nie wiedział o sprzeczności między zamówieniem a jego wykonaniem, znajdują należyte odparcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezależnie od argumentów wyroku dotyczących tej kwestii wskazać nadto należy na zeznania świadka Łucjana Ł., dyrektora administracyjnego Zakładów Mechanicznych w "Ł", z których wynika, że za odebrany materiał dyrektor nie odpowiada. Rozprawa sądowa nie dostarczyła więc dowodu na to, żeby w sposób zasadny można przypisać Szczepanowi B. obowiązek sprawdzania, w jaki sposób zamówienie zostało wykonane.Zarzuty rewizji dotyczące uniewinnienia pozostałych oskarżonych nie mogą podważyć prawidłowości wyroku, a ustalenie Sądu, że treść notatek służbowych wystawionych przez Karola R. z dnia 3 sierpnia i 5 sierpnia 1959 r. była prawdziwa, nie może nasuwać zastrzeżeń, zwłaszcza w świetle treści komisyjnej notatki z dnia 13 maja 1960 r., z której wynika, że tylko niektóre zwoje siatki wykazywały ślady zardzewienia. Ponieważ siatka ta leżała w magazynach zakładów mechanicznych już około roku, nic nie przeszkadza temu, by przyjąć, że naloty rdzy powstały na niektórych zwojach już w magazynach tych zakładów.Artykuł 49 k.p.k. nie uzależnia umorzenia postępowania od kwalifikacji czynu, a tylko od stopnia niebezpieczeństwa społecznego tego czynu. Skoro sąd w konkretnym wypadku ustalił, że szkoda wyrządzona czynem oskarżonego przy popełnieniu przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. wyniosła zaledwie kilkadziesiąt złotych, to miał podstawę - uwzględniając nadto całokształt okoliczności sprawy - ocenić niebezpieczeństwo społeczne czynu oskarżonego jako znikome.Z tych powodów zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 286 § 1 KKart. 293 KKart. 287 § 1 KKart. 286 § 2 KKart. 375 KPKart. 293art. 49 KPKart. 360§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.