II PR 290/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Masewicz. Sędziowie: M. Piekarski (sprawozdawca), E. Wilczek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Edwarda G. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. o ustalenie nieważności wypowiedzenia stosunku pracy na skutek rewizji pozwanego Skarbu Państwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 29 czerwca 1972 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód, lekarz weterynarii, domagał się ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę dokonane w stosunku do niego przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w O. w dniu 23.III.1972 r. jest nieważne i nie rodzi skutków prawnych. Powód cofnął żądanie zmiany opinii, ponieważ w trakcie procesu zgodnie z żądaniem powoda jednostka nadrzędna zmieniła opinię.Pismem z dnia 23.III.1972 r. pozwany wypowiedział powodowi stosunek pracy na dzień 30.VI.1972 r. Zdaniem powoda wypowiedzenie to jest nieważne, gdyż zgodnie z § 8 regulaminu pracy obowiązującego strony wypowiedzenie pracownikowi o dłuższym niż 5-letni stażu zatrudnienia umowy o pracę wymaga uprzedniego rozpatrzenia - wspólnie z radą zakładową - przyczyn uzasadniających wypowiedzenie umowy o pracę oraz uzgodnienia stanowisk co do zasadności wypowiedzenia. Pozwany zaś w sprawie wypowiedzenia powodowi umowy o pracę nawet nie konsultował się z radą zakładową, mimo że powód ma 15-letni staż pracy.Strona pozwana przyznała, że powód od 16.I.1957 r. był zatrudniony w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. jako lekarz weterynarii, ostatnio zaś pracował na stanowisku kierownika Działu Higieny Żywienia i Żywności.Na podstawie ramowego regulaminu pracy dla zakładów społecznych służby zdrowia (stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 4.IV.1969 r. - Dz. Urz. Min. Zdr. i Op. Społ. Nr 8, poz. 26) wprowadzono w wymienionej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej regulamin pracy, który w § 8 ust. 6 w odniesieniu do pracowników o stażu dłuższym niż 5 lat wymaga uprzedniego rozpatrzenia przez kierownika zakładu pracy wspólnie z radą zakładową (delegatem związkowym) przyczyn uzasadniających wypowiedzenie umowy o pracę i uzgodnienia stanowisk co do zasadności wypowiedzenia.Strona pozwana zarzuciła, iż sprawa wypowiedzenia powodowi umowy o pracę była konsultowana z radą zakładową, która znała przyczyny niewłaściwej atmosfery pracy w dziale kierowanym przez powoda, dające podstawę do rozwiązania z nim umowy o pracę.Z protokołu zebrania rady zakładowej z dnia 10.II.1972 r. wynika, że wprawdzie nie podjęła ona formalnej uchwały o wyrażeniu zgody na wypowiedzenie powodowi umowy o pracę, lecz przyczyny stanowiące podstawę wypowiedzenia powodowi umowy o pracę były omawiane na tym zebraniu i nastąpiło uzgodnienie stanowiska co do takiego rozwiązania z powodem stosunku pracy, co znalazło też wyraz w złożeniu przez przedstawiciela rady zakładowej podpisu na kopii pisma o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę. Po raz drugi na zebraniu rady zakładowej dnia 22.IV.1972 r. jej członkowie przez głosowanie podtrzymali swoje stanowisko co do wypowiedzenia powodowi przez zakład pracy umowy o pracę.Powód dodatkowo oparł swe żądanie na twierdzeniu, że jako pracownik Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, podlega ochronie przewidzianej w art. 1 ust. 1 i art. 24 ust. 1 oraz 3 ustawy z dnia 15 lipca 1968 r. o pracownikach rad narodowych (Dz. U. Nr 25, poz. 164), tudzież w art. 12 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o państwowej inspekcji sanitarnej (Dz. U. Nr 37, poz. 160), wobec czego zwolnienie go, jako fachowego pracownika, wymagało uprzedniej zgody państwowego inspektora sanitarnego. Zdaniem powoda stanowiło ono nadużycie prawa (art. 5 k.c.), co znalazło wyraz w tym, że przełożony powoda w tydzień po podpisaniu pisma o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę został usunięty ze stanowiska w związku z uprzednim ujawnieniem przez powoda nieprawidłowości w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej.Sąd Wojewódzki uznał za oczywiste, że powód podlega przepisom cyt. dekretu o państwowej inspekcji sanitarnej, według zaś art. 12 tego dekretu rozwiązanie stosunku pracy z fachowym pracownikiem państwowej inspekcji sanitarnej wymaga zgody państwowego inspektora sanitarnego bezpośrednio wyższego stopnia.Główny Inspektor Sanitarny pismem z dnia 20.III.1972 r. wyraził jedynie zgodę na odwołanie powoda ze stanowiska kierowniczego. Nie zostało więc spełnione ustawowe wymaganie, uzależniające rozwiązanie z powodem stosunku pracy od uzyskania zgody państwowego inspektora sanitarnego wyższego stopnia. Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki, nie rozważając zasadności innych podstaw powództwa, orzekł ustalenie nieważności rozwiązania z powodem umowy o pracę w myśl art. 189 k.p.c. oraz art. 12 cyt. dekretu o państwowej inspekcji sanitarnej, a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie wobec cofnięcia pozwu (art. 355 k.p.c.), przyznając powodowi zwrot kosztów procesu (art. 98 k.p.c.).Strona pozwana w rewizji żąda zmiany wyroku przez oddalenie powództwa, zarzucając, że art. 12 dekretu o państwowej inspekcji sanitarnej nie chroni przed wypowiedzeniem mu umownego stosunku pracy, ponieważ nie był on "fachowym pracownikiem" w rozumieniu tego przepisu, gdyż wykonywał funkcje pozbawione atrybutów władzy.Sąd Najwyższy nie widzi podstaw do takiego rozróżnienia w świetle wyżej wskazanego przepisu, gdyż nie zacieśnia on kręgu "fachowych pracowników" do osób wyposażonych we władcze atrybuty. Powód zaś, jako lekarz weterynarii, był kierownikiem działu higieny żywności i żywienia w specjalistycznej służbie sprawowanej przez państwową inspekcję sanitarną, był więc zatrudniony w zakresie swego fachowego przygotowania zawodowego. Niewadliwie zatem Sąd Wojewódzki uznał go za fachowego pracownika inspekcji sanitarnej, zwłaszcza że Główny Inspektor Sanitarny w piśmie skierowanym w styczniu 1972 r. do Przewodniczącego WRN podkreślił fachowość powoda na wymienionym stanowisku.Z mocy art. 12 cyt. dekretu o państwowej inspekcji sanitarnej powołanie fachowego pracownika tej inspekcji na inne stanowisko oraz rozwiązanie z nim stosunku pracy wymaga zgody państwowego inspektora sanitarnego wyższego stopnia. Przepis ten chronił powoda jako fachowego pracownika przed zwolnieniem z pracy bez zgody Głównego Inspektora Sanitarnego, który nie wyraził zgody na rozwiązanie z powodem stosunku pracy, lecz wyraził jedynie zgodę na odwołanie powoda z zajmowanego stanowiska kierowniczego. Odwołanie to nie stało na przeszkodzie zatrudnieniu powoda jako fachowego pracownika na inne stanowisko w zakresie działania państwowej inspekcji sanitarnej; uzasadniało ono zmianę warunków pracy lub płacy powoda przez zaoferowanie mu - w oświadczeniu o wypowiedzeniu dotychczasowych warunków zatrudnienia - innej pracy odpowiadającej jego kwalifikacjom, nie uzasadniało natomiast rozwiązania stosunku pracy w drodze definitywnego wypowiedzenia.Wbrew poglądowi wyrażonemu w rewizji, przepis § 5 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 14 sierpnia 1962 r. w sprawie organizacji stacji sanitarno-epidemiologicznych (Dz. Urz. tego Ministerstwa Nr 18, poz. 108) nie daje podstaw do odmiennej oceny sprawy. Przepis ten bowiem jedynie stanowi, że kierowników komórek organizacyjnych działalności podstawowej bezpośrednio podległych wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu powołuje i odwołuje ten inspektor za zgodą Głównego Inspektora Sanitarnego. Wymieniony przepis nie uchyla ochrony prawnej fachowego pracownika państwowej inspekcji sanitarnej przed rozwiązaniem z nim umowy o pracę. Dodać należy, że wymienione zarządzenie normuje organizację stacji sanitarno-epidemiologicznych, a upoważnienie ustawowe do unormowania organizacji tych stacji nie obejmuje dokonywania zmian w przepisach ustawowych normujących stosunki pracy. Do takich zaś przepisów należy art. 12 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o państwowej inspekcji sanitarnej, który uzależnia rozwiązanie stosunku pracy z fachowym pracownikiem tej inspekcji od zgody państwowego inspektora sanitarnego wyższego stopnia, obejmując tą ochroną przed zwolnieniem z pracy wszystkich fachowych pracowników wymienionej inspekcji, bez względu na to, czy przysługują im władcze atrybuty. Toteż określenie fachowego pracownika państwowej inspekcji sanitarnej podane w wydawnictwie pt. "Ustawodawstwo służby zdrowia" pod redakcją L. Krotkiewskiej (Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1958, t. II, s. 331, przypis 84) obejmuje m.in. felczerów, stosuje się zatem tym bardziej do lekarzy weterynarii, a więc i do powoda. Spełnianie zaś przez niego odpowiedzialnych obowiązków związanych z kierowaniem działem higieny żywności i żywienia wymagało zapewnienia mu możności energicznego działania, nie krępowanego obawą utraty pracy, co uzasadnia objęcie go ochroną prawa przed zwolnieniem z pracy na równi z tymi fachowymi pracownikami państwowej inspekcji sanitarnej, którym udzielono uprawnień do stosowania środków przewidzianych przepisami o postępowaniu przymusowym w administracji zgodnie z art. 15 cyt. dekretu o państwowej inspekcji sanitarnej. Ponadto powód należał do fachowych pracowników, którym wymienione wyżej uprawnienia mogły być nadane w myśl § 3 pkt 2 lit. a zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie zasad i trybu udzielania upoważnień do wykonywania niektórych uprawnień państwowego inspektora sanitarnego.Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchylił się od rozpoznania spornej w piśmiennictwie kwestii, czy powód był pracownikiem rady narodowej i czy z tego tytułu chroniony był przed rozwiązaniem z nim stosunku pracy. Sąd Wojewódzki bowiem wyraźnie zastrzegł, że nie rozważył "innych podstaw żądań powoda". Z tej też przyczyny ocena zasadności powołania się powoda na przepisy art. 1 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 lipca 1968 r. o pracownikach rad narodowych wykracza poza zakres kontroli rewizyjnej wykonywanej w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy.Z przyczyn wyżej wskazanych, w świetle art. 12 cyt. dekretu o państwowej inspekcji sanitarnej zaskarżony wyrok odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie rewizji z mocy art. 387 k.p.c. Przyznanie zaś powodowi zwrotu taryfowych kosztów postępowania rewizyjnego znajduje podstawę w art. 98 i 108 § 1 k.p.c.